Công văn 36/TCQLĐĐ-CĐKĐĐ năm 2020 do Tổng cục Quản lý đất đai ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn của địa phương trong quá trình thực hiện xác định lại diện tích đất ở đối với trường hợp thửa đất có vườn, ao gắn liền với nhà ở. Văn bản này giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng đồng bộ các quy định của pháp luật đất đai trên phạm vi cả nước.

Trong thực tế quản lý, nhiều địa phương gặp lúng túng khi xác định diện tích đất ở cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng thửa đất có vườn, ao hình thành trước ngày 18/12/1980 hoặc từ ngày 18/12/1980 đến trước ngày 01/07/2004. Công văn 36/TCQLĐĐ-CĐKĐĐ được ban hành nhằm làm rõ các quy định tại Điều 103 Luật Đất đai năm 2013 và Điều 24 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Tổng cục Quản lý đất đai đã đưa ra các hướng dẫn chi tiết đối với từng trường hợp cụ thể như sau:

• Xác định diện tích đất ở đối với thửa đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất: Trường hợp thửa đất có vườn, ao gắn liền với nhà ở mà người sử dụng đất có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật Đất đai năm 2013 và Điều 18 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP thì diện tích đất ở được xác định theo quy định tại các khoản 2, 3 và 4 Điều 103 Luật Đất đai năm 2013.
• Xác định lại diện tích đất ở cho các trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận: Đối với những trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận trước ngày 01/07/2014, việc xác định lại diện tích đất ở được thực hiện theo quy định tại Khoản 5 Điều 24 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP khi người sử dụng đất có nhu cầu và có đủ điều kiện theo quy định.
• Xử lý trường hợp ranh giới thửa đất không thay đổi: Khi xác định lại diện tích đất ở, cơ quan chức năng phải kiểm tra, đối chiếu bản đồ địa chính và hồ sơ địa chính qua các thời kỳ. Nếu ranh giới thửa đất đang sử dụng không thay đổi so với ranh giới tại thời điểm có giấy tờ về quyền sử dụng đất thì diện tích đất ở được xác định lại theo đúng giấy tờ đó.
• Xử lý trường hợp có sự thay đổi về ranh giới và diện tích: Trường hợp ranh giới thửa đất có sự biến động (tăng hoặc giảm) do chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế hoặc do đo đạc bản đồ địa chính mới, việc xác định diện tích đất ở phải căn cứ vào nguồn gốc sử dụng đất, thời điểm biến động và các quy định pháp luật đất đai tương ứng với từng thời kỳ.

Công văn nhấn mạnh vai trò của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc ban hành quy định về hạn mức giao đất ở và hạn mức công nhận đất ở:

• Hạn mức đất ở làm cơ sở xác định diện tích đất ở phải áp dụng theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tại thời điểm người sử dụng đất nộp hồ sơ đề nghị xác định lại diện tích đất ở hoặc thời điểm cấp Giấy chứng nhận lần đầu tùy theo từng trường hợp cụ thể.
• Đối với các địa phương chưa ban hành hạn mức công nhận đất ở cho các thời kỳ trước đây, cần khẩn trương rà soát, ban hành để làm căn cứ giải quyết quyền lợi hợp pháp cho người dân, tránh phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài.

Để đảm bảo tính thống nhất và đúng pháp luật, Tổng cục Quản lý đất đai yêu cầu Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện các công việc sau:

• Chỉ đạo Văn phòng Đăng ký đất đai và các Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thực hiện nghiêm túc việc tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ và thực hiện thủ tục xác định lại diện tích đất ở theo đúng thẩm quyền và trình tự quy định.
• Không tự ý đặt ra các thủ tục hành chính hoặc yêu cầu thêm các giấy tờ ngoài quy định của pháp luật khi người dân thực hiện thủ tục xác định lại diện tích đất ở.
• Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc giải quyết thủ tục hành chính về đất đai, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi nhũng nhiễu, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.