Công văn 4153/TCT-TNCN do Tổng cục Thuế ban hành năm 2016 là văn bản hướng dẫn quan trọng về chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản, đặc biệt tập trung vào việc xử lý thuế đối với các giao dịch thông qua hình thức hợp đồng ủy quyền.

- Chính sách thuế TNCN đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản qua ủy quyền

Văn bản đưa ra các hướng dẫn cụ thể nhằm ngăn chặn việc thất thu thuế thông qua các giao dịch ủy quyền định đoạt bất động sản:

• Xác định bản chất giao dịch: Trường hợp cá nhân lập hợp đồng ủy quyền cho người khác thực hiện việc chuyển nhượng, thế chấp, hoặc quyết định các vấn đề liên quan đến bất động sản mà người được ủy quyền có quyền lợi như chủ sở hữu thực tế, cơ quan thuế sẽ tiến hành kiểm tra và xác định nghĩa vụ thuế dựa trên bản chất thực tế của giao dịch.
• Áp dụng thuế suất: Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản chịu thuế suất 2% trên giá trị chuyển nhượng từng lần. Đối với các trường hợp ủy quyền thực chất là chuyển nhượng (người được ủy quyền trả tiền cho người ủy quyền để nhận quyền định đoạt bất động sản), nghĩa vụ thuế TNCN phát sinh đối với cả hai bên trong chuỗi giao dịch thực tế.
• Trách nhiệm kê khai: Người nộp thuế có nghĩa vụ tự khai, tự nộp thuế TNCN tại cơ quan thuế nơi có bất động sản chuyển nhượng theo đúng thời hạn quy định của pháp luật.

- Căn cứ pháp lý áp dụng trong hướng dẫn của Tổng cục Thuế

Các nội dung hướng dẫn tại Công văn 4153/TCT-TNCN được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thuế TNCN hiện hành:

• Luật Thuế thu nhập cá nhân: Quy định về các khoản thu nhập chịu thuế từ hoạt động chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất.
• Thông tư số 111/2013/TT-BTC: Hướng dẫn chi tiết về các khoản thu nhập chịu thuế, đối tượng nộp thuế và phương pháp tính thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản.
• Thông tư số 92/2015/TT-BTC: Sửa đổi, bổ sung các quy định về căn cứ tính thuế đối với cá nhân chuyển nhượng bất động sản, thống nhất áp dụng mức thuế suất 2% trên giá trị chuyển nhượng ghi trên hợp đồng hoặc giá do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.

- Chỉ đạo tổ chức thực hiện đối với cơ quan thuế địa phương

Để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và hiệu quả quản lý thuế, Tổng cục Thuế yêu cầu các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai các biện pháp sau:

• Phối hợp liên ngành: Chủ động phối hợp với các tổ chức hành nghề công chứng, văn phòng đăng ký đất đai tại địa phương để rà soát, đối chiếu thông tin các hợp đồng ủy quyền có dấu hiệu chuyển nhượng bất động sản ngầm nhằm trốn thuế.
• Thanh tra và xử lý vi phạm: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hồ sơ khai thuế. Trường hợp phát hiện hành vi trốn thuế, gian lận thuế thông qua việc ký hợp đồng ủy quyền, cơ quan thuế sẽ thực hiện truy thu đầy đủ số thuế thất thu và xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của Luật Quản lý thuế.