Giới thiệu về Công văn 4201/TCHQ-TXNK năm 2022

Công văn 4201/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành ngày 10 tháng 10 năm 2022 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất xuất khẩu (SXXK). Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến chính sách thuế, thủ tục hải quan đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu, đặc biệt là trong các trường hợp thay đổi mục đích sử dụng, tiêu hủy hoặc xử lý phế liệu, phế phẩm phát sinh từ quá trình sản xuất.

- Chính sách miễn thuế đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu

• Điều kiện áp dụng miễn thuế: Theo hướng dẫn của Tổng cục Hải quan, để được áp dụng chính sách miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để SXXK, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại Khoản 1 Điều 12 Nghị định số 134/2016/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Khoản 6 Điều 1 Nghị định số 18/2021/NĐ-CP).
• Cơ sở sản xuất và quyền sở hữu: Tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa phải có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp đối với cơ sở sản xuất, máy móc, thiết bị tại cơ sở sản xuất trên lãnh thổ Việt Nam. Đồng thời, doanh nghiệp phải thực hiện thông báo cơ sở sản xuất cho cơ quan hải quan theo đúng quy định pháp luật.
• Sử dụng đúng mục đích: Toàn bộ nguyên liệu, vật tư nhập khẩu miễn thuế phải được đưa vào quá trình sản xuất ra sản phẩm xuất khẩu thực tế. Trường hợp không sử dụng vào mục đích sản xuất xuất khẩu thì phải thực hiện kê khai, nộp thuế theo quy định về thay đổi mục đích sử dụng.

- Xử lý thuế đối với phế liệu, phế phẩm thu được từ quá trình sản xuất

• Định nghĩa phế liệu, phế phẩm: Là những mảnh vụn, vật liệu thừa, sản phẩm hỏng phát sinh trong quá trình sản xuất, gia công hàng xuất khẩu từ nguồn nguyên liệu nhập khẩu ban đầu.
• Chính sách thuế khi bán tiêu thụ nội địa: Khi doanh nghiệp bán phế liệu, phế phẩm thu được từ quá trình sản xuất hàng xuất khẩu vào thị trường nội địa, doanh nghiệp được miễn thuế nhập khẩu đối với lượng nguyên liệu cấu thành nên phế liệu, phế phẩm đó. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có) và thuế bảo vệ môi trường (nếu có) theo quy định của pháp luật thuế nội địa.
• Thủ tục tiêu hủy phế liệu, phế phẩm: Trường hợp doanh nghiệp không bán mà tiến hành tiêu hủy phế liệu, phế phẩm, việc tiêu hủy phải được thực hiện dưới sự giám sát của cơ quan hải quan (khi có yêu cầu) và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp không phải nộp thuế nhập khẩu đối với phần nguyên liệu cấu thành trong phế liệu, phế phẩm đã tiêu hủy hợp pháp.

- Quy định về thay đổi mục đích sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu

• Nghĩa vụ kê khai lại: Khi doanh nghiệp thay đổi mục đích sử dụng đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu đã được miễn thuế (như chuyển sang tiêu thụ nội địa, chuyển nhượng, tặng cho hoặc thanh lý), doanh nghiệp có trách nhiệm chủ động kê khai tờ khai hải quan mới và nộp đủ các loại thuế phát sinh.
• Thời điểm tính thuế và áp dụng thuế suất: Trị giá tính thuế, thuế suất và tỷ giá quy đổi ngoại tệ đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng được xác định tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới (tờ khai thay đổi mục đích sử dụng), không áp dụng theo thời điểm nhập khẩu ban đầu.
• Xử lý hành vi chậm kê khai: Trường hợp cơ quan hải quan phát hiện doanh nghiệp tự ý thay đổi mục đích sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu miễn thuế mà không chủ động kê khai, doanh nghiệp sẽ bị truy thu thuế, tính tiền chậm nộp và bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật quản lý thuế.

- Xử lý thuế trong trường hợp thiên tai, hỏa hoạn và sự cố bất khả kháng

• Nguyên tắc giảm thuế, miễn thuế: Đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để SXXK bị hư hỏng, mất mát hoặc tiêu hủy hoàn toàn do các nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, doanh nghiệp sẽ được xem xét giảm thuế hoặc miễn thuế tương ứng với tỷ lệ thiệt hại thực tế.
• Hồ sơ và thủ tục chứng minh: Doanh nghiệp phải lập hồ sơ chứng minh thiệt hại có xác nhận của cơ quan chức năng có thẩm quyền (như cơ quan phòng cháy chữa cháy, Ủy ban nhân dân cấp xã/phường, cơ quan giám định độc lập) và gửi đến cơ quan hải quan nơi quản lý để được thẩm định và giải quyết giảm thuế, miễn thuế theo đúng trình tự pháp luật.

Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 4201/TCHQ-TXNK năm 2022 đóng vai trò là cẩm nang hướng dẫn thực tế, giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật thuế giữa cơ quan hải quan và cộng đồng doanh nghiệp. Việc làm rõ các quy định về xử lý thuế đối với phế liệu, phế phẩm và thay đổi mục đích sử dụng giúp doanh nghiệp SXXK chủ động hơn trong việc quản lý nguồn nguyên liệu, giảm thiểu rủi ro pháp lý và tránh các khoản phạt không đáng có trong quá trình thông quan và hậu kiểm.