Công văn 4331/BXD-KTXD năm 2023 do Bộ Xây dựng ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng. Văn bản này đưa ra các chỉ dẫn chi tiết giúp các chủ đầu tư, nhà thầu và các cơ quan quản lý thực hiện đúng quy định pháp luật, đảm bảo tính minh bạch và hài hòa lợi ích giữa các bên trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động về giá nguyên vật liệu.

- Nguyên tắc chung về điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng

Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc điều chỉnh giá hợp đồng phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản sau:

• Việc điều chỉnh giá phải dựa trên các thỏa thuận cụ thể đã được các bên ký kết trong hợp đồng xây dựng, phù hợp với hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu và các quy định pháp luật áp dụng cho hợp đồng đó.
• Nội dung, phạm vi, phương pháp và căn cứ điều chỉnh giá phải được xác định rõ ràng ngay trong điều khoản của hợp đồng.
• Không được tự ý thay đổi phương thức điều chỉnh giá đã thỏa thuận, trừ trường hợp có sự thay đổi về cơ chế, chính sách của Nhà nước ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện hợp đồng hoặc các trường hợp bất khả kháng được pháp luật quy định.

- Phương pháp và công thức điều chỉnh giá

Công văn hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng các phương pháp xác định giá trị điều chỉnh nhằm đảm bảo tính chính xác và thực tế:

• Phương pháp bù trừ trực tiếp: Được áp dụng đối với các loại vật liệu, nhiên liệu có biến động giá lớn. Việc tính toán dựa trên sự chênh lệch giữa giá vật liệu tại thời điểm tính toán (thời điểm thực hiện) so với giá vật liệu tại thời điểm gốc (thời điểm ký hợp đồng hoặc thời điểm đóng thầu).
• Phương pháp sử dụng công thức điều chỉnh (chỉ số giá): Sử dụng hệ số điều chỉnh giá (K) dựa trên chỉ số giá xây dựng do Tổng cục Thống kê hoặc Sở Xây dựng địa phương công bố. Công thức phải phân bổ rõ ràng tỷ trọng các yếu tố chi phí cấu thành như nhân công, máy thi công, vật liệu chính.
• Nguồn dữ liệu giá áp dụng: Phải sử dụng nguồn thông tin giá, chỉ số giá xây dựng hợp pháp, khách quan, phù hợp với địa điểm xây dựng công trình và thời điểm tính toán điều chỉnh.

- Xử lý các trường hợp chậm tiến độ và biến động giá đặc biệt

Đối với các tình huống phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng, Bộ Xây dựng đưa ra hướng dẫn xử lý cụ thể:

• Trường hợp chậm tiến độ do lỗi của nhà thầu: Việc điều chỉnh giá (nếu có) sẽ không được áp dụng cho khoảng thời gian chậm trễ đó, hoặc chỉ được áp dụng theo mức giá có lợi hơn cho chủ đầu tư nhằm đảm bảo tính kỷ luật trong thực hiện hợp đồng.
• Trường hợp chậm tiến độ do nguyên nhân khách quan hoặc lỗi của chủ đầu tư: Nhà thầu được quyền điều chỉnh giá cho toàn bộ khối lượng công việc bị chậm trễ theo đúng các thỏa thuận điều chỉnh giá trong hợp đồng.
• Đối với hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định: Việc điều chỉnh giá chỉ được xem xét trong các trường hợp bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản hoặc khi Nhà nước thay đổi chính sách thuế, tiền lương ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí thực hiện hợp đồng.

- Trách nhiệm của các bên trong việc điều chỉnh giá

Để đảm bảo việc điều chỉnh giá được thực hiện đúng quy định và hiệu quả, các bên liên quan cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình:

• Chủ đầu tư và nhà thầu có trách nhiệm tự tính toán, xác định giá trị điều chỉnh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các số liệu tính toán.
• Việc phê duyệt dự toán chi phí điều chỉnh phải được thực hiện theo đúng thẩm quyền và trình tự quy định của pháp luật về quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
• Các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương có trách nhiệm công bố kịp thời, đầy đủ chỉ số giá xây dựng và giá vật liệu xây dựng sát với giá thị trường để làm cơ sở cho việc điều chỉnh giá hợp đồng.