Công văn 486/QSQL-GQ4 do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc kiểm tra và chấp nhận Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu E (Form E) trong trường hợp có hóa đơn thương mại do bên thứ ba phát hành (Third Party Invoicing). Đây là nội dung thường xuyên phát sinh tranh chấp và vướng mắc giữa doanh nghiệp nhập khẩu và cơ quan Hải quan trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA).

- Quy định về việc thể hiện thông tin hóa đơn bên thứ ba trên C/O mẫu E

Theo hướng dẫn tại Công văn, để một C/O mẫu E có hóa đơn bên thứ ba được xem là hợp lệ và đủ điều kiện xem xét hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt, các thông tin trên C/O phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí kỹ thuật sau:

• Tích chọn ô "Third Party Invoicing": Tại Ô số 13 (Box 13) trên C/O mẫu E, trị sự viên hoặc cơ quan cấp C/O phải tích chọn vào ô "Third Party Invoicing". Việc thiếu tích chọn tại ô này đối với trường hợp có hóa đơn bên thứ ba sẽ dẫn đến việc C/O bị từ chối hoặc bị nghi ngờ về tính hợp lệ.
• Thể hiện thông tin nhà sản xuất/người xuất khẩu: Người xuất khẩu thực tế tại nước thành viên xuất khẩu (ví dụ: Trung Quốc) phải được khai báo tại Ô số 1 (Box 1) của C/O mẫu E.
• Khai báo thông tin bên thứ ba tại Ô số 7: Tên và nước/vùng lãnh thổ của công ty phát hành hóa đơn bên thứ ba phải được ghi rõ ràng tại Ô số 7 (Box 7) của C/O mẫu E. Bên thứ ba này có thể nằm trong hoặc ngoài khu vực ACFTA (ví dụ: một công ty tại Hồng Kông, Singapore, hoặc Thụy Sĩ).
• Số và ngày hóa đơn thương mại tại Ô số 10: Số hóa đơn và ngày phát hành hóa đơn của bên thứ ba phải được ghi nhận chính xác tại Ô số 10 (Box 10) của C/O mẫu E. Hóa đơn này là hóa đơn thực tế dùng để làm thủ tục hải quan nhập khẩu tại Việt Nam.

- Hướng dẫn xử lý các trường hợp vướng mắc cụ thể

Công văn cũng đưa ra các nguyên tắc xử lý đối với một số tình huống thực tế phát sinh khi kiểm tra hồ sơ hải quan:

• Sự phù hợp về thông tin hàng hóa: Cơ quan Hải quan cần kiểm tra tính nhất quán giữa thông tin mô tả hàng hóa, số lượng, trọng lượng trên C/O mẫu E với các chứng từ đi kèm như hóa đơn thương mại của bên thứ ba, vận đơn (Bill of Lading) và tờ khai hải quan nhập khẩu.
• Xử lý khác biệt nhỏ: Những khác biệt nhỏ không ảnh hưởng đến xuất xứ hàng hóa (như lỗi chính tả, cách viết tắt tên công ty không làm thay đổi bản chất pháp lý) cần được xem xét tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tránh việc bác bỏ C/O một cách máy móc.
• Xác minh xuất xứ (Verification): Trong trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của chữ ký, con dấu hoặc thông tin về xuất xứ hàng hóa được khai báo trên C/O mẫu E, Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục phải báo cáo về Cục Giám sát quản lý để tiến hành thủ tục xác minh gửi cơ quan có thẩm quyền cấp C/O của nước xuất khẩu. Trong thời gian chờ kết quả xác minh, hàng hóa nhập khẩu không được áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt nhưng có thể được giải phóng hàng theo quy định pháp luật hiện hành.

- Ý nghĩa và lưu ý đối với doanh nghiệp nhập khẩu

Văn bản này giúp chuẩn hóa quy trình kiểm tra của công chức hải quan tại các cửa khẩu, đồng thời là cơ sở pháp lý để doanh nghiệp đối chiếu, chuẩn bị bộ hồ sơ nhập khẩu chính xác:

• Doanh nghiệp cần yêu cầu đối tác xuất khẩu tại Trung Quốc phối hợp chặt chẽ với đơn vị cấp C/O (như CCPIT hoặc Hải quan Trung Quốc) để khai báo chính xác các thông tin của bên thứ ba ngay từ khi xin cấp C/O mẫu E.
• Hóa đơn thương mại do bên thứ ba phát hành phải là hóa đơn thực tế dùng cho giao dịch mua bán cuối cùng với doanh nghiệp Việt Nam, tránh tình trạng sử dụng hóa đơn nội bộ hoặc hóa đơn không liên quan đến lô hàng nhập khẩu.