Công văn 5579/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng gửi đến các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình kiểm tra, xác định trọng lượng hàng hóa thực tế nhập khẩu. Văn bản này giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan, đặc biệt đối với các mặt hàng có tính chất đặc thù như hàng rời, hàng lỏng, và hàng hóa dễ biến động về khối lượng trong quá trình vận chuyển.

Công văn tập trung hướng dẫn các biện pháp nghiệp vụ hải quan nhằm đảm bảo tính chính xác, khách quan và ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại thông qua việc khai báo sai lệch trọng lượng:

• Phương pháp xác định trọng lượng hàng hóa: Hướng dẫn áp dụng các phương pháp kỹ thuật phù hợp với từng loại hình hàng hóa. Đối với hàng lỏng hoặc hàng rời có khối lượng lớn, việc xác định trọng lượng được thực hiện thông qua phương pháp đo mớn nước tàu (draft survey), đo thể tích bồn bể chứa, hoặc sử dụng hệ thống cân điện tử, cân bàn đã được kiểm định.
• Vai trò của chứng thư giám định: Quy định về việc chấp nhận và sử dụng chứng thư giám định do các tổ chức giám định độc lập (được cấp phép hoạt động theo quy định của pháp luật) cấp. Chứng thư này là cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan hải quan đối chiếu, xác định tính trung thực của nội dung khai báo từ phía doanh nghiệp.
• Xử lý chênh lệch trọng lượng: Hướng dẫn chi tiết phương án xử lý khi phát hiện sự sai lệch giữa trọng lượng khai báo trên tờ khai hải quan, vận đơn (Bill of Lading) so với trọng lượng thực tế được xác định tại cửa khẩu. Văn bản làm rõ việc áp dụng tỷ lệ dung sai cho phép đối với các mặt hàng dễ hao hụt tự nhiên (do bay hơi, hút ẩm hoặc thất thoát cơ học trong quá trình bốc dỡ).
• Áp dụng thuế và thủ tục thông quan: Xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp phải được tính toán dựa trên số lượng, trọng lượng thực tế của hàng hóa khi nhập khẩu. Trong trường hợp chênh lệch vượt quá mức dung sai cho phép hoặc có dấu hiệu gian lận, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện khai bổ sung, nộp đủ thuế và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.

Công văn 5579/TCHQ-GSQL góp phần chuẩn hóa quy trình tác nghiệp của công chức hải quan tại các chi cục cửa khẩu, tạo ra sự minh bạch và thống nhất trong quản lý. Việc quy định rõ ràng các phương thức xác định trọng lượng giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp nhập khẩu chân chính, giảm thiểu tranh chấp không đáng có, đồng thời nâng cao hiệu quả thất thu thuế cho ngân sách nhà nước.