Giới thiệu về Công văn 5709/TCT-CS năm 2023

Công văn 5709/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành năm 2023 hướng dẫn chi tiết về chính sách thuế đối với các khoản tiền bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân xác định rõ nghĩa vụ thuế của mình khi phát sinh các khoản thu nhập từ việc đền bù giải phóng mặt bằng.

1. Chính sách Thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với tiền bồi thường

Về nghĩa vụ khai thuế GTGT đối với khoản tiền nhận bồi thường khi bị thu hồi đất, chính sách thuế hiện hành quy định cụ thể như sau:

• Các tổ chức, cá nhân nhận tiền bồi thường, hỗ trợ từ ngân sách nhà nước hoặc từ chủ đầu tư khi Nhà nước thu hồi đất không phải kê khai, tính và nộp thuế GTGT.
• Cơ sở kinh doanh khi nhận khoản tiền này chỉ cần lập chứng từ thu tiền theo quy định, không phải xuất hóa đơn GTGT.
• Quy định này được áp dụng thống nhất theo hướng dẫn tại Khoản 1 Điều 5 Thông tư số 219/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính.

2. Chính sách Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)

Đối với các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế có đất bị thu hồi, khoản tiền bồi thường được xử lý về mặt thuế TNDN như sau:

• Khoản thu nhập từ bồi thường, hỗ trợ do thu hồi đất sau khi trừ đi các chi phí liên quan (như giá trị còn lại của nhà, công trình trên đất bị phá dỡ, chi phí di dời, chi phí chuẩn bị mặt bằng mới...) được xác định là thu nhập khác của doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp có trách nhiệm gộp khoản thu nhập này vào thu nhập chịu thuế TNDN trong kỳ tính thuế để kê khai và nộp thuế theo thuế suất phổ thông (hiện hành là 20%).
• Trường hợp doanh nghiệp nhận bồi thường bằng đất hoặc bằng nhà tái định cư, giá trị quyền sử dụng đất hoặc tài sản nhận được sẽ được xác định theo giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt để làm cơ sở tính thuế và trích khấu hao tài sản sau này.

3. Chính sách Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Đối với cá nhân, hộ gia đình có đất bị thu hồi, chính sách thuế TNCN được áp dụng ưu đãi nhằm ổn định đời sống người dân:

• Khoản thu nhập từ tiền bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (bao gồm cả tiền bồi thường về đất, nhà, công trình trên đất và các khoản hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất) thuộc đối tượng được miễn thuế TNCN.
• Quy định miễn thuế này được thực hiện theo quy định tại Khoản 11 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành và hướng dẫn tại Thông tư số 111/2013/TT-BTC.

4. Quy định về Lệ phí trước bạ khi nhận đất tái định cư

Bên cạnh các sắc thuế chính, chính sách lệ phí trước bạ đối với người có đất bị thu hồi cũng được quy định rõ ràng:

• Nhà, đất được đền bù hoặc được mua bằng tiền đền bù khi Nhà nước thu hồi nhà, đất được miễn lệ phí trước bạ theo quy định của pháp luật về lệ phí trước bạ hiện hành.
• Người nộp thuế cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh nguồn gốc đất bị thu hồi và quyết định bồi thường của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được hưởng ưu đãi này.

Khuyến nghị áp dụng thực tế

Công văn 5709/TCT-CS năm 2023 đã hệ thống hóa các quy định pháp luật thuế hiện hành một cách rõ ràng, giúp tháo gỡ vướng mắc cho người nộp thuế và cơ quan thuế địa phương. Doanh nghiệp và cá nhân cần lưu ý lưu trữ đầy đủ hồ sơ, quyết định thu hồi đất, phương án bồi thường được phê duyệt và các chứng từ chi phí liên quan để làm căn cứ giải trình khi quyết toán thuế.