Công văn 956/HQHCM-GSQL năm 2020 do Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh ban hành nhằm hướng dẫn các Chi cục Hải quan trực thuộc về việc kiểm tra, xác định tính hợp lệ của Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu AI (ASEAN - Ấn Độ). Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng, giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan hàng hóa nhập khẩu có áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt, đặc biệt là trong bối cảnh dịch bệnh ảnh hưởng đến việc cấp và xuất trình chứng từ giấy.

- Quy định về kiểm tra tính hợp lệ của C/O mẫu AI

Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh yêu cầu các đơn vị cửa khẩu thực hiện kiểm tra chặt chẽ các tiêu chí trên C/O mẫu AI theo đúng quy định tại Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AIFTA). Các nội dung trọng tâm cần rà soát bao gồm:

• Kiểm tra tính tương thích giữa thông tin khai báo trên C/O với các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan như Tờ khai hải quan, Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Vận đơn (Bill of Lading) và Phiếu đóng gói (Packing List).
• Xác minh chữ ký của người có thẩm quyền và con dấu của cơ quan cấp C/O của nước xuất khẩu (Ấn Độ hoặc các nước thành viên ASEAN) đối với mẫu chữ ký và con dấu đã được Tổng cục Hải quan thông báo.
• Kiểm tra tiêu chí xuất xứ (như WO, RVC, CTSH...) được thể hiện trên C/O để đảm bảo hàng hóa đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ quy định.

- Hướng dẫn xử lý C/O mẫu AI cấp dưới dạng điện tử

Trong giai đoạn dịch bệnh và xu hướng số hóa thủ tục hành chính, công văn đưa ra các hướng dẫn cụ thể đối với việc kiểm tra C/O mẫu AI được cấp trực tuyến hoặc có chữ ký, con dấu điện tử:

• Chấp nhận các chứng từ C/O mẫu AI được cấp bởi cơ quan có thẩm quyền của Ấn Độ thông qua hệ thống điện tử, có chữ ký số và mã QR để truy xuất nguồn gốc.
• Công chức hải quan thực hiện tra cứu, đối chiếu thông tin C/O trên cổng thông tin điện tử chính thức của cơ quan cấp C/O Ấn Độ để xác thực tính hợp pháp của chứng từ.
• Yêu cầu người khai hải quan khai báo đầy đủ số hiệu C/O, ngày cấp và các thông tin liên quan trên tờ khai hải quan điện tử để phục vụ công tác đối chiếu tự động và thủ công.

- Nguyên tắc xử lý khác biệt nhỏ và nghi ngờ tính hợp lệ

Để tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước, công văn hướng dẫn chi tiết cách xử lý đối với các trường hợp phát sinh sai lệch:

• Đối với các khác biệt nhỏ mang tính kỹ thuật (như lỗi chính tả, lỗi đánh máy, hoặc sự khác biệt không trọng yếu giữa các chứng từ nhưng không làm ảnh hưởng đến bản chất xuất xứ của hàng hóa), cơ quan hải quan không bác bỏ C/O mà vẫn xem xét chấp nhận.
• Trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính trung thực và chính xác của C/O mẫu AI (như nghi ngờ về xuất xứ thực tế, chữ ký hoặc con dấu không khớp, thông tin mập mờ), Chi cục Hải quan tiến hành giải tỏa hàng hóa theo mức thuế suất thông thường hoặc bảo lãnh thuế, đồng thời gửi báo cáo về Cục Hải quan để tiến hành thủ tục xác minh (verification) với cơ quan cấp của nước xuất khẩu.
• Trong thời gian chờ kết quả xác minh từ nước xuất khẩu, doanh nghiệp chưa được áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt AIFTA nhưng được phép thông quan hàng hóa dưới hình thức nộp thuế theo mức thuế suất MFN hoặc đặt cọc bảo lãnh.

- Trách nhiệm thực hiện của các bên liên quan

Công văn phân định rõ vai trò và trách nhiệm của các bên trong quy trình kiểm tra xuất xứ:

• Công chức hải quan kiểm tra hồ sơ phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện đúng quy trình nghiệp vụ, không tự ý yêu cầu thêm các chứng từ ngoài quy định gây khó khăn cho doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp nhập khẩu có trách nhiệm khai báo trung thực, cung cấp đầy đủ chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ khi được yêu cầu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ đã nộp.