Công văn số 5046/TCHQ-GSQL của Tổng cục Hải quan là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa, ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại và trốn thuế thông qua việc sử dụng Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu D giả mạo đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA).

- Mục tiêu và phạm vi áp dụng của văn bản

• Ngăn chặn triệt để tình trạng sử dụng C/O mẫu D giả, không hợp lệ để hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt ATIGA trái quy định pháp luật.
• Nâng cao tinh thần trách nhiệm, cảnh giác và năng lực nghiệp vụ của công chức hải quan tại các chi cục cửa khẩu trong quá trình kiểm tra, áp dụng thuế suất đối với hàng hóa nhập khẩu.
• Bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu tuân thủ đúng quy định.

- Các biện pháp kiểm tra, đối chiếu C/O mẫu D tại cửa khẩu

• Công chức hải quan phải thực hiện kiểm tra chi tiết, đối chiếu kỹ lưỡng chữ ký của người có thẩm quyền cấp C/O và con dấu của cơ quan, tổ chức cấp C/O mẫu D trên bản giấy với mẫu chữ ký, con dấu đã được Tổng cục Hải quan cập nhật trên hệ thống dữ liệu hoặc thông báo bằng văn bản.
• Đối với C/O mẫu D điện tử được truyền qua Cơ chế một cửa ASEAN (ASW), cơ quan hải quan phải truy cập hệ thống để kiểm tra trạng thái của C/O, đảm bảo thông tin trên hệ thống trùng khớp hoàn toàn với khai báo trên tờ khai hải quan và các chứng từ kèm theo lô hàng.
• Kiểm tra tính hợp lệ về mặt hình thức và nội dung của C/O bao gồm: thời hạn hiệu lực, các tiêu chí xuất xứ (như WO, RVC, CTC, SP), tên hàng hóa, mã HS, số lượng, trọng lượng, trị giá và các thông tin về hành trình vận tải.

- Quy trình xử lý khi phát hiện nghi ngờ hoặc có dấu hiệu giả mạo

• Trong trường hợp phát hiện chữ ký, con dấu không khớp với mẫu đã được thông báo, hoặc có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của thông tin trên C/O mẫu D, cơ quan hải quan thực hiện từ chối tạm thời việc áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt.
• Yêu cầu người khai hải quan nộp thuế theo mức thuế suất thông thường hoặc thuế suất ưu đãi tối huệ quốc (MFN) tại thời điểm làm thủ tục hải quan để giải phóng hàng hóa.
• Tiến hành niêm phong, chụp ảnh, lưu trữ hồ sơ và báo cáo, gửi hồ sơ về Tổng cục Hải quan (Cục Giám sát quản lý về Hải quan) để thực hiện thủ tục xác minh chính thức với cơ quan có thẩm quyền cấp C/O của nước xuất khẩu.
• Sau khi có kết quả xác minh chính thức từ nước xuất khẩu: Nếu xác nhận C/O hợp lệ, cơ quan hải quan sẽ thực hiện hoàn trả số tiền thuế chênh lệch cho doanh nghiệp; nếu kết quả xác minh khẳng định C/O giả mạo, sẽ tiến hành xử phạt vi phạm hành chính nghiêm trọng hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra tùy theo mức độ vi phạm.

- Tăng cường công tác kiểm tra sau thông quan và phối hợp thông tin

• Đẩy mạnh việc kiểm tra sau thông quan đối với các lô hàng đã được thông quan có áp dụng C/O mẫu D, đặc biệt tập trung vào các nhóm mặt hàng có thuế suất ưu đãi đặc biệt chênh lệch cao hoặc các doanh nghiệp có chỉ số rủi ro lớn.
• Tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin kịp thời giữa các Cục Hải quan tỉnh, thành phố để phát hiện các phương thức, thủ đoạn gian lận mới liên quan đến việc làm giả C/O mẫu D từ các nước trong khu vực.
• Yêu cầu các đơn vị nghiêm túc thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về tình hình kiểm tra, xác minh và xử lý các trường hợp C/O mẫu D giả mạo về Tổng cục Hải quan để tổng hợp, chỉ đạo kịp thời trên toàn quốc.