Ngày 18 tháng 6 năm 2018, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh về việc công bố Luật Quốc phòng năm 2018 (Luật số 22/2018/QH14) nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý toàn diện cho sự nghiệp bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

Luật Quốc phòng năm 2018 áp dụng đối với mọi cơ quan, tổ chức, công dân Việt Nam, cũng như các cá nhân, tổ chức nước ngoài đang cư trú và hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam có liên quan đến lĩnh vực quốc phòng.

- Phạm vi điều chỉnh của Luật Quốc phòng

Luật này quy định chi tiết về các chính sách quốc phòng của Nhà nước; nguyên tắc tổ chức và hoạt động quốc phòng; xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; các biện pháp bảo đảm quốc phòng; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị; đồng thời xác định rõ quyền và nghĩa vụ của công dân đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

- Đối tượng áp dụng pháp luật

Đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của Luật bao gồm toàn bộ các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp, lực lượng vũ trang nhân dân và mọi công dân Việt Nam. Ngoài ra, các cá nhân và tổ chức nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam cũng phải tuân thủ các quy định liên quan khi có yêu cầu bảo đảm an ninh quốc phòng.

- Giải thích các thuật ngữ pháp lý cốt lõi

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng pháp luật, Luật Quốc phòng năm 2018 đã đưa ra định nghĩa chuẩn xác cho các khái niệm cơ bản bao gồm:

• Quốc phòng: Là công cuộc giữ nước bằng sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, trong đó sức mạnh quân sự là đặc trưng, lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt.
• Nền quốc phòng toàn dân: Là sức mạnh quốc phòng của đất nước, được xây dựng trên nền tảng nhân lực, vật lực, tinh thần, mang tính chất tự vệ, toàn dân, toàn diện, độc lập, tự chủ.
• Khu vực phòng thủ: Là bộ phận hợp thành của nền quốc phòng toàn dân, được tổ chức theo địa giới hành chính cấp tỉnh, cấp huyện nhằm chủ động phòng thủ, bảo vệ địa phương trong mọi tình huống.
• Lực lượng vũ trang nhân dân: Gồm Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và Dân quân tự vệ, đóng vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
• Chiến tranh nhân dân: Là cuộc chiến tranh toàn dân, toàn diện, lấy lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt nhằm bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

- Các nguyên tắc hoạt động quốc phòng cơ bản

Hoạt động quốc phòng phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc mang tính chiến lược sau đây:

• Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước.
• Kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, đối ngoại với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh; ngược lại, hoạt động quốc phòng phải tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.
• Xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc.
• Phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc và của cả hệ thống chính trị, kết hợp sức mạnh thời đại và sức mạnh trong nước để bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

Lệnh công bố Luật Quốc phòng năm 2018 đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật quân sự, quốc phòng Việt Nam. Luật Quốc phòng năm 2018 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2019, thay thế cho Luật Quốc phòng năm 2005.