Nghị định số 09/2020/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm bãi bỏ một số văn bản quy phạm pháp luật về Quỹ bảo trì đường bộ, đồng thời chuyển đổi phương thức quản lý, sử dụng nguồn thu phí sử dụng đường bộ theo quy định mới của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Bộ Tài chính, Bộ Giao thông vận tải, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; các tổ chức, cá nhân liên quan đến việc quản lý, vận hành và xử lý tài chính của Quỹ bảo trì đường bộ Trung ương và địa phương; cùng các đối tượng thực hiện nghĩa vụ nộp phí sử dụng đường bộ thu qua đầu phương tiện ô tô trên phạm vi cả nước.

Bãi bỏ toàn bộ các văn bản pháp lý về Quỹ bảo trì đường bộ

Nghị định chính thức bãi bỏ 03 văn bản quy phạm pháp luật quan trọng đặt nền móng và điều chỉnh hoạt động của Quỹ bảo trì đường bộ trước đây, bao gồm:

• Nghị định số 18/2012/NĐ-CP ngày 13 tháng 3 năm 2012 của Chính phủ về Quỹ bảo trì đường bộ.
• Nghị định số 56/2014/NĐ-CP ngày 30 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 18/2012/NĐ-CP.
• Nghị định số 28/2016/NĐ-CP ngày 20 tháng 4 năm 2016 của Chính phủ sửa đổi một số điều của Nghị định số 56/2014/NĐ-CP và Nghị định số 18/2012/NĐ-CP.

Quy định mới về thu, nộp và sử dụng phí sử dụng đường bộ

Sau khi bãi bỏ Quỹ bảo trì đường bộ, cơ chế quản lý tài chính đối với phí sử dụng đường bộ được thay đổi toàn diện như sau:

• Bộ Tài chính có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Bộ Giao thông vận tải ban hành quy định chi tiết về việc thu, nộp và sử dụng phí sử dụng đường bộ thu qua đầu phương tiện ô tô thống nhất trên toàn quốc, áp dụng cho cả hệ thống đường bộ do trung ương quản lý và đường bộ do địa phương quản lý theo quy định của pháp luật về phí và ngân sách nhà nước.
• Toàn bộ số tiền phí sử dụng đường bộ thu được qua đầu phương tiện ô tô, sau khi đã trừ đi chi phí tổ chức thu theo quy định, phải được nộp trực tiếp và đầy đủ vào ngân sách trung ương để sử dụng tập trung cho công tác quản lý và bảo trì đường bộ.

Phương án phân chia nguồn thu và lộ trình thực hiện

Để đảm bảo kinh phí cho các địa phương thực hiện bảo trì đường bộ, Nghị định giao nhiệm vụ cụ thể cho Bộ Giao thông vận tải:

• Chủ trì xây dựng phương án phân chia nguồn thu phí sử dụng đường bộ đã nộp vào ngân sách trung ương cho hai mục tiêu: quản lý, bảo trì hệ thống quốc lộ và quản lý, bảo trì hệ thống đường địa phương.
• Xây dựng rõ ràng các nguyên tắc, tiêu chí phân chia nguồn kinh phí dành cho công tác quản lý, bảo trì đường địa phương cho từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
• Gửi phương án và tiêu chí phân chia cho Bộ Tài chính để báo cáo Chính phủ xem xét, trình cấp có thẩm quyền quyết định, chính thức áp dụng thực hiện từ năm tài chính 2021.

Xử lý chuyển tiếp về tổ chức, hoạt động và tài chính của Quỹ

Khi các văn bản về Quỹ bảo trì đường bộ bị bãi bỏ, công tác xử lý chuyển tiếp được phân cấp rõ ràng:

• Bộ Giao thông vận tải chịu trách nhiệm chủ trì giải quyết toàn bộ các vấn đề phát sinh liên quan đến tổ chức bộ máy, hoạt động nghiệp vụ và quyết toán tài chính của Quỹ bảo trì đường bộ Trung ương theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm chỉ đạo, thực hiện xử lý dứt điểm các vấn đề về tổ chức, hoạt động và tài chính của Quỹ bảo trì đường bộ tại địa phương mình quản lý khi Nghị định này có hiệu lực.

Hiệu lực thi hành của văn bản

Nghị định số 09/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2020 và bắt đầu áp dụng ngay từ năm tài chính 2020.

Đồng thời, Quyết định số 1486/QĐ-TTg ngày 05 tháng 10 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ quy định về cơ cấu tổ chức và quy chế hoạt động của Hội đồng quản lý Quỹ bảo trì đường bộ Trung ương cũng chính thức hết hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2020.