Nghị định 107/2013/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 15 tháng 11 năm 2013, quy định chi tiết về các hành vi vi phạm hành chính, hình thức, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, cũng như thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với mọi cá nhân, tổ chức Việt Nam và nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử trên lãnh thổ Việt Nam, trừ trường hợp Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác. Phạm vi điều chỉnh bao gồm các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ; xây dựng, vận hành, tháo dỡ cơ sở hạt nhân, cơ sở bức xạ; thăm dò, khai thác, chế biến quặng phóng xạ; sản xuất, lưu giữ, sử dụng, vận chuyển, xuất nhập khẩu nguồn phóng xạ, thiết bị bức xạ, vật liệu và thiết bị hạt nhân; xử lý, lưu giữ chất thải phóng xạ và các dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử.

Quy định chung về mức phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả

• Mức phạt tiền quy định tại Nghị định là mức phạt áp dụng đối với cá nhân (trừ một số điều khoản quy định riêng cho tổ chức). Mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân là 1.000.000.000 đồng.
• Mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân cho cùng một hành vi vi phạm, với mức phạt tối đa là 2.000.000.000 đồng.
• Các biện pháp khắc phục hậu quả chính bao gồm: Buộc thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn bức xạ, hạt nhân; buộc truy tìm, thu hồi chất phóng xạ, nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân bị thất lạc; buộc tẩy xạ khu vực bị nhiễm xạ; buộc tái xuất chất phóng xạ, thiết bị hạt nhân nhập khẩu trái phép; buộc tháo dỡ công trình xây dựng không đúng thiết kế được phê duyệt; buộc phục hồi môi trường và thu hồi các kết quả dịch vụ, chứng nhận an toàn đã cấp sai quy định.

Hành vi vi phạm về khai báo và giấy phép tiến hành công việc bức xạ

• Vi phạm quy định về khai báo: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với các hành vi không khai báo hoặc khai báo không đầy đủ, không đúng thời hạn về thiết bị X-quang y tế, chất phóng xạ, nguồn phóng xạ đã qua sử dụng, chất thải phóng xạ, vật liệu hạt nhân hoặc thiết bị hạt nhân.
• Vi phạm quy định về giấy phép: Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng đối với hành vi tiến hành công việc bức xạ khi giấy phép hết hạn hoặc không có giấy phép (như sử dụng thiết bị X-quang, nguồn phóng xạ, vận chuyển vật liệu phóng xạ, xuất nhập khẩu vật liệu hạt nhân). Đặc biệt, phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng đối với tổ chức vận hành, vận hành thử lò phản ứng hạt nhân mà không có giấy phép.
• Vi phạm điều kiện ghi trong giấy phép: Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi thực hiện không đúng các điều kiện, nội dung ghi trong giấy phép tiến hành công việc bức xạ hoặc giấy phép của cơ sở hạt nhân.

Hành vi vi phạm về an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân

• Kiểm soát liều chiếu xạ và bảo hộ lao động: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với các hành vi không trang bị liều kế cá nhân, không đánh giá liều chiếu xạ định kỳ, để liều chiếu xạ vượt quá giới hạn quy định, hoặc không trang bị đầy đủ dụng cụ bảo hộ lao động thích hợp cho nhân viên bức xạ.
• Kiểm soát phế thải kim loại nhiễm xạ: Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi không tổ chức theo dõi, phát hiện hoặc không báo cáo cơ quan thẩm quyền khi phát hiện chất phóng xạ lẫn trong phế thải kim loại, phôi thép.
• Khu vực kiểm soát, giám sát và kiểm định thiết bị: Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi không thiết lập khu vực kiểm soát, giám sát hoặc thiếu biển cảnh báo bức xạ. Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng nếu không kiểm định thiết bị X-quang y tế hoặc không hiệu chuẩn thiết bị ghi đo bức xạ, nguồn xạ trị định kỳ.
• Hồ sơ an toàn và chứng chỉ hành nghề: Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với hành vi không lập hoặc không lưu giữ hồ sơ an toàn, hồ sơ nâng cấp cơ sở hạt nhân, báo cáo phân tích an toàn. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi bố trí người không có chứng chỉ nhân viên bức xạ đảm nhiệm các vị trí quan trọng (phụ trách an toàn, vận hành lò phản ứng, quản lý nhiên liệu hạt nhân).
• Vận chuyển và xuất nhập khẩu vật liệu phóng xạ: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với các vi phạm về đóng gói, gắn nhãn, sử dụng phương tiện không bảo đảm an toàn hoặc để rơi vãi vật liệu phóng xạ trong quá trình vận chuyển. Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng đối với hành vi nhập khẩu trái phép thiết bị bức xạ, nguồn phóng xạ hoặc chất thải phóng xạ.
• Ứng phó sự cố và quản lý chất thải: Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng đối với hành vi không xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố, không báo cáo sự cố hoặc để xảy ra sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 160.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm quy định về lưu giữ, xử lý, chôn cất chất thải phóng xạ, nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng hoặc tháo dỡ, tẩy xạ cơ sở hạt nhân khi chấm dứt hoạt động.
• Khai thác quặng phóng xạ và vận hành lò phản ứng: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với vi phạm về đánh giá an toàn và phục hồi môi trường trong khai thác quặng phóng xạ. Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng đối với các vi phạm về xây dựng, thay đổi quy mô cơ sở hạt nhân, không quan trắc phóng xạ môi trường hoặc không tuân thủ quy trình vận hành thử lò phản ứng hạt nhân.

Hành vi vi phạm về an ninh nguồn phóng xạ, vật liệu và thiết bị hạt nhân

• An ninh nguồn phóng xạ (Mức A, B, C, D): Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 16.000.000 đồng đối với hành vi không xây dựng quy trình bảo đảm an ninh, không lắp đặt hệ thống khóa, rào chắn, thiết bị báo động, không kiểm đếm nguồn phóng xạ định kỳ hoặc không tổ chức lực lượng bảo vệ, ứng phó sự cố mất an ninh nguồn phóng xạ.
• Làm mất, thất lạc nguồn phóng xạ và vật liệu hạt nhân: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi làm mất, thất lạc nguồn phóng xạ thuộc các mức an ninh từ D đến A. Phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng đối với hành vi làm mất, thất lạc vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân.
• Bảo vệ lò phản ứng và kiểm soát hạt nhân: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng đối với hành vi không kiểm soát người ra vào khu vực lò phản ứng, không thực hiện kế toán hạt nhân hoặc không nộp hồ sơ thiết kế cơ sở hạt nhân cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
• Chiếm đoạt, phá hoại: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng đối với hành vi xâm phạm công trình an ninh, chiếm đoạt, phá hoại, sử dụng bất hợp pháp nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân hoặc đưa thông tin sai sự thật về sự cố hạt nhân.

Hành vi vi phạm về dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử và cản trở thanh tra

• Dịch vụ hỗ trợ: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi hoạt động dịch vụ không đúng đăng ký, không có chứng chỉ hành nghề, cung cấp kết quả đo liều, kiểm định không chính xác hoặc cấp chứng nhận an toàn khi không đủ điều kiện.
• Cản trở thanh tra, kiểm tra: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi không cung cấp hồ sơ tài liệu, cung cấp thông tin sai sự thật, tự ý phá niêm phong nguồn phóng xạ, hoặc trốn tránh, không hợp tác với cơ quan chức năng khi tiến hành thanh tra, kiểm tra.

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

Nghị định phân định rõ thẩm quyền xử phạt cho các cơ quan chức năng:

• Thanh tra chuyên ngành Khoa học và Công nghệ: Thanh tra viên có quyền phạt tiền đến 500.000 đồng. Chánh Thanh tra Sở, Chánh Thanh tra Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành cấp Sở/Cục có quyền phạt tiền đến 50.000.000 đồng. Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành cấp Bộ có quyền phạt tiền đến 250.000.000 đồng. Chánh Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân có quyền phạt tiền đến 1.000.000.000 đồng.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp: Chủ tịch UBND cấp huyện có quyền phạt tiền đến 50.000.000 đồng. Chủ tịch UBND cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 1.000.000.000 đồng.
• Các lực lượng khác: Công an nhân dân, Hải quan và các cơ quan Thanh tra chuyên ngành khác có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm thuộc lĩnh vực, địa bàn quản lý của mình theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính.
• Thẩm quyền lập biên bản: Các chức danh có thẩm quyền xử phạt nêu trên và công chức, viên chức đang thi hành công vụ có quyền lập biên bản vi phạm hành chính khi phát hiện hành vi vi phạm.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

Nghị định 107/2013/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 11 năm 2013, thay thế hoàn toàn Nghị định số 111/2009/NĐ-CP ngày 11 tháng 12 năm 2009 của Chính phủ. Đối với các hành vi vi phạm xảy ra trước ngày 01 tháng 7 năm 2013 mà sau đó mới bị phát hiện hoặc đang xem xét, giải quyết thì áp dụng các quy định có lợi cho tổ chức, cá nhân vi phạm. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm hướng dẫn và tổ chức thực hiện Nghị định này.