Nghị định 145-TTg được ban hành năm 1958 bởi Thủ tướng Chính phủ quy định về thể lệ tạm thời thu phí tổn sửa đường đối với các phương tiện giao thông đường bộ nhằm mục đích huy động nguồn lực tài chính phục vụ công tác duy tu, bảo dưỡng hệ thống đường bộ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng đóng phí tổn sửa đường

Nghị định quy định tất cả các loại xe lưu thông trên đường ô tô phải thực hiện nghĩa vụ đóng phí tổn sửa đường, bao gồm:

• Các loại xe có động cơ thuộc sở hữu công và tư, ngoại trừ xe đạp máy và xích lô máy.
• Các loại xe thô sơ do súc vật kéo hoạt động trong lĩnh vực vận tải chuyên nghiệp.

Các trường hợp được miễn đóng phí tổn sửa đường

Nhà nước thực hiện chính sách miễn phí tổn sửa đường đối với các nhóm phương tiện sau:

• Xe quân sự phục vụ mục đích quốc phòng.
• Xe thuộc sở hữu của các cơ quan ngoại giao nước ngoài tại Việt Nam.
• Máy kéo và xe vận tải của các nông trường, lâm trường, xí nghiệp quốc doanh chỉ hoạt động chuyên biệt trên các tuyến đường riêng biệt. Nếu các phương tiện này di chuyển ra đường ô tô chung thì phải có giấy chứng nhận của cơ quan sử dụng.
• Xe thô sơ do súc vật kéo của nông dân phục vụ trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp và chỉ thực hiện hoạt động vận tải bất thường, không chuyên nghiệp.
• Các loại xe chuyên dụng phục vụ mục đích công cộng và nhân đạo bao gồm: xe đưa đám ma, xe hồng thập tự (xe cứu thương), xe cứu hỏa, xe đổ rác, xe tưới nước, xe cần trục, xe xúc đất và xe lu cán đường.
• Tất cả các loại xe thô sơ di chuyển bằng sức người kéo, đẩy hoặc đạp.

Mức phí tổn sửa đường quy định cho từng loại phương tiện

Mức phí tổn sửa đường được áp dụng hàng tháng đối với từng loại xe cụ thể như sau:

• Xe ô tô vận tải hàng hóa và hành khách có tải trọng từ 2 tấn trở xuống: 30.000 đồng/xe/tháng.
• Xe ô tô vận tải hàng hóa và hành khách có tải trọng từ 2,6 tấn đến 5 tấn: 60.000 đồng/xe/tháng.
• Xe ô tô vận tải hàng hóa và hành khách có tải trọng từ 5,1 tấn trở lên: 90.000 đồng/xe/tháng.
• Xe ô tô con (bao gồm xe du lịch, xe com-măng-ca, xe gíp): 10.000 đồng/xe/tháng.
• Xe mô tô các loại: 5.000 đồng/xe/tháng.
• Xe thô sơ do súc vật kéo: 2.000 đồng/xe/tháng.

Phương thức nộp phí và cơ quan quản lý thu

Quy trình thu nộp phí tổn sửa đường được tổ chức chặt chẽ theo thời gian và cơ quan đầu mối rõ ràng:

• Thời hạn nộp phí: Xe ô tô vận tải hàng hóa và hành khách thực hiện đóng phí mỗi tháng một lần vào 5 ngày đầu tháng. Đối với xe ô tô con, xe mô tô và xe thô sơ, chủ phương tiện thực hiện đóng phí 3 tháng một lần vào 10 ngày đầu của mỗi quý.
• Cơ quan thu phí: Việc thu phí do các Sở, Ty Tài chính tại thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Khu tự trị Thái – Mèo, khu Hồng Quảng và Ty tài chính các tỉnh thực hiện, sau đó nộp trực tiếp vào kho bạc Nhà nước.
• Chứng từ và kiểm soát: Cơ quan thu phí có trách nhiệm cấp biên lai cho chủ xe khi hoàn thành nghĩa vụ. Chủ xe hoặc người lái xe phải luôn mang theo biên lai này để xuất trình khi có yêu cầu kiểm tra từ cơ quan kiểm soát giao thông hoặc cơ quan thuế vụ.
• Chính sách hoàn trả và miễn giảm đặc biệt: Số tiền phí đã đóng đầu tháng hoặc đầu quý sẽ không được hoàn trả bất kể tần suất hoạt động của xe nhiều hay ít. Tuy nhiên, nếu xe nghỉ hoạt động trọn vẹn một tháng hoặc một quý và có thông báo trước vào cuối tháng hoặc cuối quý trước đó, chủ xe sẽ được miễn đóng phí cho khoảng thời gian nghỉ hoạt động này.

Chế tài xử lý vi phạm quy định đóng phí

Nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm khắc:

• Chủ xe cố ý chậm trễ, gian lậu, khai man hoặc trốn tránh nghĩa vụ đóng phí sẽ bị cảnh cáo hoặc phạt tiền bằng mức phí phải đóng. Trường hợp tái phạm sẽ bị phạt gấp đôi số tiền phí phải đóng.
• Đối với các trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc có hành vi chống đối việc thu phí, tùy theo mức độ nghiêm trọng, chủ xe có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép sử dụng xe, giấy phép kinh doanh vận tải có thời hạn hoặc vĩnh viễn, hoặc bị truy tố trách nhiệm hình sự trước Tòa án.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Nghị định quy định rõ mốc thời gian áp dụng và trách nhiệm của các cơ quan liên quan:

• Hiệu lực thi hành: Việc thu phí tổn sửa đường chính thức bắt đầu được áp dụng kể từ ngày 1 tháng 4 năm 1958.
• Trách nhiệm hướng dẫn: Bộ Giao thông và Bưu điện phối hợp với Bộ Tài chính ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết thi hành nghị định. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm quy định cụ thể về thủ tục thu phí.
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng Bộ Giao thông và Bưu điện, Bộ Tài chính, Bộ Công an và Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm tổ chức và giám sát việc thực hiện thể lệ tạm thời này.