Nghị định 161/2006/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về hoạt động thanh toán bằng tiền mặt, nhằm quản lý và giám sát chặt chẽ việc lưu thông tiền mặt trong nền kinh tế Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này điều chỉnh các nội dung liên quan đến hạn mức thanh toán bằng tiền mặt, phí giao dịch tiền mặt và việc rút tiền mặt với số lượng lớn bằng Đồng Việt Nam (VND) trong các giao dịch, thanh toán tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, Kho bạc Nhà nước, các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước hoặc vốn nhà nước, cùng các tổ chức, cá nhân khác có giao dịch tiền mặt với tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

Quy định về hạn mức thanh toán bằng tiền mặt

• Các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước và các tổ chức sử dụng vốn nhà nước khi thực hiện chi trả cho bên thụ hưởng bắt buộc phải sử dụng các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, trừ các khoản được phép chi bằng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước theo quy định pháp luật.
• Cho phép chi trả bằng tiền mặt đối với các khoản thanh toán cho người thụ hưởng không có tài khoản tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán hoặc Kho bạc Nhà nước.
• Các khoản chi trả có giá trị dưới hạn mức thanh toán bằng tiền mặt quy định cũng được phép thực hiện bằng tiền mặt trực tiếp cho bên thụ hưởng.

Phí giao dịch tiền mặt và rút tiền mặt số lượng lớn

• Các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán có quyền thu phí giao dịch tiền mặt tại đơn vị mình. Mức phí này do chính tổ chức cung ứng dịch vụ quy định, niêm yết công khai và phải phù hợp với các quy định hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
• Đối với việc rút tiền mặt với số lượng lớn, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và Kho bạc Nhà nước được quyền thỏa thuận trước với các tổ chức, cá nhân về hạn mức rút và yêu cầu thông báo trước khi thực hiện giao dịch rút tiền nhằm đảm bảo tính chủ động trong quản lý lượng tiền mặt lưu thông.

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước

• Bộ Tài chính: Chịu trách nhiệm quy định cụ thể hạn mức thanh toán bằng tiền mặt áp dụng cho các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước; xác định rõ các khoản chi được phép thực hiện bằng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước và định mức tồn quỹ tiền mặt tại các đơn vị Kho bạc Nhà nước.
• Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Ban hành quy định về hạn mức thanh toán bằng tiền mặt đối với các tổ chức sử dụng vốn nhà nước phù hợp với từng thời kỳ phát triển; phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để hướng dẫn thực hiện định mức tồn quỹ tiền mặt trong hệ thống Kho bạc Nhà nước.
• Các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các cấp: Có trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các quy định của Nghị định đến các đơn vị thuộc quyền quản lý; tổ chức thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất việc chấp hành quy định thanh toán bằng tiền mặt; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo thẩm quyền và thông báo kết quả xử lý cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Chế tài xử lý vi phạm

• Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm các quy định tại Nghị định này sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo các quy định pháp luật hiện hành về xử phạt trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng.
• Cán bộ, công chức vi phạm ngoài việc bị xử phạt hành chính còn bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
• Trường hợp hành vi vi phạm có đủ các yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Hiệu lực thi hành và Trách nhiệm hướng dẫn

Nghị định 161/2006/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn chi tiết việc thi hành Nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định nêu trên.