Nghị định 203/2004/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về mức lương tối thiểu chung áp dụng đối với các cơ quan, đơn vị, tổ chức và doanh nghiệp trên phạm vi cả nước. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc cải cách tiền lương, điều chỉnh thu nhập của người lao động và làm căn cứ tính toán các chế độ chính sách liên quan trong giai đoạn năm 2004.

Phạm vi và đối tượng áp dụng mức lương tối thiểu chung

Mức lương tối thiểu chung quy định tại Nghị định này được áp dụng rộng rãi đối với các đối tượng sau:

• Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, lực lượng vũ trang nhân dân, các tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội.
• Các công ty hoạt động theo Luật Doanh nghiệp nhà nước, bao gồm công ty nhà nước và các công ty thành viên hạch toán độc lập thuộc Tổng công ty do Nhà nước quyết định đầu tư và thành lập.
• Các công ty, doanh nghiệp hoạt động và đăng ký theo Luật Doanh nghiệp.
• Các hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác có sử dụng lao động thuê mướn.

Quy định về mức lương tối thiểu chung và nguyên tắc áp dụng

• Mức lương tối thiểu chung: Được ấn định là 290.000 đồng/tháng. Mức lương này dùng để chi trả cho người lao động làm những công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường.
• Cơ chế điều chỉnh: Mức lương tối thiểu chung không cố định mà sẽ được điều chỉnh linh hoạt theo từng thời kỳ, phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng kinh tế, chỉ số giá sinh hoạt (lạm phát) và quan hệ cung cầu lao động trên thị trường.
• Mục đích sử dụng: Làm căn cứ để tính toán các mức lương cụ thể trong hệ thống thang lương, bảng lương; tính mức phụ cấp lương trong khu vực nhà nước; làm cơ sở thỏa thuận mức lương ghi trong hợp đồng lao động đối với các doanh nghiệp tự xây dựng thang, bảng lương; và thực hiện các chế độ bảo trợ, phúc lợi khác cho người lao động.
• Tính trợ cấp thôi việc và tinh giản biên chế: Mức lương 290.000 đồng/tháng được dùng để tính khoản trợ cấp thôi việc cho số năm làm việc từ năm 2003 trở đi đối với lao động dôi dư do sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước (theo Nghị định 41/2002/NĐ-CP và Nghị định 155/2004/NĐ-CP) và người thôi việc do tinh giản biên chế (theo Nghị quyết 16/2000/NQ-CP và Nghị quyết 09/2003/NQ-CP). Đối với thời gian làm việc từ năm 2002 trở về trước, việc tính toán vẫn áp dụng theo các hướng dẫn trước ngày 01 tháng 01 năm 2003.

Hệ số điều chỉnh tăng thêm so với mức lương tối thiểu chung

• Đối với khu vực công (cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, lực lượng vũ trang, đoàn thể): Việc áp dụng hệ số điều chỉnh tăng thêm so với mức lương tối thiểu chung sẽ do Chính phủ quy định cụ thể, căn cứ vào khả năng cân đối của ngân sách nhà nước và nguồn kinh phí chi trả lương của từng đơn vị.
• Đối với doanh nghiệp nhà nước: Hệ số điều chỉnh tăng thêm dùng để tính đơn giá tiền lương sẽ phụ thuộc vào năng suất lao động và hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế của doanh nghiệp theo quy định của Chính phủ.
• Nguyên tắc loại trừ: Các hệ số điều chỉnh tăng thêm nêu trên chỉ dùng để chi trả thu nhập thực tế, tuyệt đối không được dùng làm căn cứ để tính đóng và hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cũng như các chế độ chính sách khác theo quy định pháp luật.
• Đối với khu vực ngoài nhà nước: Các công ty, doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình và cá nhân sử dụng lao động được quyền tự chủ quyết định mức lương tối thiểu cao hơn mức lương tối thiểu chung (290.000 đồng/tháng) để thu hút lao động.

Phân công trách nhiệm hướng dẫn và thực hiện

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Có trách nhiệm chủ trì, lấy ý kiến của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, đại diện người sử dụng lao động và các Bộ, ngành liên quan để trình Chính phủ công bố mức lương tối thiểu chung cho từng thời kỳ; đồng thời trình Chính phủ quy định hệ số điều chỉnh tăng thêm áp dụng trong các công ty nhà nước.
• Bộ Nội vụ: Chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan để xây dựng và trình Chính phủ ban hành quy định về hệ số điều chỉnh tăng thêm áp dụng cho khu vực hành chính sự nghiệp, lực lượng vũ trang và các tổ chức chính trị - xã hội.
• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Chịu trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo và giám sát việc thi hành nghiêm túc Nghị định này trong phạm vi quản lý của mình.

Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp

Nghị định 203/2004/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Tuy nhiên, các chế độ và mức lương quy định tại Nghị định này được thống nhất thực hiện kể từ ngày 01 tháng 10 năm 2004.

Nghị định này bãi bỏ các quy định trước đây tại khoản 1 Điều 1, khoản 2 Điều 4 và khoản 2 Điều 6 của Nghị định số 03/2003/NĐ-CP ngày 15 tháng 01 năm 2003 của Chính phủ về việc điều chỉnh tiền lương, trợ cấp xã hội và đổi mới một bước cơ chế quản lý tiền lương.

Riêng đối với đối tượng lao động là người Việt Nam làm việc trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam, mức lương tối thiểu tiếp tục được áp dụng theo quy định riêng tại Quyết định số 53/1999/QĐ-TTg ngày 26 tháng 3 năm 1999 của Thủ tướng Chính phủ.