Nghị định 34/1999/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về việc phát hành công trái xây dựng Tổ quốc năm 1999 nhằm huy động nguồn vốn trong nhân dân để đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi và cơ sở hạ tầng nông thôn, đặc biệt là tại các xã nghèo gặp nhiều khó khăn.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với các đối tượng tham gia mua công trái bao gồm:

• Công dân Việt Nam sinh sống ở trong nước và ngoài nước.
• Người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài đang làm việc, cư trú tại Việt Nam.
• Các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp; các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, xã hội và xã hội - nghề nghiệp.
• Doanh nghiệp nhà nước và các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế khác.
• Các tổ chức nước ngoài đang hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam.
• Lưu ý: Các cơ quan hành chính, sự nghiệp, tổ chức chính trị, chính trị - xã hội và doanh nghiệp nhà nước nghiêm cấm sử dụng nguồn vốn hoặc kinh phí từ ngân sách nhà nước để mua công trái.

Mục đích, quy mô và mệnh giá phát hành công trái

• Mục đích phát hành: Huy động nguồn lực tài chính từ xã hội để đầu tư tăng thêm cho thủy lợi và xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng ở nông thôn, trước hết tập trung cho các xã nghèo đặc biệt khó khăn theo Nghị quyết của Quốc hội.
• Quy mô huy động: Tổng mức vốn huy động mục tiêu là 4.000 tỷ đồng (bốn nghìn tỷ đồng).
• Kỳ hạn và loại tiền: Công trái được thu và ghi bằng tiền Việt Nam (VND), có kỳ hạn là 5 năm (60 tháng) tính từ thời điểm phát hành. Thời gian phát hành bắt đầu từ ngày 19 tháng 5 năm 1999.
• Mệnh giá công trái: Công trái được in sẵn mệnh giá và không ghi tên người sở hữu. Mệnh giá tối thiểu là 20.000 đồng và tối đa là 50.000.000 đồng. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm quy định cụ thể các mức mệnh giá phù hợp để tạo thuận lợi cho người mua.

Cơ chế bảo đảm giá trị và lãi suất công trái

• Mức lãi suất cam kết: Lãi suất ghi trên công trái phát hành năm 1999 được quy định cố định là 10%/năm (bao gồm cả mức trượt giá và tỷ lệ lãi suất thực tế 1,5%/năm). Tổng mức lãi suất tính cho cả kỳ hạn 5 năm là 50%.
• Cơ chế bù trượt giá: Trường hợp mức trượt giá thực tế trong 5 năm cộng với lãi suất năm (7,5%) lớn hơn 50%, Nhà nước sẽ thực hiện bù chênh lệch cho người sở hữu công trái. Trường hợp mức trượt giá thực tế cộng lãi suất thấp hơn hoặc bằng 50%, người sở hữu vẫn được hưởng nguyên mức lãi suất 50% ghi trên phiếu.

Phương thức thanh toán và xử lý trước kỳ hạn

• Thanh toán đúng hạn: Gốc và lãi công trái được thanh toán một lần khi đủ kỳ hạn 5 năm. Nếu đến hạn thanh toán mà người sở hữu chưa đến nhận, toàn bộ gốc và lãi sẽ được bảo lưu trên tài khoản riêng, thời gian quá hạn này không được tính thêm lãi.
• Thanh toán trước hạn: Trong các trường hợp đặc biệt theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, người sở hữu có nhu cầu tất toán trước hạn sẽ được nhận lại tiền gốc và hưởng lãi suất lũy tiến theo thời gian nắm giữ thực tế: dưới 12 tháng không được tính lãi; từ 12 đến dưới 24 tháng hưởng lãi 10%; từ 24 đến dưới 36 tháng hưởng lãi 20%; từ 36 đến dưới 48 tháng hưởng lãi 30%; từ 48 đến dưới 60 tháng hưởng lãi 40%.

Quyền lợi và trách nhiệm của người sở hữu công trái

• Quyền của người sở hữu: Người sở hữu có quyền tự do bán, tặng, cho, để lại thừa kế hoặc sử dụng công trái để làm tài sản cầm cố. Tuy nhiên, không được sử dụng công trái trực tiếp thay thế tiền mặt trong lưu thông hoặc dùng trong các quan hệ thanh toán khác.
• Bảo quản phiếu công trái: Người sở hữu có trách nhiệm tự bảo quản phiếu công trái. Phiếu bị tẩy xóa, sửa chữa, chắp vá hoặc bị mất sẽ không được thanh toán. Người sở hữu có thể gửi công trái tại Kho bạc Nhà nước để bảo quản an toàn và trả một khoản phí nhỏ theo quy định.
• Quản lý đối với tổ chức: Công trái do các tổ chức mua phải được hạch toán và quản lý như các tài sản khác của đơn vị. Khi tổ chức giải thể, phá sản hoặc chia tách, việc xử lý công trái tuân theo quy định của pháp luật.

Địa điểm giao dịch, nguồn vốn và chi phí vận hành

• Địa điểm giao dịch: Công trái được phát hành và thanh toán tại hệ thống Kho bạc Nhà nước hoặc các cơ quan, tổ chức được Bộ Tài chính ủy nhiệm, bảo đảm an toàn và thuận tiện nhất cho người dân.
• Quản lý nguồn vốn: Toàn bộ nguồn vốn huy động phải được hạch toán đầy đủ vào ngân sách nhà nước, sử dụng đúng mục đích và công khai minh bạch. Nguồn vốn chi trả gốc và lãi khi đến hạn do ngân sách nhà nước bảo đảm.
• Chi phí phát hành: Các chi phí liên quan đến in ấn, vận chuyển, phát hành và thanh toán công trái do ngân sách nhà nước chi trả và quản lý theo chế độ tài chính hiện hành.

Trách nhiệm triển khai của các cơ quan liên quan

• Bộ Tài chính: Giao chỉ tiêu vận động mua công trái cho các địa phương, tổ chức in ấn, bảo quản, vận chuyển phiếu công trái và hướng dẫn chi tiết thi hành Nghị định.
• Bộ Văn hóa - Thông tin: Chủ trì phối hợp tuyên truyền sâu rộng về mục đích, ý nghĩa của đợt phát hành công trái đến mọi tầng lớp nhân dân.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Lập phương án phân bổ và sử dụng nguồn vốn huy động đúng mục đích trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Tổng cục Thống kê: Theo dõi, tính toán và công bố chính xác mức trượt giá định kỳ phục vụ công tác thanh toán công trái.
• Các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các cấp: Phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổ quốc để vận động nhân dân tích cực tham gia mua công trái xây dựng Tổ quốc; thực hiện khen thưởng tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về công trái.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 34/1999/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.