Pháp lệnh Phát hành công trái xây dựng Tổ quốc năm 1999 được ban hành bởi Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhằm mục đích huy động nguồn vốn trong nhân dân để đầu tư xây dựng các công trình quan trọng quốc gia và các công trình thiết yếu khác phục vụ sản xuất, đời sống, tạo cơ sở vật chất, kỹ thuật cho đất nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Pháp lệnh áp dụng đối với mọi tổ chức và công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài trên nguyên tắc tự nguyện. Đồng thời, Nhà nước Việt Nam khuyến khích và hoan nghênh các tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia mua công trái để góp phần xây dựng đất nước.

Các nội dung cốt lõi của Pháp lệnh

1. Nguyên tắc phát hành và trách nhiệm của các cơ quan

• Việc mua công trái được thực hiện hoàn toàn trên nguyên tắc tự nguyện.
• Nhà nước bảo đảm giá trị công trái và bảo hộ quyền sở hữu, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của người sở hữu công trái.
• Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên có trách nhiệm tổ chức, hướng dẫn, tuyên truyền và vận động các tổ chức, cá nhân tham gia mua công trái.
• Chính phủ tổ chức, chỉ đạo việc phát hành công trái căn cứ vào nhu cầu huy động vốn từng thời kỳ theo Nghị quyết của Quốc hội.

2. Hình thức, kỳ hạn và phân loại công trái

• Phân loại công trái: Gồm công trái thu và ghi bằng tiền Việt Nam; công trái thu và ghi bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi; công trái thu và ghi bằng vàng. Loại ngoại tệ, đơn vị đo lường và chất lượng vàng cụ thể do Chính phủ quy định khi phát hành.
• Hình thức phát hành: Công trái có ghi tên hoặc không ghi tên; công trái có in trước mệnh giá hoặc không in trước mệnh giá.
• Kỳ hạn: Công trái có kỳ hạn 05 năm và kỳ hạn 10 năm. Kỳ hạn cụ thể cho từng đợt phát hành do Chính phủ quy định.
• Quy chuẩn kỹ thuật: Kích thước, hình vẽ, hoa văn, các đặc điểm khác cùng việc in ấn, bảo quản, vận chuyển công trái do Chính phủ quy định.

3. Bảo đảm giá trị và lãi suất công trái

• Bảo đảm giá trị: Công trái bằng tiền Việt Nam được bảo đảm giá trị bằng số tiền ghi trên công trái cộng với mức trượt giá ở thời điểm thanh toán so với thời điểm mua. Công trái bằng ngoại tệ hoặc vàng được bảo đảm giá trị bằng chính loại ngoại tệ hoặc loại vàng ghi trên công trái.
• Lãi suất: Người mua công trái được hưởng tỷ lệ lãi suất không thấp hơn 1,5%/năm tính theo số tiền Việt Nam, ngoại tệ hoặc số lượng vàng ghi trên công trái. Tỷ lệ lãi suất cụ thể cho từng đợt phát hành do Chính phủ quy định.
• Ưu đãi thuế: Tiền lãi thu được từ công trái không phải chịu thuế thu nhập.

4. Phương thức thanh toán công trái

• Chính phủ tổ chức, chỉ đạo việc thanh toán công trái bảo đảm nhanh chóng, thuận tiện, đúng kỳ hạn. Công trái được thanh toán một lần cả gốc và lãi tại hệ thống Kho bạc Nhà nước hoặc các cơ quan, tổ chức khác do Chính phủ quy định.
• Công trái mua bằng hình thức nào thì thanh toán bằng hình thức đó (tiền Việt Nam, ngoại tệ hoặc vàng cùng loại khi mua).
• Trường hợp người sở hữu công trái ngoại tệ hoặc vàng muốn thanh toán bằng tiền Việt Nam thì được quy đổi theo tỷ giá hối đoái do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố hoặc theo giá mua vàng cùng loại trên thị trường tại thời điểm thanh toán.

5. Quyền sở hữu và các giao dịch liên quan

• Công trái được phép thực hiện các giao dịch dân sự bao gồm: mua, bán, tặng cho, thừa kế, cầm cố.
• Người mua lại, người được tặng cho, thừa kế công trái được Nhà nước bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp như người mua công trái ban đầu. Người nhận cầm cố công trái được bảo hộ quyền lợi như đối với người nhận cầm cố tài sản theo quy định pháp luật.

6. Khen thưởng và xử lý vi phạm

• Khen thưởng: Tổ chức, cá nhân có thành tích trong việc mua công trái, vận động mua công trái hoặc tổ chức phát hành công trái được Nhà nước khen thưởng theo quy định.
• Xử lý vi phạm chung: Người có hành vi làm giả công trái, cản trở việc phát hành, thanh toán công trái hoặc vi phạm các quy định khác của Pháp lệnh này sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
• Xử lý vi phạm đối với người có chức vụ: Người lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong việc phát hành, thanh toán công trái để chiếm đoạt, làm thất thoát nguồn vốn huy động sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định.

Hiệu lực thi hành

Pháp lệnh này có hiệu lực kể từ ngày công bố. Pháp lệnh này thay thế Pháp lệnh về việc phát hành công trái xây dựng Tổ quốc ngày 25 tháng 11 năm 1983 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điểm trong Pháp lệnh về việc phát hành công trái xây dựng Tổ quốc ngày 30 tháng 5 năm 1985. Các quy định trước đây trái với Pháp lệnh này đều bãi bỏ. Chính phủ chịu trách nhiệm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Pháp lệnh này.