Nghị định 76/1998/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 39/CP ngày 5 tháng 7 năm 1996 về bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường sắt. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm điều chỉnh các quy định kỹ thuật, bổ sung hành vi vi phạm và thắt chặt chế tài xử phạt hành chính nhằm bảo đảm tối đa an toàn trong hoạt động vận tải đường sắt.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giao thông đường sắt; các đơn vị quản lý, khai thác hạ tầng đường sắt; người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ khi di chuyển qua khu vực giao cắt với đường sắt; và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc quản lý, giữ gìn trật tự an toàn giao thông đường sắt.

Các nội dung sửa đổi, bổ sung cốt lõi về an toàn giao thông đường sắt

1. Quy định về khoảng cách an toàn của các công trình thông tin, đường dây điện

• Đối với các cột điện, cột điện thoại được thi công sau ngày ban hành Nghị định này, khoảng cách lắp đặt bắt buộc phải cách mép vai đường sắt một khoảng cách lớn hơn chiều cao của cột. Quy định này nhằm ngăn ngừa nguy cơ cột đổ gãy đè lên đường ray gây tai nạn chạy tàu.

2. Bổ sung hành vi vi phạm trong hoạt động vận chuyển

• Bổ sung hành vi chở khách hoặc chở hàng hóa không có vé cước, vé người vào danh mục các hành vi vi phạm quy định về quản lý vận tải đường sắt.

3. Quy định về thời gian tạm ngừng giao thông tại đường ngang và cầu chung

• Trong trường hợp bắt buộc phải thực hiện dồn toa hoặc đỗ tàu chiếm dụng đường ngang, thời gian tạm ngừng giao thông đường bộ phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định cụ thể do Bộ Giao thông vận tải ban hành.
• Bộ Giao thông vận tải cũng là cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết về thời gian đóng chắn tại các cầu dùng chung giữa đường sắt và đường bộ để điều tiết giao thông hợp lý, tránh ùn tắc kéo dài.

4. Trách nhiệm hoàn trả nguyên trạng công trình đường sắt

• Sửa đổi quy định xử lý đối với hành vi không khôi phục lại những đoạn đường sắt đã được cơ quan có thẩm quyền tạm thời cho phép khoan, đào, xẻ, bạt sau khi công trình thi công đã hoàn thành.

5. Chế tài xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi mất an toàn chạy tàu

Nghị định quy định áp dụng hình thức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 50.000 đồng đến 100.000 đồng đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng sau đây:

• Để hành khách đứng, ngồi trên nóc toa xe; đu bám trên đầu máy; hoặc đứng, ngồi ở vị trí nối giữa hai toa xe khi tàu đang vận hành.
• Để người bán hàng rong đi vào phạm vi nhà ga hoặc lên tàu thực hiện các hoạt động buôn bán, kinh doanh trái phép.
• Cho phép người không có nhiệm vụ đi trên tàu hàng; để hành khách lên hoặc xuống khi tàu đang chạy; để người nằm trên giá để hành lý của toa xe.
• Bán vé người hoặc vé cước vượt quá phương án, số lượng quy định của ngành đường sắt.
• Sau khi xảy ra tai nạn giao thông đường sắt, không thực hiện trách nhiệm bảo vệ hiện trường hoặc không tổ chức cấp cứu người bị nạn.
• Thực hiện xếp dỡ hàng hóa, hành lý không đúng quy trình kỹ thuật gây ra tình trạng lệch tải, quá tải, hoặc vi phạm các quy định về khổ giới hạn xếp hàng và gia cố hàng hóa trên toa xe.
• Không thực hiện đúng quy định về thử hãm, khám hãm kỹ thuật trước khi cho tàu chạy.

6. Bổ sung hành vi vi phạm trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt

Bổ sung chế tài xử lý đối với hai nhóm hành vi ảnh hưởng trực tiếp đến hành lang an toàn:

• Sự hiện diện của người không có phận sự trong giới hạn bảo đảm an toàn công trình giao thông đường sắt.
• Hành vi đậu, đỗ các phương tiện cơ giới đường bộ hoặc xe thô sơ trong phạm vi bảo đảm an toàn công trình giao thông đường sắt.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 76/1998/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành. Các quy định trước đây trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ.

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn và tổ chức thi hành Nghị định trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm căn cứ vào tình hình, đặc điểm thực tế của địa phương để xây dựng các quy định cụ thể và kế hoạch tổ chức thực hiện nghiêm túc các nội dung của Nghị định.