Nghị định 95-CP được ban hành năm 1994 bởi Chính phủ do Thủ tướng Võ Văn Kiệt ký, quy định về việc thu một phần viện phí tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc hệ thống y tế Nhà nước nhằm mục đích tăng thêm nguồn kinh phí để bảo đảm và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh cho nhân dân.

Phạm vi và đối tượng áp dụng quy định thu viện phí

Nghị định phân định rõ ràng các nhóm đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ tài chính, đối tượng được miễn giảm và cơ chế chi trả bảo hiểm y tế:

• Đối tượng phải nộp một phần viện phí: Áp dụng đối với những người bệnh không có thẻ Bảo hiểm y tế và không thuộc diện được miễn nộp viện phí; hoặc những người đã có thẻ Bảo hiểm y tế nhưng chủ động yêu cầu khám bệnh, chữa bệnh theo chế độ riêng.
• Đối tượng được miễn nộp một phần viện phí: Nhóm đối tượng này bao gồm người tàn tật, trẻ mồ côi, người già yếu không nơi nương tựa; trẻ em dưới 6 tuổi; người mắc các bệnh chuyên khoa đặc thù như tâm thần phân liệt, động kinh, bệnh phong, bệnh lao phổi có BK dương tính; người bệnh cư trú tại các xã vùng cao được Ủy ban Dân tộc và Miền núi công nhận; đồng bào đi khai hoang, xây dựng vùng kinh tế mới trong thời gian 3 năm đầu; và những người bệnh thuộc diện quá nghèo.
• Cơ chế hỗ trợ và bảo hiểm: Người có thẻ Bảo hiểm y tế sẽ được cơ quan Bảo hiểm y tế chi trả một phần viện phí trực tiếp cho cơ sở khám, chữa bệnh. Đối với các đối tượng chính sách đang hưởng trợ cấp hàng tháng, Nhà nước cấp kinh phí cho cơ quan Lao động - Thương binh và Xã hội trực tiếp quản lý để mua thẻ Bảo hiểm y tế cho họ.

Nguyên tắc tính và thẩm quyền quy định giá viện phí

• Căn cứ tính viện phí: Một phần viện phí được tính toán dựa trên chi phí thực tế theo từng dịch vụ đối với người bệnh điều trị ngoại trú, và tính theo ngày giường điều trị đối với người bệnh điều trị nội trú.
• Thẩm quyền quyết định mức thu: Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Ban Vật giá Chính phủ có trách nhiệm phối hợp ban hành khung giá một phần viện phí chung. Dựa trên khung giá này, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định mức thu cụ thể cho các cơ sở y tế do địa phương quản lý; Bộ trưởng Bộ Y tế quy định mức thu cho các cơ sở y tế trực thuộc Bộ.

Trách nhiệm của cơ sở y tế và quản lý nguồn thu viện phí

• Trách nhiệm phục vụ người bệnh: Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải có trách nhiệm bảo đảm cung ứng đầy đủ thuốc, máu, dịch truyền, hóa chất và vật tư tiêu hao thiết yếu theo danh mục quy định của Bộ Y tế, tuyệt đối không được để người bệnh phải tự mua.
• Phân bổ và sử dụng nguồn thu: Khoản thu một phần viện phí là nguồn thu của Ngân sách Nhà nước và được để lại sử dụng tại chính cơ sở y tế theo tỷ lệ: 85% dùng để bổ sung kinh phí mua sắm thuốc, máu, dịch truyền, hóa chất, phim X-quang, vật tư, trang thiết bị và dụng cụ y tế phục vụ người bệnh; 15% còn lại dùng để khen thưởng cho cán bộ, công nhân viên y tế có tinh thần trách nhiệm cao và hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn.
• Quản lý tài chính nghiêm ngặt: Toàn bộ hoạt động thu, chi viện phí phải được thực hiện qua Phòng Tài chính - Kế toán của cơ sở y tế bằng biên lai, hóa đơn do Bộ Tài chính phát hành. Khoản thu này phải được ghi thu - ghi chi qua Ngân sách Nhà nước nhưng không được khấu trừ vào kinh phí hoạt động thường niên do Ngân sách cấp cho ngành y tế. Cơ sở y tế phải thực hiện quyết toán định kỳ hàng quý, hàng năm với cơ quan chủ quản và cơ quan tài chính đồng cấp.

Chế tài xử lý vi phạm

Mọi cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm các quy định tại Nghị định này sẽ tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 95-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký và chính thức thay thế Quyết định số 45-HĐBT ngày 24-4-1989 của Hội đồng Bộ trưởng về thu một phần viện phí. Các Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ Tài chính, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Trưởng ban Ban Vật giá Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức thực hiện; các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.