Nghị quyết 110/2015/QH13 được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 27 tháng 11 năm 2015, quy định chi tiết về việc thi hành Bộ luật tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 (Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015) kể từ ngày Bộ luật này có hiệu lực thi hành (ngày 01 tháng 7 năm 2016). Nghị quyết đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển tiếp giữa hai bộ luật, phân định thẩm quyền, thời hạn tố tụng và phân công trách nhiệm cho các cơ quan liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam.

Quy định chuyển tiếp trong giải quyết vụ án hình sự và các thủ tục tố tụng (Điều 1)

Kể từ ngày Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực thi hành, việc xử lý các vụ án, thủ tục đang dở dang được thực hiện theo các nguyên tắc chuyển tiếp cụ thể sau đây:

• Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Đối với các vụ án đang được Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án thụ lý, giải quyết theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 nhưng đến ngày 01 tháng 7 năm 2016 chưa kết thúc, thì thẩm quyền giải quyết tiếp tục áp dụng theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 cho đến khi kết thúc vụ án. Tuy nhiên, các vấn đề tố tụng khác phát sinh sẽ được thực hiện theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015.
• Về thời hạn giải quyết tố giác, tin báo tội phạm, kiến nghị khởi tố: Các trường hợp đang trong quá trình kiểm tra, xác minh nhưng chưa kết thúc tính đến ngày 01 tháng 7 năm 2016 sẽ được tính thời hạn giải quyết theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015.
• Về áp dụng biện pháp tạm giam: Đối với bị can, bị cáo đang bị tạm giam theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 nhưng không thuộc trường hợp được tạm giam theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, hoặc thời hạn tạm giam đã vượt quá thời hạn quy định của Bộ luật mới, Viện kiểm sát hoặc Tòa án phải quyết định hủy bỏ biện pháp tạm giam hoặc thay thế bằng biện pháp ngăn chặn khác phù hợp theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015.
• Về thời hạn điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra: Các vụ án hình sự do các cơ quan này đang tiến hành điều tra nhưng chưa kết thúc trước ngày 01 tháng 7 năm 2016 sẽ áp dụng thời hạn điều tra theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015.
• Về áp dụng thủ tục rút gọn: Các vụ án đang trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử theo thủ tục rút gọn nhưng chưa kết thúc điều tra, chưa quyết định truy tố hoặc chưa đưa ra xét xử sơ thẩm trước ngày 01 tháng 7 năm 2016 thì thời hạn tố tụng được tính theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Đối với bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực bị kháng cáo, kháng nghị trước ngày 01 tháng 7 năm 2016, thuộc trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn của Bộ luật mới nhưng xét xử sau ngày này, thì áp dụng thủ tục rút gọn theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 để giải quyết.
• Về xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm: Các vụ án đã xét xử sơ thẩm theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 có kháng cáo, kháng nghị trước ngày 01 tháng 7 năm 2016 nhưng xét xử phúc thẩm từ ngày này trở đi sẽ áp dụng Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 để giải quyết. Tương tự, các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo Bộ luật cũ nhưng có kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm trước ngày 01 tháng 7 năm 2016 chưa giải quyết, hoặc kháng nghị sau ngày này, đều áp dụng Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 để giải quyết.
• Về người bào chữa và chi phí tố tụng: Giấy chứng nhận người bào chữa đã cấp theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 tiếp tục có giá trị sử dụng cho đến khi kết thúc việc bào chữa. Đồng thời, Tòa án tiếp tục áp dụng các quy định hiện hành về án phí, lệ phí và chi phí tố tụng khác cho đến khi có quy định mới từ cơ quan có thẩm quyền.

Công tác bảo đảm điều kiện thi hành và lộ trình thực hiện ghi âm, ghi hình (Điều 2)

Để bảo đảm các quy định mới của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 được triển khai hiệu quả trên thực tế, Nghị quyết giao các nhiệm vụ trọng tâm cho Chính phủ và các cơ quan tư pháp:

• Đầu tư kinh phí và cơ sở vật chất: Giao Chính phủ đầu tư kinh phí bảo đảm cho các hoạt động chỉ định người bào chữa, ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh khi hỏi cung bị can, sao chép, số hóa tài liệu hồ sơ vụ án hình sự, giám định tư pháp và các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
• Lộ trình thực hiện ghi âm, ghi hình có âm thanh khi hỏi cung bị can:
  • Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn trình tự, thủ tục thực hiện, sử dụng, bảo quản và lưu trữ kết quả ghi âm, ghi hình có âm thanh trong quá trình tố tụng.
  • Bộ trưởng Bộ Công an phối hợp với các bộ, ngành liên quan (Bộ Quốc phòng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ) xây dựng đề án về cơ sở vật chất, bộ máy, cán bộ và lộ trình cụ thể để thực hiện việc ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh việc hỏi cung bị can.
  • Bộ trưởng Bộ Công an quyết định các địa phương, đơn vị có đủ điều kiện để thực hiện ghi âm, ghi hình từ ngày 01 tháng 7 năm 2016. Chậm nhất đến ngày 01 tháng 01 năm 2019, phải thực hiện thống nhất việc ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh việc hỏi cung bị can trên phạm vi toàn quốc.
• Rà soát văn bản quy phạm pháp luật: Giao Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao rà soát các văn bản hướng dẫn Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 để bãi bỏ, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới; kiến nghị Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội sửa đổi các văn bản liên quan cho phù hợp với Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015.
• Kiện toàn bộ máy và đào tạo cán bộ: Các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án và bổ trợ tư pháp khẩn trương kiện toàn tổ chức, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức; bổ sung các điều kiện cần thiết khác để đáp ứng yêu cầu giải quyết án hình sự và thi hành án. Đồng thời, phối hợp với Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tuyên truyền, phổ biến rộng rãi Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 đến cán bộ và Nhân dân.

Trách nhiệm hướng dẫn và thi hành (Điều 3)

Chính phủ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện và ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Nghị quyết này, bảo đảm sự chuyển giao đồng bộ và hiệu quả giữa hai giai đoạn tố tụng hình sự.