Pháp lệnh Phát hành công trái xây dựng Tổ quốc năm 1983 do Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Trường Chinh ký ban hành nhằm huy động nguồn lực tài chính và vật chất trong nhân dân, phục vụ cho việc đầu tư xây dựng các công trình trọng điểm, tạo dựng cơ sở vật chất và kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Pháp lệnh áp dụng đối với mọi tầng lớp nhân dân ở trong nước và người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài có nguyện vọng đóng góp xây dựng đất nước. Việc mua công trái được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện và phù hợp với khả năng kinh tế của từng cá nhân, tổ chức.

Mục đích và nguyên tắc phát hành công trái

• Công trái xây dựng Tổ quốc là một nguồn thu của ngân sách Nhà nước, được sử dụng chuyên biệt để đầu tư vào các công trình then chốt của quốc gia.
• Phiếu công trái được phát hành định kỳ hàng năm. Nhà nước khuyến khích và động viên mọi tầng lớp nhân dân trong và ngoài nước tham gia mua công trái đóng góp cho đất nước.

Phân loại và mệnh giá phiếu công trái

• Loại thu và ghi bằng tiền: Gồm có 6 hạng mệnh giá khác nhau là 100 đồng, 500 đồng, 1.000 đồng, 5.000 đồng, 10.000 đồng và 50.000 đồng.
• Loại thu và ghi bằng thóc: Gồm có 5 hạng định lượng là 50 kilôgam, 100 kilôgam, 500 kilôgam, 1.000 kilôgam và 3.000 kilôgam.
• Loại thu và ghi bằng ngoại tệ: Không chia theo các hạng cố định mà ghi nhận trực tiếp theo số tiền thực tế của người mua. Đối với người mua cư trú ở nước ngoài, phiếu công trái sẽ được ký gửi và bảo quản tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam.

Chính sách bảo đảm giá trị và phương thức thanh toán

• Nhà nước cam kết bảo đảm giá trị của tiền mua công trái. Hội đồng Bộ trưởng quy định danh mục và giá cả của một số mặt hàng công nghiệp thông dụng để làm căn cứ tính sức mua của đồng tiền tại thời điểm mua và thời điểm thanh toán.
• Đối với công trái thu bằng thóc, khi thanh toán sẽ được quy đổi thành tiền mặt dựa trên thời giá của thóc tại thời điểm chi trả.
• Người sở hữu công trái bằng tiền hoặc bằng thóc có quyền lựa chọn nhận thanh toán bằng tiền mặt hoặc bằng hàng hóa công nghiệp tùy theo nhu cầu cá nhân.
• Đối với công trái bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi, khi thanh toán sẽ được trả bằng đúng loại ngoại tệ ghi trên phiếu. Nếu người sở hữu muốn nhận bằng tiền Việt Nam hoặc hàng công nghiệp, giá trị ngoại tệ sẽ được quy đổi theo tỷ giá kiều hối tại thời điểm thanh toán.
• Đối với công trái bằng ngoại tệ không chuyển đổi, giá trị sẽ được quy đổi sang tiền Việt Nam theo tỷ giá phi mậu dịch tại thời điểm mua và được quản lý, thanh toán tương tự như công trái bằng tiền Việt Nam.

Quyền sở hữu, lãi suất và thời hạn thanh toán

• Tất cả các loại phiếu công trái đều phải ghi rõ danh tính người mua. Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu hợp pháp của công dân đối với phiếu công trái như các tài sản riêng khác. Người sở hữu có quyền chuyển nhượng quyền sở hữu công trái theo các thể thức do Hội đồng Bộ trưởng quy định.
• Mức lãi suất áp dụng cho các loại phiếu công trái là 2%/năm tính trên trị giá gốc (bằng tiền, thóc hoặc ngoại tệ) ghi trên phiếu.
• Thời hạn thanh toán công trái là 10 năm kể từ ngày mua. Phương thức chi trả được thực hiện một lần duy nhất cho cả gốc và lãi khi đến hạn.

Tổ chức vận động, khen thưởng và xử lý vi phạm

• Thành lập Ủy ban vận động mua công trái từ cấp trung ương đến cấp xã, phường với sự tham gia của đại diện các ngành, các giới nhằm phối hợp tuyên truyền, cổ động và thúc đẩy phong trào quần chúng mua công trái.
• Những cá nhân, tập thể, địa phương có thành tích xuất sắc trong việc đóng góp hoặc vận động phát hành công trái sẽ được Nhà nước biểu dương và khen thưởng.
• Mọi hành vi làm giả phiếu công trái, tuyên truyền xuyên tạc chính sách công trái hoặc các hành vi khác phá hoại việc phát hành công trái đều bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn thực hiện: Hội đồng Bộ trưởng chịu trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo việc phát hành công trái và ban hành các quy định chi tiết để hướng dẫn thi hành Pháp lệnh này trên phạm vi toàn quốc.