Pháp lệnh quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" năm 1994 được ban hành nhằm tôn vinh và ghi nhận những cống hiến, hy sinh to lớn của các bà mẹ trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho chính sách đền ơn đáp nghĩa đối với các bà mẹ có nhiều người thân hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc.

Tiêu chuẩn xét tặng và truy tặng danh hiệu

Danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" được áp dụng để tặng hoặc truy tặng cho những bà mẹ thuộc một trong các trường hợp cụ thể sau đây:

• Có 2 con là liệt sĩ và đồng thời có chồng hoặc bản thân bà mẹ cũng là liệt sĩ.
• Có 2 con mà cả 2 con đều là liệt sĩ, hoặc trường hợp đặc biệt chỉ có duy nhất 1 con và người con đó là liệt sĩ.
• Có từ 3 con trở lên là liệt sĩ.
• Có 1 con là liệt sĩ, đồng thời cả chồng và bản thân bà mẹ đều là liệt sĩ.

Trường hợp đặc biệt đối với Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Pháp lệnh quy định rõ đối với những bà mẹ đã được Nhà nước tuyên dương danh hiệu "Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân", nếu đối chiếu và đáp ứng một trong các điều kiện quy định về số lượng người thân là liệt sĩ nêu trên thì vẫn được xét tặng hoặc truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng".

Quyền lợi và chế độ ưu đãi đi kèm

Cá nhân được tặng hoặc truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" sẽ được hưởng các quyền lợi vật chất và tinh thần theo quy định của pháp luật, bao gồm:

• Được cấp Bằng danh hiệu vinh dự Nhà nước kèm theo Huy chương "Bà mẹ Việt Nam anh hùng".
• Được hưởng một khoản tiền thưởng một lần.
• Được hưởng các chế độ ưu đãi, chăm sóc đặc biệt khác theo quy định chung của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.

Thẩm quyền quyết định và quy trình xử lý vi phạm

Quy trình xét duyệt, phong tặng cũng như thu hồi danh hiệu được thực hiện chặt chẽ theo các nguyên tắc sau:

• Thẩm quyền phong tặng: Việc quyết định tặng hoặc truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" thuộc thẩm quyền tối cao của Chủ tịch nước, dựa trên cơ sở đề nghị của Chính phủ.
• Tước bỏ danh hiệu: Trong trường hợp người đã được tặng danh hiệu tỏ ra không còn xứng đáng với danh hiệu vinh dự này, Chính phủ sẽ xem xét và đề nghị Chủ tịch nước ra quyết định xóa bỏ danh hiệu, đồng thời tiến hành thu hồi Bằng và Huy chương đã cấp.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn thực hiện

Pháp lệnh này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1 tháng 12 năm 1994. Chính phủ chịu trách nhiệm ban hành các quy định chi tiết và hướng dẫn cụ thể để triển khai thực hiện thống nhất Pháp lệnh này trên phạm vi cả nước.