Quyết định 08/2001/QĐ-BVHTT do Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin ban hành là một văn bản pháp lý quan trọng nhằm chính thức công nhận, bảo vệ và phát huy giá trị của các di sản văn hóa, lịch sử và kiến trúc nghệ thuật trên phạm vi cả nước. Quyết định này thiết lập cơ sở pháp lý vững chắc cho việc khoanh vùng bảo vệ, quản lý nhà nước và ngăn chặn các hành vi xâm hại đến các di tích được xếp hạng.

Danh sách các di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật được công nhận mới

Theo Điều 1 của Quyết định, Bộ Văn hóa Thông tin chính thức công nhận 14 di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật phân bổ tại nhiều tỉnh, thành phố, cụ thể như sau:

• Tỉnh Hà Nam:
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Mạc Hạ (địa chỉ: xã Công Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam).
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Tiên Lý (địa chỉ: xã Đồn Xá, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam).
• Tỉnh Bắc Giang:
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Hà Mỹ (địa chỉ: xã Chu Điện, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang).
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Chùa Bảo An (địa chỉ: xã Cương Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang).
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Chùa Quang Minh (địa chỉ: xã Nghĩa Hoà, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang).
• Thành phố Hải Phòng:
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Lăng Miếu Đôn Nghĩa (địa chỉ: xã Vĩnh Niệm, huyện An Hải, thành phố Hải Phòng).
• Tỉnh Hà Tây:
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Yên Phúc (địa chỉ: phường Phúc La, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây).
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Đền Mỹ Tự (địa chỉ: xã Tân Xã, huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây).
• Tỉnh Bình Định:
  • Di tích kiến trúc nghệ thuật Chùa Nhạn Sơn - còn gọi là chùa Ông Đá (địa chỉ: xã Nhơn Hậu, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định).
• Tỉnh Quảng Trị:
  • Di tích lịch sử Đình Câu Nhi (địa chỉ: xã Hải Tân, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị).
  • Di tích kiến trúc Hệ thống khai thác và xử lý nước gồm 14 giếng cổ (địa chỉ: xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị).
• Tỉnh Ninh Bình:
  • Di tích lịch sử Đền thờ Thái phó Lê Niệm (địa chỉ: xã Yên Mạc, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình).
  • Di tích lịch sử Đình Yên Phú (địa chỉ: xã Khánh An, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình).
  • Di tích lịch sử Đình Thượng Kiệm (địa chỉ: xã Thượng Kiệm, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình).

Bổ sung các hạng mục di tích vào Khu di tích lịch sử Hoa Lư (Ninh Bình)

Bên cạnh việc xếp hạng mới, Quyết định cũng tiến hành bổ sung 07 di tích lịch sử tại xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình vào quần thể Khu di tích lịch sử Hoa Lư. Việc bổ sung này nhằm hoàn thiện và làm phong phú thêm giá trị của di tích đã được công nhận trước đó theo Quyết định số 313-VH/VP ngày 28-4-1962 của Bộ trưởng Bộ Văn hoá. Các di tích bổ sung bao gồm:

• Di tích lịch sử Lăng Vua Đinh Tiên Hoàng và Lăng Vua Lê Đại Hành.
• Di tích lịch sử Bia Cửa Đông.
• Di tích lịch sử Phủ Đông Vương.
• Di tích lịch sử Phủ Kình Thiên.
• Di tích lịch sử Chùa Ngần.
• Di tích lịch sử Đình Yên Trạch.
• Di tích lịch sử Đền thờ Thục tiết công chúa.

Quy định nghiêm ngặt về bảo vệ và quản lý di tích

Để bảo đảm tính nguyên vẹn của các di sản văn hóa, Quyết định thiết lập các nguyên tắc quản lý và bảo vệ nghiêm ngặt tại Điều 2 và Điều 3:

• Nghiêm cấm xâm hại vùng bảo vệ: Nghiêm cấm triệt để mọi hoạt động xây dựng, khai thác hoặc các hành vi làm thay đổi hiện trạng trong những khu vực của di tích đã được khoanh vùng bảo vệ.
• Cơ chế phê duyệt đặc biệt: Trong trường hợp đặc biệt phát sinh nhu cầu sử dụng đất đai tại các khu vực di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh, hoạt động này bắt buộc phải có sự cho phép bằng văn bản từ Bộ trưởng Bộ Văn hoá Thông tin.
• Trách nhiệm quản lý của chính quyền địa phương: Ủy ban Nhân dân các cấp có trách nhiệm thực hiện đầy đủ quyền quản lý Nhà nước đối với các di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn theo đúng quy định của pháp luật.

Trách nhiệm thi hành quyết định

Điều 4 của Quyết định quy định rõ các cá nhân và cơ quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện và giám sát thi hành, bao gồm: Chánh Văn phòng Bộ, Cục trưởng Cục Bảo tồn bảo tàng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh/thành phố liên quan, và Giám đốc Sở Văn hoá Thông tin của các tỉnh, thành phố: Ninh Bình, Hà Nam, Bắc Giang, Hà Tây, Quảng Trị, Bình Định, Hải Phòng.