Quyết định 12/2016/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành quy định về chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ có mức sống trung bình tiếp cận đa chiều áp dụng trên địa bàn Thủ đô trong giai đoạn 2016-2020. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đánh dấu bước chuyển đổi phương pháp đo lường nghèo từ đơn chiều (chỉ dựa vào thu nhập) sang đa chiều (kết hợp thu nhập và mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản), nhằm xây dựng các chính sách an sinh xã hội chính xác và hiệu quả hơn.

- Tiêu chí xác định thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản

Để xác định các đối tượng thuộc diện nghèo, cận nghèo hoặc có mức sống trung bình, Quyết định đưa ra hai nhóm tiêu chí cụ thể bao gồm tiêu chí về thu nhập và tiêu chí về mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản:

• Tiêu chí về thu nhập:
  • Chuẩn nghèo: Được xác định ở mức 1.100.000 đồng/người/tháng đối với khu vực nông thôn và 1.400.000 đồng/người/tháng đối với khu vực thành thị.
  • Chuẩn cận nghèo: Được xác định ở mức 1.500.000 đồng/người/tháng đối với khu vực nông thôn và 1.950.000 đồng/người/tháng đối với khu vực thành thị.
• Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản: Quy định rõ 05 dịch vụ xã hội cơ bản và 10 chỉ số đo lường cụ thể:
  • 05 dịch vụ xã hội cơ bản bao gồm: Y tế; giáo dục; nhà ở; nước sạch và vệ sinh; thông tin.
  • 10 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt bao gồm: Tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

- Chuẩn phân loại hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ có mức sống trung bình tiếp cận đa chiều

Dựa trên sự kết hợp giữa mức thu nhập và số lượng chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản, Quyết định phân loại cụ thể các hộ gia đình thành 03 nhóm tại hai khu vực nông thôn và thành thị:

• Hộ nghèo:
  • Khu vực nông thôn: Là hộ đáp ứng một trong hai điều kiện: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 1.100.000 đồng trở xuống; hoặc có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.100.000 đồng đến 1.500.000 đồng và đồng thời thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
  • Khu vực thành thị: Là hộ đáp ứng một trong hai điều kiện: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 1.400.000 đồng trở xuống; hoặc có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.400.000 đồng đến 1.950.000 đồng và đồng thời thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
• Hộ cận nghèo:
  • Khu vực nông thôn: Là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.100.000 đồng đến 1.500.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.
  • Khu vực thành thị: Là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.400.000 đồng đến 1.950.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.
• Hộ có mức sống trung bình:
  • Khu vực nông thôn: Là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.500.000 đồng đến 2.300.000 đồng.
  • Khu vực thành thị: Là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.950.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

- Mục đích áp dụng chuẩn nghèo đa chiều

Mức chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ có mức sống trung bình quy định tại Quyết định này là căn cứ pháp lý và cơ sở thực tiễn để:

• Xác định chính xác đối tượng thụ hưởng các chính sách hỗ trợ giảm nghèo, ưu đãi xã hội và các chương trình an sinh xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội.
• Làm cơ sở hoạch định các chính sách phát triển kinh tế - xã hội khác của Thành phố trong giai đoạn 2016-2020.

- Trách nhiệm tổ chức thực hiện của các cơ quan, đơn vị

Quyết định phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ban, ngành và Ủy ban nhân dân cấp huyện nhằm đảm bảo việc triển khai đồng bộ, chính xác:

• Sở Lao động - Thương binh và Xã hội:
  • Đóng vai trò là cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với các sở, ngành và địa phương hướng dẫn lập danh sách chính thức các hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình.
  • Tổ chức tập huấn, hướng dẫn quy trình thu thập thông tin và cập nhật, quản lý phần mềm dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo.
  • Xây dựng Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo của Thành phố giai đoạn 2016-2020 và kế hoạch hàng năm để trình UBND Thành phố phê duyệt.
  • Tổng hợp, báo cáo định kỳ (đầu kỳ, giữa kỳ, cuối kỳ) về tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo tiếp cận đa chiều cho Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và UBND Thành phố.
• Sở Tài chính: Chủ trì phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất và bố trí nguồn ngân sách đáp ứng yêu cầu thực hiện kế hoạch giảm nghèo cũng như các cơ chế, chính sách hỗ trợ liên quan.
• Ban Dân tộc Thành phố: Chủ trì nghiên cứu, xây dựng Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016-2020; đề xuất các giải pháp giảm nghèo bền vững và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản đặc thù cho khu vực này.
• Các sở, ban, ngành, đoàn thể Thành phố: Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ chuyên môn để chủ động nghiên cứu, đề xuất các chương trình, giải pháp hỗ trợ giảm nghèo bền vững và phối hợp triển khai thực hiện.
• Ủy ban nhân dân các quận, huyện, thị xã:
  • Tổ chức tuyên truyền sâu rộng về mục đích, ý nghĩa của việc chuyển đổi phương pháp tiếp cận nghèo từ đơn chiều sang đa chiều.
  • Ban hành Quyết định phê duyệt danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình hàng năm trên địa bàn quản lý.
  • Trực tiếp tổ chức thu thập thông tin và cập nhật dữ liệu vào phần mềm quản lý.
  • Xây dựng kế hoạch giảm nghèo giai đoạn và hàng năm phù hợp với thực tế địa phương.
  • Chỉ đạo UBND cấp xã lập danh sách đề nghị cấp thẻ bảo hiểm y tế cho hộ nghèo, hộ cận nghèo; đồng thời xác nhận các hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp có mức sống trung bình để hỗ trợ kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế theo quy định.

- Hiệu lực thi hành

Quyết định 12/2016/QĐ-UBND có hiệu lực thi hành sau 10 ngày kể từ ngày ký ban hành. Chánh Văn phòng UBND Thành phố, Giám đốc các Sở: Lao động - Thương binh và Xã hội, Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Trưởng Ban Dân tộc, Thủ trưởng các sở, ban, ngành, đoàn thể liên quan và Chủ tịch UBND các quận, huyện, thị xã chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.