Quyết định 185/1999/QĐ-TTg được ban hành bởi Thủ tướng Chính phủ nhằm quy định các chính sách hỗ trợ toàn diện đối với người dân và hoạt động sản xuất tại các vùng phân lũ, chậm lũ thuộc hệ thống sông Hồng. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại và nhanh chóng ổn định đời sống, khôi phục kinh tế - xã hội cho các địa phương chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi thiên tai lũ lụt.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của Quyết định

Chính sách này áp dụng đối với người dân, hộ gia đình, các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp, học sinh, sinh viên cư trú hoặc có hoạt động sản xuất, kinh doanh tại vùng phân lũ, chậm lũ thuộc hệ thống sông Hồng. Đồng thời, quyết định quy định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các tỉnh thuộc vùng ảnh hưởng, các Bộ, ngành cơ quan Trung ương trong việc tổ chức thực hiện và hỗ trợ.

Hỗ trợ khẩn cấp về đời sống, di dân và y tế

Khi thực hiện nhiệm vụ phân lũ, chậm lũ theo kế hoạch, Nhà nước tập trung huy động mọi nguồn lực để bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và thực hiện các mức hỗ trợ cụ thể như sau:

• Kinh phí di chuyển và lều bạt tạm cư: Hỗ trợ từ 50.000 đến 100.000 đồng/hộ để di chuyển người, gia súc và vật dụng thiết yếu đến nơi an toàn. Hỗ trợ từ 100.000 đến 150.000 đồng/hộ để mua sắm lều, bạt dựng nơi ở tạm thời.
• Nước sinh hoạt và y tế dự phòng: Hỗ trợ từ 20.000 đến 25.000 đồng/hộ để giải quyết nước sinh hoạt khẩn cấp; hỗ trợ từ 15.000 đến 20.000 đồng/hộ để mua thuốc phòng, chữa dịch bệnh.
• Cứu trợ lương thực: Cấp từ 10 đến 15 kg gạo/người/tháng trong thời gian từ 1 đến 4 tháng cho các hộ gặp khó khăn. Đối với hộ nghèo bị thiệt hại nặng nề kéo dài, thời gian hỗ trợ lương thực có thể kéo dài lên đến 12 tháng.
• Hỗ trợ thương vong và thiệt hại nhà ở: Người bị thương được hỗ trợ từ 200.000 đến 400.000 đồng/người; hỗ trợ mai táng phí 1.000.000 đồng/người đối với trường hợp tử vong. Hộ có nhà bị hư hỏng cần sửa chữa được hỗ trợ từ 500.000 đến 1.000.000 đồng/hộ; hộ có nhà bị đổ, sập hoặc bị lũ cuốn trôi được hỗ trợ từ 1.000.000 đến 3.000.000 đồng/hộ.
• Chăm sóc sức khỏe và vệ sinh môi trường: Cấp kinh phí và thuốc men để làm sạch môi trường, phòng chống dịch bệnh sau lũ. Người dân bị thương, đau ốm phải điều trị tại cơ sở y tế công lập được xem xét miễn, giảm viện phí.

Chính sách hỗ trợ khôi phục và phát triển sản xuất

Để tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp nhanh chóng tái sản xuất sau thiên tai, Quyết định đưa ra các giải pháp tài chính và thuế ưu đãi:

• Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp: Miễn thuế 1 năm đối với diện tích đất trồng cây hàng năm và nuôi trồng thủy sản bị ngập lũ; miễn thuế 2 năm đối với đất trồng cây lâu năm. Trường hợp cây lâu năm bị thiệt hại phải trồng lại mới, được miễn thuế trong thời kỳ xây dựng cơ bản và thêm 2 năm tiếp theo kể từ khi bắt đầu thu hoạch.
• Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh: Các cơ sở sản xuất kinh doanh gặp khó khăn thực tế do lũ lụt được xem xét miễn, giảm các loại thuế và các khoản nộp ngân sách khác theo quy định về thiên tai.
• Xác định lại hạng đất tính thuế: Đối với đất sản xuất bị xói lở, biến dạng thành ao, hồ, gò, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định xác định lại hạng đất để tính thuế phù hợp với thực tế.
• Chính sách tín dụng và xử lý nợ: Các hộ vay vốn từ Chương trình quốc gia giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo bị thiệt hại nặng được áp dụng cơ chế giãn nợ, khoanh nợ, xử lý rủi ro và tiếp tục cho vay mới. Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm hướng dẫn chi tiết và nghiên cứu cơ chế cho vay ưu đãi để xây dựng nhà tránh lũ cho người dân.

Chính sách hỗ trợ giáo dục và đào tạo

Nhằm đảm bảo điều kiện học tập cho thế hệ trẻ vùng lũ, Quyết định quy định rõ chính sách miễn giảm học phí và các khoản đóng góp:

• Miễn học phí: Miễn nộp học phí trong thời gian 1 năm học đối với học sinh, sinh viên có gia đình thuộc vùng phân lũ, chậm lũ theo các quy định hiện hành của Chính phủ.
• Trợ cấp xã hội và miễn giảm đóng góp: Học sinh, sinh viên thuộc đối tượng này được xét hưởng trợ cấp xã hội và được nhà trường xem xét miễn, giảm các khoản đóng góp tự nguyện hoặc bắt buộc khác trong năm học.

Nguồn tài chính thực hiện và trách nhiệm tổ chức thi hành

Việc triển khai các chính sách hỗ trợ được bảo đảm bằng các nguồn lực tài chính đa dạng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền:

• Nguồn vốn thực hiện: Bao gồm ngân sách Nhà nước; nguồn kinh phí huy động từ các cấp, các ngành, các tổ chức kinh tế - xã hội, đoàn thể ở Trung ương và địa phương; cùng các nguồn viện trợ hợp pháp từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.
• Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Tổ chức thực hiện cứu trợ kịp thời; chủ động huy động nguồn lực địa phương; rà soát, điều chỉnh quy hoạch dân cư, xây dựng nhà ở, cơ sở hạ tầng và công trình công cộng phù hợp với đặc thù vùng phân lũ, chậm lũ nhằm giảm thiểu thiệt hại trong tương lai.
• Trách nhiệm của các Bộ, ngành: Các Bộ, cơ quan ngang Bộ và cơ quan thuộc Chính phủ có trách nhiệm hướng dẫn địa phương triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ theo đúng chức năng quản lý nhà nước.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 185/1999/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thuộc diện phân lũ, chậm lũ chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.