Quyết định số 195/1999/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm quyết định việc thành lập, sử dụng và quản lý Quỹ hỗ trợ xuất khẩu, hướng tới mục tiêu khuyến khích, đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Quyết định này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Bộ Tài chính, Bộ Thương mại, Ban Vật giá Chính phủ, Tổng cục Hải quan, các Bộ quản lý ngành hàng, cùng các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động hỗ trợ xuất khẩu.

Thành lập và nguyên tắc quản lý Quỹ hỗ trợ xuất khẩu

Quỹ hỗ trợ xuất khẩu được thành lập với mục tiêu hỗ trợ, khuyến khích và đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa, mở rộng thị trường và tăng khả năng cạnh tranh cho hàng xuất khẩu Việt Nam. Quỹ do Bộ Tài chính trực tiếp quản lý và được mở tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước để đảm bảo tính minh bạch, an toàn và đúng mục đích sử dụng.

Các nguồn hình thành Quỹ hỗ trợ xuất khẩu

Nguồn vốn của Quỹ hỗ trợ xuất khẩu được huy động từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm:

• Khoản thu chênh lệch giá hàng nhập khẩu và xuất khẩu theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• Ngân sách Nhà nước cấp bổ sung hàng năm dựa trên kế hoạch thống nhất giữa Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Lệ phí cấp hạn ngạch xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa.
• Lệ phí cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).
• Lệ phí cấp giấy phép thành lập và hoạt động của Văn phòng đại diện các tổ chức kinh tế nước ngoài tại Việt Nam, cũng như việc mở chi nhánh của các công ty nước ngoài tại Việt Nam.
• Đóng góp của các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu đối với các mặt hàng có chênh lệch giá nhưng chưa áp dụng chế độ thu chênh lệch giá chính thức.
• Các khoản thu hợp pháp khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• Vốn ban đầu của Quỹ được hình thành từ việc chuyển toàn bộ số dư còn lại của Quỹ bình ổn giá (theo Quyết định số 151/TTg) và Quỹ thưởng xuất khẩu (theo Quyết định số 764/QĐ-TTg).

Phương thức xác định và đối tượng miễn nộp chênh lệch giá

Nguồn thu chênh lệch giá hàng xuất nhập khẩu được xác định cụ thể như sau:

• Đối với hàng nhập khẩu: Là khoản chênh lệch giữa giá bán trong nước được thị trường chấp nhận với giá vốn hàng nhập khẩu (bao gồm giá nhập khẩu thực tế, chi phí vận tải, phí bảo hiểm đến cảng nhập khẩu, thuế nhập khẩu theo luật định và chi phí lưu thông).
• Đối với hàng xuất khẩu: Là khoản chênh lệch giữa giá xuất khẩu thực tế (không bao gồm chi phí vận tải, bảo hiểm ngoài nước) với giá vốn hàng xuất khẩu (bao gồm giá mua thực tế, thuế xuất khẩu theo luật định và phí lưu thông trong nước).
• Tỷ lệ thu chênh lệch giá được tính bằng tỷ lệ phần trăm (%) trên giá nhập khẩu thực tế tại cảng nhập (đối với hàng nhập khẩu) hoặc giá xuất khẩu thực tế tại cảng xuất (đối với hàng xuất khẩu).
• Các trường hợp được miễn nộp khoản chênh lệch giá bao gồm: Hàng hóa xuất nhập khẩu vào khu chế xuất; thiết bị, vật tư, hàng hóa nhập khẩu theo Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam; hàng mẫu, hàng quảng cáo, hàng tham gia hội chợ triển lãm; hàng viện trợ (hoàn lại và không hoàn lại); quà biếu; hàng hóa và hành lý của người xuất nhập cảnh.

Mục đích sử dụng Quỹ hỗ trợ xuất khẩu

Quỹ hỗ trợ xuất khẩu được sử dụng cho các mục tiêu trọng điểm sau:

• Hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ lãi suất vay vốn ngân hàng để thu mua hàng nông sản xuất khẩu trong trường hợp giá thị trường thế giới sụt giảm gây bất lợi cho sản xuất trong nước, hoặc hỗ trợ dự trữ nông sản xuất khẩu theo điều hành của Chính phủ.
• Hỗ trợ tài chính có thời hạn đối với một số mặt hàng xuất khẩu bị thua lỗ do kém cạnh tranh hoặc gặp rủi ro khách quan.
• Chi thưởng cho các hoạt động tìm kiếm, mở rộng thị trường xuất khẩu mới; sản xuất và xuất khẩu mặt hàng mới lần đầu; xuất khẩu sản phẩm chất lượng cao được quốc tế công nhận; hoặc đạt kim ngạch xuất khẩu lớn, hiệu quả cao.
• Các khoản hỗ trợ khác theo quyết định trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ.

Phân công trách nhiệm quản lý và điều hành

Quyết định quy định rõ vai trò phối hợp liên ngành trong việc vận hành Quỹ:

• Bộ Tài chính: Chủ trì hướng dẫn quản lý, sử dụng Quỹ; thực hiện chi hỗ trợ sau khi thống nhất với các bộ ngành liên quan; phối hợp lập kế hoạch bổ sung ngân sách cho Quỹ và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả hoạt động của Quỹ.
• Bộ Thương mại: Chủ trì xét duyệt và ra quyết định khen thưởng cho các doanh nghiệp xuất khẩu đạt thành tích xuất sắc theo quy định.
• Các Bộ quản lý ngành hàng (đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn): Xây dựng chiến lược xuất khẩu cho từng mặt hàng và đề xuất các phương án hỗ trợ cụ thể trình Thủ tướng Chính phủ.
• Ban Vật giá Chính phủ: Theo dõi biến động giá cả trong và ngoài nước để đề xuất danh mục hàng hóa và tỷ lệ thu chênh lệch giá phù hợp.
• Tổng cục Hải quan: Chịu trách nhiệm tổ chức thu khoản chênh lệch giá đồng thời với thời điểm thu thuế xuất nhập khẩu và nộp vào tài khoản của Quỹ tại Kho bạc Nhà nước.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 195/1999/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ban hành. Quyết định này bãi bõ Quyết định số 151/TTg ngày 12 tháng 4 năm 1993 về Quỹ bình ổn giá và Quyết định số 764/1998/QĐ-TTg ngày 24 tháng 8 năm 1998 về Quỹ thưởng xuất khẩu của Thủ tướng Chính phủ.