Quyết định số 211-HĐBT được ban hành năm 1987 bởi Hội đồng Bộ trưởng nhằm quy định về việc thu phí giao thông đường bộ và đường sông. Đây là một chính sách tài chính quan trọng nhằm huy động nguồn lực từ các chủ phương tiện giao thông để phục vụ trực tiếp cho công tác duy tu, bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ, đường sông trên cả nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng phí giao thông

Quyết định quy định rõ ràng về các đối tượng phải chịu phí, đối tượng được miễn phí và người có nghĩa vụ nộp phí giao thông đường bộ, đường sông như sau:

• Các đối tượng phải chịu phí giao thông: Bao gồm toàn bộ các loại phương tiện cơ giới hoạt động trên đường bộ và đường sông, không phân biệt có kinh doanh vận tải hay không kinh doanh vận tải. Đối với các phương tiện vận tải thô sơ đường bộ và đường sông, chỉ những phương tiện có đăng ký kinh doanh vận tải mới thuộc diện phải chịu phí.
• Các trường hợp được miễn phí giao thông: Quyết định quy định miễn phí cho một số nhóm phương tiện đặc thù bao gồm: các loại máy kéo, xe cần cẩu, xe nâng hàng thuộc sở hữu của các xí nghiệp quốc doanh chỉ hoạt động trong phạm vi đường chuyên dùng (không đi vào hệ thống đường công cộng do ngành giao thông vận tải quản lý); các loại xe lu, xe rải nhựa, tàu cuốc, tàu hút bùn của các xí nghiệp quốc doanh chuyên phục vụ thi công, sửa chữa công trình giao thông; các phương tiện chuyên dụng phục vụ an sinh xã hội như xe cứu thương, xe cứu hỏa, xe tang và xe làm vệ sinh đường phố.
• Người có nghĩa vụ nộp phí: Là các chủ phương tiện vận tải, bao gồm đa dạng các chủ thể từ các tổ chức, đơn vị kinh doanh; các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội; các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế cho đến các cá nhân công dân sở hữu phương tiện.

Căn cứ tính phí và mức thu phí giao thông

Việc xác định mức phí giao thông được thực hiện dựa trên nguyên tắc sát thực tế sử dụng phương tiện và mức độ ảnh hưởng, gây hao mòn đến hệ thống hạ tầng giao thông:

• Đối với các đơn vị vận tải quốc doanh, công tư hợp doanh và các hợp tác xã kinh doanh vận tải: Mức thu được tính bằng 5% trên tổng doanh thu cước phí vận tải. Khoản phí này được cấu thành trực tiếp bên trong giá cước vận tải.
• Đối với các phương tiện giao thông khác: Áp dụng hình thức thu theo đầu phương tiện đăng ký lưu hành, căn cứ cụ thể theo biểu thuế đính kèm Quyết định.
• Về phương thức hạch toán: Khoản phí giao thông đã nộp sẽ được tính vào giá thành sản phẩm hoặc phí lưu thông đối với các đơn vị hoạt động sản xuất kinh doanh; đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp không sản xuất kinh doanh, khoản phí này được tính vào chi phí quản lý hành chính.

Chế tài xử lý vi phạm quy định nộp phí

Để bảo đảm tính nghiêm minh và hiệu quả thu phí, Quyết định đưa ra các biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với hành vi trốn thuế, chậm nộp:

• Chủ phương tiện có hành vi man khai thông tin hoặc không thực hiện đóng phí giao thông đúng kỳ hạn quy định sẽ bị xử phạt tài chính.
• Mức phạt đối với hành vi vi phạm lần đầu là gấp hai lần mức phí phải đóng theo quy định.
• Trường hợp tái phạm đến lần thứ ba, mức phạt sẽ tăng lên gấp ba lần mức phí phải đóng.
• Đối với các trường hợp cố tình vi phạm nhiều lần hoặc có hành vi chống đối, cản trở việc thu phí giao thông, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự trước pháp luật.

Quản lý, phân bổ và sử dụng quỹ phí giao thông

Nguồn thu từ phí giao thông được quản lý chặt chẽ nhằm thay thế hoàn toàn nguồn cấp phát từ ngân sách Nhà nước cho hoạt động duy tu đường sá:

• Cơ quan tài chính chịu trách nhiệm thu phí để thiết lập Quỹ sửa chữa đường bộ và đường sông.
• Hàng năm, Bộ Tài chính phối hợp cùng Bộ Giao thông vận tải căn cứ vào phân cấp quản lý tuyến đường, thực trạng hạ tầng, mật độ phương tiện giao thông tại từng địa phương và khả năng cân đối vật tư của Nhà nước để phân bổ nguồn quỹ này một cách hợp lý cho các địa phương.
• Mục đích sử dụng quỹ: Toàn bộ số tiền thu được từ phí giao thông chỉ được phép sử dụng duy nhất vào mục đích sửa chữa, bảo dưỡng hệ thống đường bộ, đường sông nhằm bảo đảm giao thông luôn thông suốt. Nghiêm cấm tuyệt đối việc sử dụng nguồn vốn này cho bất kỳ mục đích hoặc chi phí nào khác. Các đơn vị tiếp nhận vốn có trách nhiệm quản lý, sử dụng nguồn kinh phí này một cách hiệu quả nhất.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn thực hiện

Quyết định 211-HĐBT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1 tháng 1 năm 1988. Hội đồng Bộ trưởng giao Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Giao thông vận tải ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành Quyết định này. Đồng thời, hai Bộ có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng và Bộ Nội vụ để xây dựng quy định, thể thức thu phí giao thông riêng biệt đối với các phương tiện vận tải thuộc lực lượng vũ trang nhân dân.