Quyết định số 423/2000/QĐ-NHNN1 do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành quy định về chính sách tín dụng ngân hàng đối với kinh tế trang trại nhằm hỗ trợ nguồn vốn, thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản quy mô lớn tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng chính sách

Chính sách tín dụng này áp dụng đối với các chủ trang trại được xác định theo tiêu chí tại Thông tư liên tịch số 69/2000/TTLT/BNN-TCTK, bao gồm:

• Hộ nông dân, hộ công nhân viên chức Nhà nước và lực lượng vũ trang đã nghỉ hưu.
• Các loại hộ thành thị và cá nhân chuyên sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản hoặc sản xuất nông nghiệp là hoạt động chính.
• Các hộ gia đình có kiêm nhiệm thêm các hoạt động dịch vụ phi nông nghiệp ở khu vực nông thôn.

Cơ chế tín dụng và nguồn vốn cho vay

• Các ngân hàng thương mại Nhà nước và tổ chức tín dụng khác thực hiện cho vay vốn tín dụng thương mại theo các quy định hiện hành về phát triển nông nghiệp nông thôn (như Quyết định 67/1999/QĐ-TTg, Quyết định 148/1999/QĐ-TTg, Quyết định 284/2000/QĐ-NHNN1, Nghị định 17/1999/NĐ-CP và Thông tư 06/2000/TT-NHNN1).
• Bên cạnh hoạt động cho vay, các tổ chức tín dụng được phép cấp tín dụng dưới hình thức bảo lãnh, cho thuê tài chính, chiết khấu giấy tờ có giá ngắn hạn và các hình thức khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
• Nguồn vốn cho vay được các tổ chức tín dụng chủ động huy động từ nguồn vốn trong nước và tranh thủ nguồn tài trợ nước ngoài. Trong trường hợp gặp khó khăn tạm thời về vốn, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét hỗ trợ thông qua hình thức tái cấp vốn.

Đối tượng và mục đích sử dụng vốn vay

Các tổ chức tín dụng tập trung cho vay đối với các dự án đầu tư, nhu cầu vốn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống của chủ trang trại, trong đó đặc biệt chú trọng các đối tượng sau:

• Chi phí đầu tư, sản xuất, kinh doanh của các trang trại nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản có tỷ suất hàng hóa cao; các trang trại trồng trọt, chăn nuôi kết hợp với chế biến và có khả năng tiêu thụ sản phẩm ổn định ở thị trường trong nước hoặc xuất khẩu.
• Chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng như điện, đường giao thông, cung cấp nước sạch, vệ sinh môi trường trong vùng quy hoạch kinh tế trang trại và nhu cầu phục vụ đời sống, nếu dự án xét thấy có hiệu quả và có nguồn trả nợ rõ ràng.

Chính sách lãi suất ưu đãi

Lãi suất cho vay thông thường thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước trong từng thời kỳ. Tuy nhiên, các ngân hàng thương mại Nhà nước thực hiện chính sách ưu đãi giảm lãi suất cho các đối tượng đặc thù:

• Giảm 30% lãi suất cho vay so với mức thông thường đối với các trang trại hoạt động tại khu vực III miền núi, hải đảo, vùng đồng bào Khơ-me sống tập trung.
• Giảm 15% lãi suất cho vay so với mức thông thường đối với các trang trại hoạt động tại khu vực II miền núi.
• Đối với các chủ trang trại sản xuất hàng xuất khẩu có uy tín, sử dụng vốn vay hiệu quả và trả nợ gốc, lãi đầy đủ, đúng hạn, các tổ chức tín dụng sẽ thực hiện ưu đãi lãi suất riêng theo chính sách khách hàng của mình.

Thời hạn, mức cho vay và phương thức cho vay

• Thời hạn cho vay: Được xác định dựa trên sự thỏa thuận giữa tổ chức tín dụng và chủ trang trại, phù hợp với chu kỳ sinh trưởng, thu hoạch, tiêu thụ của cây trồng, vật nuôi, thời gian khấu hao tài sản cố định, thời hạn thuê đất và khả năng trả nợ. Phân loại thành ngắn hạn (đến 12 tháng), trung hạn (từ trên 12 tháng đến 60 tháng) và dài hạn (trên 60 tháng). Đối với khoản vay trung và dài hạn, hai bên thỏa thuận thời gian ân hạn phù hợp với tiến độ thi công, xây dựng cơ bản của dự án.
• Mức cho vay: Do tổ chức tín dụng và chủ trang trại thỏa thuận dựa trên nhu cầu vốn thực tế của dự án, phương án sản xuất kinh doanh, năng lực tài chính và giá trị tài sản bảo đảm của khách hàng.
• Phương thức cho vay: Áp dụng linh hoạt các phương thức như cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay theo dự án đầu tư, cho vay hợp vốn giữa các tổ chức tín dụng, cho vay từng lần hoặc các phương thức khác phù hợp với quy định của pháp luật.

Quy định về bảo đảm tiền vay (Thế chấp tài sản)

Quyết định quy định cụ thể hạn mức vay không cần thế chấp tài sản nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho chủ trang trại tiếp cận nguồn vốn:

• Trường hợp không phải thế chấp tài sản: Áp dụng cho mức vay đến 20 triệu đồng (hoặc dưới 50 triệu đồng đối với trang trại vay vốn để sản xuất giống thủy sản theo Quyết định 103/2000/QĐ-TTg). Chủ trang trại chỉ cần nộp bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã về diện tích đất sử dụng không có tranh chấp, kèm theo phương án sản xuất khả thi và có khả năng trả nợ.
• Trường hợp phải thực hiện bảo đảm tiền vay: Đối với phần dư nợ vượt trên 20 triệu đồng (hoặc từ 50 triệu đồng trở lên đối với sản xuất giống thủy sản), chủ trang trại phải thực hiện các biện pháp bảo đảm tiền vay theo quy định tại Nghị định 178/1999/NĐ-CP và Thông tư 06/2000/TT-NHNN1.
• Chủ trang trại cũng có thể sử dụng hình thức bảo lãnh từ các tổ chức khác để vay vốn đối với các dự án đầu tư thuộc đối tượng được bảo lãnh theo quy định của Chính phủ.

Xử lý rủi ro trong quá trình cho vay

Cơ chế xử lý nợ và rủi ro được phân định rõ ràng theo nguyên nhân khách quan và chủ quan:

• Do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng: Nếu chủ trang trại không trả được nợ đúng hạn, tùy từng trường hợp cụ thể, tổ chức tín dụng xem xét áp dụng các biện pháp: điều chỉnh kỳ hạn trả nợ, gia hạn nợ (theo Quyết định 284/2000/QĐ-NHNN1), hoặc xóa, miễn, khoanh, dãn nợ (theo Quyết định 67/1999/QĐ-TTg). Trường hợp bị tổn thất tài sản liên quan đến vốn vay dẫn đến khó khăn tài chính sẽ được xem xét miễn, giảm lãi vay.
• Do nguyên nhân chủ quan: Nếu chủ trang trại không trả nợ đúng hạn do nguyên nhân chủ quan, khoản nợ sẽ bị chuyển sang nợ quá hạn và áp dụng mức lãi suất phạt quá hạn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Trách nhiệm của các tổ chức tín dụng

• Các tổ chức tín dụng có mạng lưới hoạt động tại địa bàn xã, huyện, thị xã có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ và xem xét cho vay đối với tất cả chủ trang trại cư trú tại địa bàn sở tại hoặc chủ trang trại nơi khác đến thuê đất hợp pháp được Ủy ban nhân dân xã xác nhận.
• Phối hợp chặt chẽ với Quỹ Hỗ trợ phát triển Nhà nước tại địa phương và các tổ chức liên quan để thực hiện các chương trình tín dụng, bảo lãnh và ưu đãi sau đầu tư đối với các dự án thuộc diện ưu đãi theo Luật khuyến khích đầu tư trong nước.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 423/2000/QĐ-NHNN1 có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký. Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc (Giám đốc) các tổ chức tín dụng, Thủ trưởng các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước và Giám đốc chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện quyết định này.