Năm 1982, Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 43/QĐ-UB về việc thành lập Sở Tư pháp trực thuộc Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh nhằm thiết lập cơ quan chuyên môn giúp quản lý thống nhất các công việc về tư pháp trên địa bàn thành phố.

Quyết định này áp dụng đối với các cơ quan hành chính, tư pháp tại thành phố Hồ Chí Minh bao gồm Sở Tư pháp, các Sở, Ban, ngành thành phố, Ủy ban nhân dân và Ban Tư pháp các cấp quận, huyện, phường, xã, thị trấn, cùng các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động tư pháp trên địa bàn thành phố.

• Sở Tư pháp được thành lập với tư cách là cơ quan chuyên môn trực thuộc Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh.
• Sở có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân thành phố thực hiện quản lý nhà nước thống nhất các công việc về tư pháp trong phạm vi toàn thành phố.
• Sở đồng thời là cơ quan thuộc hệ thống tư pháp, chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về mặt nghiệp vụ chuyên môn của Bộ Tư pháp.
• Sở Tư pháp có tư cách pháp nhân, được phép sử dụng con dấu riêng và mở tài khoản tại Ngân hàng theo quy định của Nhà nước để phục vụ hoạt động.

• Quản lý thống nhất việc ban hành văn bản pháp quy: Xây dựng chương trình lập quy của Ủy ban nhân dân thành phố và đôn đốc thực hiện sau khi được thông qua; hướng dẫn nghiệp vụ soạn thảo văn bản cho các Sở, ngành và Ủy ban nhân dân cấp quận, huyện; thực hiện thẩm tra tính hợp pháp của các văn bản trước khi ban hành; trực tiếp soạn thảo các văn bản pháp quy do Ủy ban nhân dân thành phố giao; thẩm tra văn bản do các Sở, Ủy ban nhân dân cấp quận, huyện và cấp xã ban hành.
• Quản lý hệ thống Tòa án nhân dân cấp quận, huyện: Thực hiện quản lý về mặt tổ chức bộ máy, chỉ tiêu biên chế và kinh phí hoạt động của Tòa án nhân dân các quận, huyện; phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân thành phố trong công tác quản lý này.
• Quản lý các hoạt động tư pháp khác: Thực hiện quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực công chứng, giám định tư pháp, thi hành án (chấp hành án), hoạt động của Đoàn Luật sư, hội thẩm nhân dân và các hoạt động tư pháp khác trên địa bàn.
• Tuyên truyền, giáo dục pháp luật: Lập kế hoạch và hướng dẫn, tổ chức thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ và nhân dân thành phố.
• Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ thuộc hệ thống tư pháp theo phân cấp của Bộ Tư pháp; bồi dưỡng kiến thức pháp lý cần thiết cho cán bộ công tác tại các cơ quan Nhà nước và đoàn thể thuộc thành phố.
• Tổng kết và tư vấn pháp lý: Tổng hợp, đánh giá tình hình ban hành văn bản pháp quy và tình hình thi hành pháp luật tại thành phố; thực hiện vai trò tư vấn pháp lý cho Ủy ban nhân dân thành phố.

• Báo cáo và kiến nghị trực tiếp với Ủy ban nhân dân thành phố về việc sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những văn bản không còn phù hợp, hết hiệu lực, chồng chéo hoặc trái với quy định pháp luật của các cơ quan quản lý cấp dưới.
• Chủ trì công tác xây dựng văn bản pháp quy và tuyên truyền giáo dục pháp luật trên địa bàn thành phố theo sự giao phó của Ủy ban nhân dân thành phố.
• Phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân thành phố trong việc xây dựng và áp dụng các quy chế của Bộ Tư pháp về quản lý tổ chức Tòa án và các công tác tư pháp khác.
• Phân bổ và quản lý chỉ tiêu biên chế cho Tòa án nhân dân quận, huyện theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp; phối hợp với các cơ quan liên quan và Ủy ban nhân dân quận, huyện trong công tác bầu cử Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân; tiến hành kiểm tra tổ chức Tòa án quận, huyện và chỉ đạo nghiệp vụ đối với các Ban Tư pháp quận, huyện.

• Sở Tư pháp được điều hành bởi một Giám đốc và có một số Phó Giám đốc giúp việc cho Giám đốc.
• Các đơn vị chức năng trực thuộc Sở bao gồm: Phòng nghiên cứu pháp luật (bao gồm cả hướng dẫn thi hành pháp luật và công tác pháp chế tại các cơ sở kinh tế, văn hóa); Phòng tuyên truyền, giáo dục pháp luật; Phòng tổ chức và đào tạo; Phòng quản lý Tòa án và các tổ chức tư pháp khác; Phòng Quản lý công tác chấp hành án; Văn phòng Sở.
• Trường cán bộ pháp lý: Là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở, hoạt động theo chế độ đơn vị dự toán, có con dấu và tài khoản riêng.
• Giám đốc Sở Tư pháp có trách nhiệm ban hành quy định cụ thể bằng văn bản về nội quy hoạt động của các Phòng và Trường trực thuộc; biên chế của Sở do Ủy ban nhân dân thành phố giao theo chỉ tiêu kế hoạch hàng năm.

• Hệ thống tổ chức tư pháp địa phương bao gồm: Ban Tư pháp quận, huyện; Ban Tư pháp phường, xã, thị trấn; lực lượng Cố vấn pháp luật tại các Sở chuyên môn, liên hiệp xí nghiệp, công ty thuộc thành phố quản lý (chịu sự hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ của Sở Tư pháp).
• Nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Tư pháp quận, huyện: Tham gia ý kiến pháp lý đối với văn bản trình Ủy ban nhân dân quận, huyện ban hành; dự thảo văn bản khi được giao; thẩm tra tính hợp pháp của văn bản do cấp quận, huyện ban hành và điều lệ của các hợp tác xã; chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ và xây dựng nề nếp hoạt động cho Ban Tư pháp cấp xã; theo dõi, củng cố các tổ hòa giải cơ sở; quản lý công tác bào chữa, công chứng, hội thẩm nhân dân và thi hành các bản án dân sự, hôn nhân gia đình; tuyên truyền pháp luật và hỗ trợ pháp lý cho các hợp tác xã.
• Nhiệm vụ của Ban Tư pháp phường, xã: Đôn đốc thi hành các bản án dân sự, hôn nhân gia đình tại địa bàn; phối hợp thực hiện các phần việc thi hành án hình sự thuộc thẩm quyền cấp xã; tổ chức phổ biến pháp luật cho nhân dân; hướng dẫn hoạt động của các tổ hòa giải nhằm giải quyết các tranh chấp nhỏ trong nội bộ nhân dân đúng đường lối, chính sách.

• Chấm dứt hoạt động của Ban Pháp chế (được thành lập theo Quyết định số 343/QĐ-UB ngày 07/05/1977 của Ủy ban nhân dân thành phố) kể từ ngày quyết định này có hiệu lực. Toàn bộ biên chế, hồ sơ, tài liệu và tài sản của Ban Pháp chế được chuyển giao nguyên trạng cho Sở Tư pháp.
• Sở Tư pháp có trách nhiệm xây dựng kế hoạch tổ chức các Ban Tư pháp quận, huyện, phường, xã, thị trấn trình Ủy ban nhân dân thành phố thông qua và hướng dẫn các địa phương triển khai thực hiện, bảo đảm nguyên tắc vững chắc, bộ máy gọn nhẹ, hiệu lực và cán bộ được đào tạo nghiệp vụ đầy đủ.
• Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân thành phố, Trưởng Ban Tổ chức chánh quyền, Chủ nhiệm Ủy ban kế hoạch thành phố, Giám đốc Sở Tài chánh, Giám đốc Sở Tư pháp, Thủ trưởng các Sở, Ban, ngành liên quan và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các quận, huyện chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.