Quyết định số 448/2000/QĐ-NHNN2 được ban hành ngày 20 tháng 10 năm 2000 bởi Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, quy định chi tiết về việc thu phí dịch vụ thanh toán qua ngân hàng. Văn bản này thiết lập khung pháp lý thống nhất nhằm điều chỉnh hoạt động thu phí dịch vụ thanh toán của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quy định ban hành kèm theo Quyết định này áp dụng đối với hoạt động thu phí dịch vụ thanh toán của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng được phép thực hiện dịch vụ thanh toán trên lãnh thổ Việt Nam. Đối với các giao dịch thanh toán quốc tế giữa Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng được phép với tổ chức, cá nhân ngoài lãnh thổ Việt Nam, việc thu phí được thực hiện theo quy tắc và thông lệ quốc tế, miễn là không trái với quy định của pháp luật Việt Nam.

Thẩm quyền quy định mức thu phí dịch vụ thanh toán

• Thống đốc Ngân hàng Nhà nước có thẩm quyền quyết định mức thu phí dịch vụ thanh toán của Ngân hàng Nhà nước áp dụng đối với các tổ chức tín dụng và Kho bạc Nhà nước mở tài khoản và giao dịch trực tiếp tại Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời, Thống đốc cũng quy định mức thu phí đối với một số dịch vụ thanh toán cụ thể của tổ chức tín dụng trong trường hợp cần thiết để thực hiện chính sách nhà nước và quản lý hoạt động ngân hàng.
• Tổng Giám đốc hoặc Giám đốc các tổ chức tín dụng được quyền tự ấn định mức thu phí đối với từng dịch vụ thanh toán cụ thể do đơn vị mình cung cấp (trừ các dịch vụ đã được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định), bảo đảm phù hợp với điều kiện, nội dung và phương thức thực hiện dịch vụ.

Nghĩa vụ niêm yết và thông báo biểu phí

Trước khi áp dụng biểu phí dịch vụ thanh toán, các tổ chức tín dụng có trách nhiệm gửi biểu phí kèm theo các tiêu chuẩn về nội dung, điều kiện và phương thức thực hiện dịch vụ về Ngân hàng Nhà nước (Vụ Kế toán - Tài chính và Thanh tra Ngân hàng Nhà nước) để theo dõi. Đồng thời, tổ chức tín dụng phải thực hiện niêm yết công khai biểu phí này tại các địa điểm giao dịch để khách hàng được biết.

Nguyên tắc thu phí dịch vụ thanh toán

• Ngân hàng chỉ được phép thu phí theo đúng mức giá đã niêm yết công khai, tuyệt đối không được thu thêm bất kỳ khoản tiền nào khác ngoài biểu phí. Ngoại lệ duy nhất là các chi phí phát sinh thực tế như điện phí, bưu phí, phí chuyển phát nhanh khi khách hàng yêu cầu chuyển tiền bằng điện báo, TELEX, hệ thống SWIFT hoặc gửi thư bảo đảm.
• Ngân hàng không có nghĩa vụ hoàn trả phí dịch vụ đã thu nếu khách hàng chủ động yêu cầu hủy bỏ dịch vụ, hoặc dịch vụ không thể thực hiện được do các sai sót, sự cố không thuộc lỗi của ngân hàng và ngân hàng đã xử lý đúng trách nhiệm quy định.

Các loại hình dịch vụ thanh toán được phép thu phí

• Cung ứng phương tiện thanh toán: Bao gồm séc, thẻ ngân hàng, ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi và các phương tiện thanh toán hợp pháp khác.
• Dịch vụ thanh toán trong nước: Thanh toán giữa các khách hàng mở tài khoản tại các đơn vị ngân hàng khác nhau; chuyển tiền cấp phát kinh phí, điều chuyển vốn; chuyển tiền đến đơn vị ngân hàng khác; dịch vụ trả lương vào tài khoản; xử lý yêu cầu hủy hoặc sửa đổi lệnh chuyển tiền; thực hiện thu hộ, chi hộ trong nước và các dịch vụ thanh toán nội địa khác theo pháp luật.
• Dịch vụ thanh toán quốc tế: Chuyển tiền ra nước ngoài (bao gồm thanh toán thư tín dụng trả ngay và trả chậm); nhận tiền chuyển từ nước ngoài về; thực hiện thu hộ và chi hộ với nước ngoài (nhận, xử lý, gửi chứng từ đi nước ngoài nhờ thu, hủy nhờ thu theo yêu cầu, thu hộ nước ngoài, đổi séc du lịch lấy ngoại tệ mặt); và các dịch vụ thanh toán đối ngoại khác được cấp phép.

Các trường hợp miễn thu phí dịch vụ thanh toán

• Các giao dịch thanh toán trực tiếp giữa khách hàng với chính ngân hàng nơi mở tài khoản liên quan đến việc trả nợ, trả lãi, thanh toán phí dịch vụ, hoặc mua các giấy tờ in, phương tiện thanh toán.
• Các khoản giao dịch vay và trả nợ giữa các tổ chức tín dụng khi tham gia vào thị trường liên ngân hàng.

Quy định về thuế giá trị gia tăng (GTGT)

• Ngân hàng Nhà nước không thực hiện tính và thu thuế giá trị gia tăng đối với các khoản phí dịch vụ thanh toán mà đơn vị mình thực hiện.
• Các tổ chức tín dụng được phép tính và cộng thêm thuế giá trị gia tăng vào phí dịch vụ thanh toán theo đúng các quy định hiện hành của Bộ Tài chính.

Xác định đơn vị thu và trả phí dịch vụ thanh toán

• Đối với dịch vụ cung ứng phương tiện thanh toán: Ngân hàng cung ứng phương tiện thanh toán thực hiện thu phí từ khách hàng mua hoặc sử dụng phương tiện đó.
• Đối với dịch vụ thanh toán trong nước: Ngân hàng phục vụ bên chuyển tiền thu phí đối với giao dịch ủy nhiệm chi, lệnh chuyển có, nộp tiền mặt hoặc ngân phiếu thanh toán để chuyển đi. Ngân hàng phục vụ bên trả tiền thu phí đối với giao dịch thanh toán bằng séc hoặc ủy nhiệm thu. Đối với lệnh chuyển nợ, ngân hàng phục vụ người phát lệnh thu phí từ người phát lệnh.
• Đối với thanh toán bù trừ: Ngân hàng Nhà nước (đơn vị chủ trì) thực hiện thu phí đối với các ngân hàng thành viên trả tiền khi thực hiện thanh toán bù trừ trên cùng địa bàn tỉnh, thành phố hoặc khu vực thanh toán bù trừ điện tử.
• Đối với dịch vụ nhờ thu hộ trong nước: Ngân hàng phục vụ bên thụ hưởng hoặc bên đòi tiền thu phí từ người nộp séc, ủy nhiệm thu hoặc thương phiếu nhờ thu.
• Đối với dịch vụ thanh toán quốc tế: Ngân hàng phục vụ bên chuyển tiền ra nước ngoài thu phí từ bên chuyển; ngân hàng phục vụ bên thụ hưởng thu phí từ bên thụ hưởng; ngân hàng phục vụ bên nộp/đòi tiền thu phí đối với dịch vụ nhờ nước ngoài thu hộ séc hoặc bộ chứng từ; ngân hàng phục vụ bên trả tiền thu phí đối với dịch vụ thu hộ nước ngoài.
• Đối với các dịch vụ thanh toán khác: Các bên tự thỏa thuận trên nguyên tắc tự nguyện, không gây ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

Phương thức thu và trả phí dịch vụ thanh toán

• Giữa tổ chức tín dụng và khách hàng: Có thể áp dụng thu theo từng lần phát sinh giao dịch (đối với khách hàng không thường xuyên, phải giao chứng từ thu phí ngay) hoặc thu định kỳ theo thỏa thuận hợp đồng (vào cuối kỳ, tổ chức tín dụng lập bảng kê, tự động trích tài khoản của khách hàng và gửi giấy báo nợ; trường hợp chậm thanh toán phí có thể bị phạt chậm trả).
• Giữa Ngân hàng Nhà nước và khách hàng (tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước): Định kỳ hàng tháng, Ngân hàng Nhà nước lập bảng kê giao dịch để tính phí, chủ động trích tài khoản tiền gửi của khách hàng và gửi giấy báo nợ theo quy định.
• Giữa các tổ chức tín dụng: Việc thu, trả phí trong cùng hệ thống do Tổng Giám đốc tổ chức tín dụng đó quy định. Đối với các khoản thanh toán liên ngân hàng hoặc qua thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng tự thỏa thuận trực tiếp với nhau.

Đồng tiền và chứng từ áp dụng

• Đồng tiền thu phí: Sử dụng Đồng Việt Nam (VND) đối với các dịch vụ thanh toán trong nước bằng VND. Đối với thanh toán quốc tế hoặc giao dịch trong nước bằng ngoại tệ được phép, khách hàng có thể trả bằng Đô la Mỹ (USD), VND hoặc ngoại tệ khác theo thỏa thuận và phù hợp với quy định quản lý ngoại hối.
• Chứng từ thu phí: Phải tuân thủ Chế độ chứng từ kế toán Ngân hàng do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành. Chứng từ của Ngân hàng Nhà nước không chứa yếu tố thuế, trong khi chứng từ của tổ chức tín dụng phải tuân thủ quy định về hóa đơn, chứng từ thuế giá trị gia tăng của Bộ Tài chính.

Xử lý vi phạm và điều khoản thi hành

Mọi tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm các quy định tại văn bản này sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc xử lý vi phạm hành chính tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Trường hợp gây ra thiệt hại vật chất thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Việc sửa đổi, bổ sung quy định này thuộc thẩm quyền quyết định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 448/2000/QĐ-NHNN2 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 12 năm 2000. Quyết định này thay thế cho Quyết định số 162/QĐ-NH2 ngày 19 tháng 8 năm 1993 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về việc thu phí dịch vụ thanh toán qua Ngân hàng và Quyết định số 297/QĐ-NH2 ngày 9 tháng 9 năm 1997 về việc thu phí đối với việc rút tiền mặt bằng thẻ tín dụng. Các quy định trước đây trái với Quyết định này đều bị bãi bỏ.