Thông tư số 18/2010/TT-BVHTTDL do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành quy định chi tiết về tổ chức và hoạt động của bảo tàng, nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý chuẩn mực cho việc vận hành, quản lý và phát huy giá trị của hệ thống bảo tàng tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này điều chỉnh toàn diện về tổ chức và hoạt động của cả bảo tàng công lập và bảo tàng ngoài công lập. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân tại Việt Nam tham gia vào việc thành lập, tổ chức và triển khai các hoạt động liên quan đến bảo tàng.

Quy định về đặt tên bảo tàng

• Tên bảo tàng phải được đặt dựa trên nội dung hoạt động, bộ sưu tập chính, tên danh nhân, địa phương nơi đặt trụ sở, tên đơn vị chủ quản hoặc tên của chính chủ sở hữu bảo tàng.
• Tên bảo tàng không được trùng lặp với bất kỳ bảo tàng nào đã được cơ quan có thẩm quyền thành lập hoặc cấp phép hoạt động trước đó.
• Không được tự ý ghép các cụm từ "Việt Nam" hoặc "Quốc gia" vào tên bảo tàng, trừ các bảo tàng đặc biệt do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập.

Cơ cấu tổ chức và Hội đồng khoa học của bảo tàng

• Cơ cấu tổ chức: Bộ máy của bảo tàng do người có thẩm quyền thành lập quyết định dựa trên chức năng, nhiệm vụ cụ thể, bao gồm: Ban lãnh đạo bảo tàng, các phòng hoặc tổ chức năng và các đơn vị trực thuộc. Giám đốc bảo tàng có trách nhiệm tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ thường xuyên cho đội ngũ công chức, viên chức và người lao động. Bảo tàng được phép tham gia làm thành viên của các tổ chức nghề nghiệp quốc tế có liên quan.
• Hội đồng khoa học: Do Giám đốc bảo tàng quyết định thành lập để làm nhiệm vụ tư vấn về phương hướng phát triển ngắn hạn, dài hạn, các vấn đề khoa học liên quan, đồng thời thẩm định giá trị khoa học và kinh tế của tài liệu, hiện vật. Thành phần hội đồng gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Thư ký và các Ủy viên là các nhà khoa học uy tín trong và ngoài nước. Kinh phí hoạt động của Hội đồng nằm trong nguồn kinh phí hoạt động chung của bảo tàng.

Hoạt động nghiên cứu khoa học, sưu tầm và tư liệu hóa di sản

• Nghiên cứu khoa học: Là hoạt động thường xuyên thông qua việc thực hiện các đề tài khoa học các cấp, chương trình, dự án theo kế hoạch ngắn hạn và dài hạn nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thực tiễn và phát triển lý luận bảo tàng học. Bảo tàng được liên kết với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để triển khai nghiên cứu.
• Sưu tầm và tư liệu hóa: Được thực hiện thông qua các phương thức như khảo sát điền dã; khai quật khảo cổ; tiếp nhận tài liệu, hiện vật do tổ chức, cá nhân chuyển giao, hiến tặng; hoặc mua bán, trao đổi. Quá trình này phải tuân thủ pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
• Chuyển giao, thanh lý và hủy hiện vật: Được thực hiện khi hiện vật không phù hợp với phạm vi hoạt động; bị hư hỏng không thể phục hồi; gây hại cho con người và môi trường; bị xác định sai lệch về lịch sử, khoa học; không phù hợp chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp hoặc có nguồn gốc bất hợp pháp. Giám đốc bảo tàng ngoài công lập tự quyết định việc này dựa trên ý kiến của Hội đồng khoa học; đối với bảo tàng công lập, Giám đốc phải trình người đứng đầu cơ quan chủ quản quyết định.

Hoạt động kiểm kê và bảo quản tài liệu, hiện vật

• Kiểm kê: Phải thực hiện nghiêm ngặt theo Quy chế kiểm kê hiện vật bảo tàng ban hành kèm theo Quyết định số 70/2006/QĐ-BVHTT. Hồ sơ kiểm kê phải được lập, quản lý ổn định, lâu dài và lưu trữ song song bằng cả văn bản giấy và công nghệ thông tin.
• Bảo quản: Bao gồm việc sắp xếp hiện vật, tổ chức kho bãi, lập hồ sơ hiện trạng môi trường và thực hiện các biện pháp bảo quản phòng ngừa, bảo quản trị liệu, phòng chống thiên tai, rủi ro. Công tác bảo quản phải áp dụng liên tục cho mọi hiện vật khi trưng bày, lưu kho hay vận chuyển, đồng thời phải phù hợp với phong tục, tập quán, tín ngưỡng liên quan đến hiện vật.

Hoạt động trưng bày và giới thiệu di sản văn hóa phi vật thể

• Bảo tàng tổ chức trưng bày dài hạn, ngắn hạn tại trụ sở hoặc triển lãm lưu động trong và ngoài nước, kết hợp giới thiệu di sản văn hóa phi vật thể.
• Nội dung trưng bày phải chú trọng sử dụng tài liệu, hiện vật gốc; thông tin thuyết minh phải đầy đủ, rõ ràng, chính xác.
• Các bản sao, bản phục dựng phải bảo đảm tính khoa học và được ghi chú rõ ràng để tránh nhầm lẫn.
• Công tác trưng bày phải bảo đảm thuận lợi cho khách tham quan, giữ gìn an ninh, an toàn cho hiện vật và tuân thủ các quy định về bảo vệ chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Hoạt động giáo dục và truyền thông

• Giáo dục: Tổ chức hướng dẫn tham quan, xây dựng các chương trình giáo dục chuyên đề, tổ chức hội thảo, tọa đàm khoa học và xuất bản các ấn phẩm giáo dục nhằm tạo cơ hội học tập, hưởng thụ văn hóa cho công chúng.
• Truyền thông: Giới thiệu hoạt động của bảo tàng trên phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức các chương trình quảng bá, phát triển công chúng, lấy ý kiến đánh giá của khách tham quan và xây dựng mạng lưới hợp tác trong và ngoài nước.

Hoạt động dịch vụ tại bảo tàng

Bảo tàng được phép tổ chức các hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình bao gồm: dịch vụ ăn uống, nghỉ ngơi, giải trí; phát triển sản phẩm lưu niệm, xuất bản ấn phẩm; tổ chức sự kiện văn hóa, giáo dục, thể thao, du lịch; cung cấp thông tin, tư liệu; tư vấn kỹ thuật nghiệp vụ; giám định, thẩm định di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; bảo quản, phục hồi, làm bản sao hiện vật; hợp tác khai quật khảo cổ và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 18/2010/TT-BVHTTDL có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2011.

Thông tư này bãi bỏ các văn bản sau:

• Quyết định số 132/1998/QĐ-BVHTT ngày 06 tháng 02 năm 1998 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của các Bảo tàng.
• Quyết định số 09/2004/QĐ-BVHTT ngày 24 tháng 02 năm 2004 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của bảo tàng tư nhân.

Cục Di sản văn hóa chịu trách nhiệm theo dõi, giám sát và kiểm tra việc thực hiện các quy định tại Thông tư này trên phạm vi toàn quốc.