Thông tư 50/2011/TT-BCA do Bộ Công an ban hành quy định về công tác tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trong lực lượng Công an nhân dân.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Thông tư này quy định chi tiết về mục đích, nguyên tắc, trách nhiệm, trình tự, thủ tục tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh thuộc thẩm quyền xử lý, giải quyết của lực lượng Công an nhân dân.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với Công an các đơn vị, địa phương trên toàn quốc. Đại diện cơ quan, tổ chức và cá nhân nước ngoài tại Việt Nam khi đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh thuộc thẩm quyền giải quyết của lực lượng Công an nhân dân cũng được áp dụng theo quy định tại Thông tư này, trừ trường hợp Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Mục đích và nguyên tắc tiếp công dân

• Mục đích: Tiếp nhận và xử lý kịp thời các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh liên quan đến trách nhiệm giải quyết của Thủ trưởng cơ quan, đơn vị thuộc lực lượng Công an nhân dân. Đồng thời, hướng dẫn công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đúng quy định pháp luật và đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
• Nguyên tắc thực hiện: Bảo đảm tính công khai, minh bạch, thủ tục đơn giản, thuận tiện, tạo điều kiện tốt nhất cho công dân. Việc tiếp dân được tiến hành trực tiếp tại nơi tiếp công dân hoặc tiếp đột xuất, lưu động theo chỉ đạo. Quá trình tiếp dân phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền và phải gắn liền với hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Quy định về nơi tiếp công dân của Công an các cấp

• Tại cấp Bộ: Trụ sở tiếp công dân của Bộ Công an được bố trí tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh (thuộc quản lý của Thanh tra Bộ), bảo đảm thuận tiện và có lực lượng Cảnh sát bảo vệ an ninh trật tự. Trong trường hợp phức tạp hoặc đông người gây mất trật tự, Công an Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh có trách nhiệm phối hợp bảo vệ. Khi cần thiết, cán bộ tiếp dân của Bộ sẽ thông báo cho các Tổng cục, Bộ Tư lệnh, Vụ, Cục, Viện liên quan cử cán bộ phối hợp tiếp dân.
• Tại cấp Tổng cục, Bộ Tư lệnh: Tổ chức tiếp công dân trực tiếp tại trụ sở làm việc của đơn vị mình.
• Tại cấp tỉnh và cấp huyện: Công an cấp tỉnh (bao gồm cả các Sở Cảnh sát Phòng cháy và chữa cháy) và Công an cấp huyện phải bố trí địa điểm tiếp công dân thuận tiện, bảo đảm đầy đủ các điều kiện cơ sở vật chất để người dân dễ dàng tiếp cận.
• Yêu cầu tại nơi tiếp công dân: Phải niêm yết công khai nội quy tiếp công dân, họ tên, cấp bậc, chức vụ, lịch tiếp công dân của Thủ trưởng và cán bộ tiếp dân. Đồng thời, phải trang bị tủ sách pháp luật để công dân tham khảo khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo. Thủ trưởng các đơn vị chịu trách nhiệm bố trí lực lượng bảo đảm an toàn, trật tự tại địa điểm tiếp dân.

Yêu cầu đối với cán bộ tiếp công dân

• Bố trí nhân sự: Thanh tra Bộ, các Tổng cục, Bộ Tư lệnh và Công an cấp tỉnh bố trí cán bộ Thanh tra chuyên trách làm nhiệm vụ tiếp công dân thường xuyên. Công an cấp huyện bố trí cán bộ trực ban tiếp công dân, phối hợp với cán bộ Thanh tra chuyên trách hoặc kiêm nhiệm khi có công dân đến khiếu nại, tố cáo.
• Tiêu chuẩn cán bộ: Phải là người có phẩm chất đạo đức tốt, am hiểu sâu sắc về chính sách và pháp luật, có ý thức trách nhiệm cao. Cán bộ phải được đào tạo bài bản về nghiệp vụ tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, có kỹ năng giao tiếp, kinh nghiệm giải quyết công việc, tác phong khiêm tốn và chấp hành nghiêm chỉnh Điều lệ Công an nhân dân.

Tổ chức tiếp công dân định kỳ và đột xuất

• Lịch tiếp công dân định kỳ của Thủ trưởng: Bộ trưởng Bộ Công an, Thủ trưởng các Tổng cục, Bộ Tư lệnh, Giám đốc Công an cấp tỉnh, Trưởng Công an cấp huyện và Trưởng Công an cấp phường đều phải định kỳ trực tiếp tiếp công dân ít nhất mỗi tháng một ngày. Các ngày khác tại cấp huyện và cấp phường được giao cho cán bộ trực ban đảm nhiệm. Các đơn vị tham mưu có trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu phục vụ Thủ trưởng tiếp dân.
• Tiếp công dân đột xuất hoặc lưu động: Thủ trưởng Công an các cấp phải thực hiện tiếp dân đột xuất hoặc lưu động trong các trường hợp: vụ việc khiếu nại, tố cáo gay gắt, phức tạp; nếu không chỉ đạo giải quyết kịp thời có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như hủy hoại tài sản nhà nước, tập thể, xâm phạm tính mạng công dân, ảnh hưởng an ninh trật tự; hoặc khi có yêu cầu từ cấp trên.
• Thời gian tiếp dân của cơ quan Thanh tra: Thanh tra Bộ, Thanh tra Tổng cục, Thanh tra Bộ Tư lệnh và Thanh tra Công an cấp tỉnh tổ chức tiếp công dân vào giờ hành chính các ngày làm việc trong tuần. Khi cần thiết hoặc được giao, Chánh Thanh tra các cấp phải trực tiếp tiếp công dân.

Trách nhiệm của Thủ trưởng và cơ quan Thanh tra

• Trách nhiệm của Thủ trưởng: Phải trực tiếp tiếp dân theo định kỳ, trường hợp bất khả kháng phải phân công cấp phó tiếp thay và thông báo công khai. Khi tiếp dân, phải lắng nghe, ghi chép, xử lý và chỉ đạo giải quyết đúng thẩm quyền, đồng thời đưa ra ý kiến trả lời trực tiếp hoặc thông báo rõ thời hạn giải quyết cho công dân.
• Trách nhiệm của cơ quan Thanh tra: Chánh Thanh tra Công an các cấp có trách nhiệm tham mưu, xây dựng kế hoạch, chuẩn bị hồ sơ tài liệu liên quan đến vụ việc; cử cán bộ chuyên môn ghi chép biên bản; đề nghị các đơn vị liên quan cùng tham gia tiếp dân; phối hợp soạn thảo văn bản trả lời công dân sau khi kết thúc buổi tiếp và đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ trưởng.

Quyền hạn của cán bộ tiếp công dân

• Từ chối tiếp nhận vụ việc: Được quyền từ chối tiếp nhận các khiếu nại, tố cáo đã được cơ quan có thẩm quyền giải quyết đúng pháp luật và đã có hiệu lực thi hành, hoặc các khiếu nại đã hết thời hiệu theo quy định.
• Từ chối tiếp công dân tại trụ sở: Được quyền từ chối tiếp các đối tượng trong tình trạng say xỉn do rượu, bia hoặc chất kích thích; người mắc bệnh tâm thần hoặc mất năng lực hành vi dân sự; người đại diện hoặc giám hộ không có giấy tờ hợp pháp; người có hành vi gây rối trật tự, manh động, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cán bộ tiếp dân.
• Yêu cầu phối hợp: Khi xảy ra vụ việc khiếu kiện đông người, phức tạp về an ninh trật tự, cán bộ tiếp dân có quyền yêu cầu Công an đơn vị, địa phương nơi có công dân khiếu kiện cử cán bộ có trách nhiệm đến phối hợp đưa công dân về địa phương giải quyết.

Trình tự, thủ tục tiếp công dân và tiếp nhận tài liệu

• Trình tự thực hiện: Cán bộ tiếp dân tiến hành kiểm tra giấy tờ tùy thân, giấy ủy quyền hoặc giấy tờ giám hộ hợp pháp của công dân. Trường hợp người tố cáo yêu cầu giữ bí mật, cán bộ phải ghi nhận thông tin, yêu cầu ký xác nhận và có trách nhiệm bảo mật tuyệt đối thông tin người tố cáo. Tiếp theo, giải thích quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm cung cấp thông tin của công dân; lắng nghe, ghi chép đầy đủ vào sổ theo dõi; hướng dẫn công dân viết văn bản hoặc tự ghi lại nội dung và yêu cầu công dân ký xác nhận; tiếp nhận đơn và tài liệu nếu thuộc thẩm quyền.
• Thủ tục tiếp nhận tài liệu, chứng cứ: Kiểm tra tính hợp lệ của các tài liệu, chứng cứ do công dân cung cấp. Sau khi đối chiếu, cán bộ phải lập giấy biên nhận thành hai bản, ghi rõ tên, tình trạng tài liệu (bản gốc hay bản sao), yêu cầu công dân ký xác nhận, giao một bản cho công dân và chuyển một bản kèm tài liệu đến bộ phận thụ lý.
• Xử lý đơn thư: Việc tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh được thực hiện theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư số 63/2010/TT-BCA-V24.

Xử lý các trường hợp khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp

• Nhiều người khiếu nại về các nội dung khác nhau: Cán bộ tiếp dân tiến hành tiếp nhận và xử lý riêng biệt đối với từng người theo từng nội dung cụ thể.
• Nhiều người khiếu nại về cùng một nội dung (từ 5 người trở lên): Yêu cầu nhóm công dân cử người đại diện để làm việc. Nếu nhóm từ 5 đến 10 người thì cử 1 hoặc 2 đại diện; nếu trên 10 người thì cử thêm nhưng tối đa không quá 5 đại diện. Cán bộ tiếp dân ghi chép ý kiến của người đại diện, yêu cầu ký xác nhận và báo cáo Thủ trưởng thụ lý giải quyết hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền nếu không thuộc thẩm quyền.
• Vụ việc phức tạp, gay gắt có từ 30 người tham gia trở lên: Cán bộ tiếp dân phải giữ thái độ bình tĩnh, nhanh chóng nắm bắt nội dung cốt lõi và yêu cầu của người dân; báo cáo khẩn cấp xin ý kiến chỉ đạo của Thủ trưởng; huy động thêm cán bộ hỗ trợ; liên hệ với chính quyền địa phương hoặc nơi xảy ra vụ việc để thu thập thông tin nguồn gốc, quá trình giải quyết ở cơ sở. Nếu vụ việc đã qua nhiều cấp giải quyết nhưng công dân không đồng ý, đề nghị địa phương cử cán bộ có thẩm quyền phối hợp tiếp dân.
• Quy trình tiếp đại diện nhóm đông người: Yêu cầu cử đại diện hợp pháp (từ chối những người có hành vi gây rối, kích động). Mời đại diện vào phòng làm việc riêng, bố trí những người còn lại tại phòng chờ. Xác định rõ nguyên nhân, động cơ khiếu kiện (do chậm giải quyết, giải quyết chưa thỏa đáng hay bị kích động...) để đề xuất biện pháp xử lý. Trong quá trình tiếp, cần phân loại rõ đối tượng (người có quyền lợi trực tiếp, người đi theo, đối tượng chính sách, người kích động) để có biện pháp xử lý phù hợp.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

• Hiệu lực thi hành: Thông tư 50/2011/TT-BCA có hiệu lực thi hành sau 45 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Thông tư này thay thế Quyết định số 72/1998/QĐ-BNV(V24) ngày 20/02/1998 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) ban hành Quy chế tiếp công dân trong lực lượng Công an nhân dân.
• Trách nhiệm thi hành: Thủ trưởng Công an các đơn vị, địa phương chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức công tác tiếp công dân trong phạm vi quyền hạn của mình. Chánh Thanh tra Bộ Công an có trách nhiệm giúp Bộ trưởng hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Thông tư này trên phạm vi toàn quốc và định kỳ báo cáo lãnh đạo Bộ. Chánh Thanh tra Công an các cấp có trách nhiệm giúp Thủ trưởng cùng cấp hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện trong phạm vi địa bàn, lĩnh vực phụ trách. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc, các đơn vị phải kịp thời phản ánh về Bộ Công an (qua Thanh tra Bộ) để được hướng dẫn, sửa đổi hoặc bổ sung kịp thời.