Thông tư 75-TC/CTN-1987 do Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn chi tiết thi hành Nghị định số 222-HĐBT-1987 của Hội đồng Bộ trưởng về lệ phí trước bạ và lệ phí chứng thư. Văn bản này quy định chi tiết về các loại tài sản phải chịu lệ phí trước bạ, đối tượng nộp thuế, căn cứ tính thuế, trách nhiệm của người nộp và cơ quan thuế, cũng như các mức thu lệ phí đối với các loại chứng thư hành chính, pháp lý và kinh tế.

Phạm vi và đối tượng áp dụng lệ phí trước bạ

Thông tư quy định rõ mọi trường hợp chuyển dịch quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đối với các tài sản thuộc diện phải đăng ký quản lý với cơ quan Nhà nước đều phải thực hiện kê khai và nộp lệ phí trước bạ. Cụ thể:

• Các loại tài sản phải nộp lệ phí trước bạ: Bao gồm nhà đất (quyền sở hữu hoặc quản lý nhà, quyền sử dụng đất); xe ô tô các loại; xe gắn máy (xe hai bánh, xe ba bánh, xe lam, xe xích lô máy); tàu thuyền (ca nô, xà lan, thuyền dùng để vận tải hàng hóa, hành khách hoặc đánh cá trên sông biển); và các phương tiện, tài sản khác như xe xích lô, xe lôi, xe ba gác, video cassette, camera, súng hơi.
• Các trường hợp chuyển dịch phải nộp lệ phí: Áp dụng đối với các giao dịch mua bán, nhượng đổi, cho không, hoặc thừa kế giữa các cá nhân, tập thể, tổ chức đoàn thể xã hội, cơ quan ngoại giao nước ngoài, tổ chức quốc tế và cá nhân nước ngoài tại Việt Nam với nhau hoặc với các tổ chức kinh tế quốc doanh, công tư hợp doanh, đoàn thể, cơ quan Nhà nước. Trường hợp nhận tài sản từ nước ngoài gửi về khi đăng ký sử dụng hoặc sở hữu cũng phải nộp lệ phí trước bạ.
• Các trường hợp chuyển dịch không phải nộp lệ phí trước bạ: Tài sản là hàng hóa mua từ các cơ sở chuyên sản xuất kinh doanh những mặt hàng thuộc diện nộp lệ phí trước bạ (ví dụ mua xe máy của cửa hàng mậu dịch quốc doanh, mua thuyền của hợp tác xã đóng thuyền); nhà đất được cơ quan Nhà nước phân phối sử dụng; đổi nhà đất với cơ quan Nhà nước theo yêu cầu của cơ quan Nhà nước. Các trường hợp chuyển dịch tài sản giữa các tổ chức kinh tế quốc doanh, công tư hợp doanh, đoàn thể, cơ quan Nhà nước với nhau được thực hiện theo chế độ riêng.
• Người nộp lệ phí trước bạ: Trong giao dịch mua bán, chuyển nhượng, cho không hoặc thừa kế, người nhận tài sản là người có nghĩa vụ nộp lệ phí trước bạ. Trong giao dịch trao đổi tài sản, cả hai bên tham gia đều phải nộp lệ phí trước bạ tính trên trị giá tài sản mà mỗi bên nhận được.

Căn cứ và phương pháp tính lệ phí trước bạ

• Trị giá tài sản tính lệ phí: Được xác định theo giá thị trường tại thời điểm trước bạ. Đối với tài sản bán cho các tổ chức kinh tế quốc doanh, công tư hợp doanh, đoàn thể hoặc cơ quan Nhà nước, trị giá tài sản được tính theo giá thực tế thanh toán.
• Mức tỷ lệ 3% trị giá tài sản: Áp dụng đối với các trường hợp thừa kế tài sản (theo quy định của pháp luật và di chúc); phân chia tài sản chung của cộng đồng sở hữu để công nhận quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng riêng (nộp lệ phí trên phần tài sản được chia); phân chia tài sản chung của hai vợ chồng khi ly hôn (mỗi người nộp lệ phí trước bạ trên giá trị phần tài sản mình nhận được).

Trách nhiệm của người nộp lệ phí và cơ quan thuế

• Trách nhiệm của người nộp: Chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày lập văn bản chuyển dịch tài sản (giấy mua bán, nhượng, đổi, cho, di chúc, giao kèo, hợp đồng), người nộp phải đến cơ quan thuế công thương nghiệp nơi người nhận tài sản cư trú để làm tờ khai, xuất trình chứng từ cần thiết và nộp lệ phí trước khi được cơ quan quản lý cấp giấy phép sử dụng hoặc chứng nhận sở hữu. Đối với tài sản chuyển dịch từ năm 1987 trở về trước chưa được cấp giấy phép, hạn cuối cùng để làm thủ tục và nộp lệ phí trước bạ là ngày 30/03/1988.
• Trách nhiệm của cơ quan thuế: Tiếp nhận tờ khai, kiểm tra thực trạng, trị giá tài sản và các chứng từ liên quan; tính và thu đúng mức lệ phí, ghi sổ trước bạ, đóng dấu "đã nộp lệ phí trước bạ" vào tờ khai và cấp biên lai cho người nộp; tổ chức lưu giữ, bảo quản hồ sơ chặt chẽ; phối hợp với các cơ quan chức năng (công an, nhà đất, giao thông, tòa án, văn hóa...) để quản lý và tránh gây phiền hà cho người nộp lệ phí.

Tổ chức thực hiện, khiếu nại và khen thưởng về lệ phí trước bạ

• Bộ máy thu lệ phí: Tại khu vực nội thành của TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, thành lập phòng thu lệ phí trước bạ trực thuộc Chi cục thuế công thương nghiệp. Các địa phương khác do phòng thuế công thương nghiệp quận, huyện trực tiếp tổ chức thu.
• Giải quyết khiếu nại: Cơ quan thuế các cấp có trách nhiệm giải quyết khiếu nại về thu nộp lệ phí trước bạ. Nếu người dân tiếp tục khiếu nại, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố hoặc đặc khu trực thuộc Trung ương sẽ giải quyết và đây là quyết định cuối cùng.
• Chế độ khen thưởng: Người có công phát hiện các trường hợp trốn lậu lệ phí trước bạ và giúp cơ quan thuế thu hồi được tiền thất thoát sẽ được hưởng 10% số tiền phạt gian lận, mức thưởng tối đa không quá 50.000 đồng cho mỗi vụ việc.
• Quản lý nguồn thu: Hàng ngày, cơ quan thuế phải nộp toàn bộ số tiền lệ phí thu được vào Ngân sách Nhà nước theo đúng mục lục ngân sách quy định (Chương tương ứng, Loại 14, Khoản 01, Hạng 9, Mục 24).

Quy định về lệ phí chứng thư

Lệ phí chứng thư được áp dụng đối với các loại giấy tờ hành chính, pháp lý và kinh tế khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện chứng thực hoặc cấp phát:

• Chứng thư hành chính: Bản sao văn bằng, bản sao lý lịch, bản sao học bạ, bản sao giấy khai sinh và các loại bản sao khác do Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện có mức thu là 50 đồng/mỗi lần sao.
• Chứng thư pháp lý: Giấy khai sinh, chứng nhận kết hôn thu 100 đồng/chứng thư; đơn kiện, phán quyết của tòa án thu 200 đồng/chứng thư; chứng thư ly hôn thu 500 đồng (do người chủ động xin ly hôn nộp); các chứng thư pháp lý khác thu 200 đồng/chứng thư.
• Chứng thư kinh tế: Hợp đồng kinh tế, giấy chứng nhận nhãn hiệu, chứng nhận phẩm chất, biên bản thanh lý hợp đồng thu 500 đồng/chứng thư.
• Phương thức thu và quản lý tem chứng thư: Cơ quan chức năng thực hiện loại chứng thư nào thì trực tiếp thu lệ phí chứng thư đó. Việc thu lệ phí được thực hiện bằng cách dán tem chứng thư do Sở Tài chính tỉnh, thành phố thống nhất quản lý và phát hành. Trường hợp chưa kịp in tem, địa phương được phép dùng biên lai thu tiền thay thế dưới sự hướng dẫn của Sở Tài chính.
• Phân bổ nguồn thu lệ phí chứng thư: Số tiền thu được phải nộp vào ngân sách của cấp quản lý tương ứng theo định kỳ hoặc hàng ngày (Chương tương ứng, Loại 15, Khoản 00, Hạng 1, Mục 47). Cơ quan trực tiếp thu lệ phí chứng thư được giữ lại 20% tổng số tiền thu được để chi phí cho công tác chứng thư và khen thưởng cho người làm tốt.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 75-TC/CTN-1987 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/1988. Tất cả các quy định trước đây của các địa phương và các ngành trái với Thông tư này đều bị bãi bỏ. Trong quá trình thực hiện, các vướng mắc phát sinh sẽ được phản ánh kịp thời về Bộ Tài chính để xem xét, giải quyết.