Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 204:1994

Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 204:1994 là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các yêu cầu chất lượng, phân loại và phương pháp thử đối với sản phẩm vải quả tươi xuất khẩu (vải thiều) của Việt Nam. Việc áp dụng tiêu chuẩn này nhằm bảo đảm chất lượng nông sản xuất khẩu, nâng cao uy tín thương hiệu vải thiều Việt Nam trên thị trường quốc tế. Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với quả vải tươi (vải thiều) có tên khoa học là Litchi chinensis Sonn, thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae).
• Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu kỹ thuật về chất lượng, kích cỡ, phương pháp thử, ghi nhãn và đóng gói đối với quả vải tươi được xuất khẩu dưới dạng thương mại tiêu dùng trực tiếp.
• Không áp dụng tiêu chuẩn này cho các loại vải quả được sử dụng cho mục đích chế biến công nghiệp như đóng hộp, sấy khô hoặc làm nước quả.

Điều 2: Yêu cầu tối thiểu về chất lượng

Để được phép xuất khẩu, quả vải tươi phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu chất lượng tối thiểu sau đây, bất kể thuộc phân hạng chất lượng nào:

• Độ nguyên vẹn và lành lặn: Quả vải phải còn nguyên vẹn, không bị nứt vỡ vỏ, không bị dập nát hoặc hư hỏng đến mức không thể sử dụng được.
• Độ sạch sẽ: Quả phải sạch, hầu như không có tạp chất lạ bám trên vỏ quả như đất cát, bụi bẩn hoặc hóa chất bảo vệ thực vật nhìn thấy được bằng mắt thường.
• Tình trạng sâu bệnh: Quả vải không bị nhiễm sinh vật hại hoặc bị hư hỏng sâu sắc do côn trùng, nấm bệnh gây ra làm ảnh hưởng đến phần thịt quả bên trong.
• Độ ẩm bề mặt: Vỏ quả phải khô ráo tự nhiên, không bị ẩm ướt bất thường. Hiện tượng ngưng tụ nước do vừa đưa ra khỏi kho lạnh bảo quản không bị coi là ẩm ướt bất thường.
• Mùi và vị: Quả vải không được có bất kỳ mùi hoặc vị lạ nào do quá trình lên men, thối rữa hoặc do hấp thụ từ môi trường xung quanh.
• Trạng thái phát triển: Quả phải đạt độ chín kỹ thuật phù hợp. Độ chín này phải đảm bảo cho quả tiếp tục quá trình chín sinh lý để đạt tới độ chín tiêu dùng tối ưu sau khi vận chuyển và bốc dỡ.

Điều 3: Phân cấp chất lượng quả vải xuất khẩu

Tiêu chuẩn 10 TCN 204:1994 phân chia quả vải tươi xuất khẩu thành ba hạng chất lượng rõ rệt để phù hợp với nhu cầu của từng phân khúc thị trường:

• Hạng đặc biệt (Extra Class): Là những quả vải có chất lượng cao nhất, hoàn hảo về cả hình thức lẫn hương vị. Quả phải mang đầy đủ các đặc tính tiêu biểu của giống vải thiều về hình dáng, sự phát triển và màu sắc vỏ. Quả không được có bất kỳ khuyết tật nào, trừ những vết xước cực kỳ nhỏ trên bề mặt vỏ không làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chất lượng chung của lô hàng.
• Hạng I (Class I): Là những quả vải có chất lượng tốt, đặc trưng cho giống. Cho phép quả có những khuyết tật nhẹ về hình dáng, màu sắc hoặc các vết rám nắng, vết cọ xát nhẹ trên vỏ quả. Tuy nhiên, tổng diện tích khuyết tật không được vượt quá tỷ lệ quy định và tuyệt đối không được ảnh hưởng đến phần thịt quả bên trong.
• Hạng II (Class II): Bao gồm những quả vải không đủ tiêu chuẩn xếp vào hai hạng trên nhưng vẫn đáp ứng đầy đủ các yêu cầu tối thiểu tại Điều 2. Cho phép quả có khuyết tật về hình dáng, màu sắc vỏ không đồng đều, hoặc có vết thương nhẹ trên vỏ do cơ học hoặc thời tiết, miễn là quả vẫn giữ được các đặc tính cơ bản về chất lượng và độ tươi ngon.

Điều 4: Quy định về kích cỡ và độ đồng đều

Kích cỡ là một trong những chỉ tiêu thương mại quan trọng để phân loại quả vải xuất khẩu, được quy định cụ thể như sau:

• Phương pháp xác định kích cỡ: Kích cỡ của quả vải được xác định bằng đường kính lớn nhất của mặt cắt ngang quả (đường kính xích đạo) hoặc dựa trên số lượng quả tối đa trên một kilôgam sản phẩm.
• Yêu cầu về độ đồng đều: Trong cùng một bao bì đóng gói (hộp, khay hoặc thùng), các quả vải phải có kích cỡ đồng đều nhau. Sự chênh lệch về đường kính giữa quả lớn nhất và quả nhỏ nhất trong cùng một đơn vị đóng gói không được vượt quá giới hạn sai lệch cho phép theo quy định kỹ thuật của từng hạng chất lượng.
• Kích cỡ tối thiểu: Tiêu chuẩn quy định kích cỡ tối thiểu cho từng hạng chất lượng nhằm loại bỏ những quả quá nhỏ, kém phát triển ra khỏi lô hàng xuất khẩu.