Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11429:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11429:2016 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế CAC/GL 75:2010) đưa ra các hướng dẫn quan trọng về việc sử dụng chất hỗ trợ chế biến trong thực phẩm. Tiêu chuẩn này đóng vai trò định hướng cho các cơ quan quản lý, nhà sản xuất và các bên liên quan nhằm đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Phạm vi áp dụng và Đối tượng điều chỉnh (Điều 1 - Điều 4)

Nội dung cốt lõi của phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên tập trung vào việc xác định ranh giới pháp lý và kỹ thuật của việc sử dụng chất hỗ trợ chế biến:

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các chất hỗ trợ chế biến được sử dụng trong quá trình sản xuất, chế biến thực phẩm. Hướng dẫn này không áp dụng cho các chất phụ gia thực phẩm có chức năng công nghệ trong sản phẩm cuối cùng.
• Đối tượng điều chỉnh: Các tổ chức, cá nhân tham gia vào chuỗi sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về an toàn thực phẩm.
• Định nghĩa chất hỗ trợ chế biến: Là chất hoặc vật liệu (không bao gồm thiết bị, dụng cụ) không được tiêu thụ như một thành phần thực phẩm độc lập, được chủ ý sử dụng trong quá trình chế biến nguyên liệu hoặc thực phẩm nhằm đáp ứng mục đích công nghệ. Sự hiện diện của dư lượng chất này trong sản phẩm cuối cùng là không chủ ý nhưng không thể tránh khỏi và phải đảm bảo an toàn.

Các nguyên tắc chung trong sử dụng chất hỗ trợ chế biến

Việc sử dụng chất hỗ trợ chế biến phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản sau đây để đảm bảo không gây hại cho sức khỏe con người:

• Tính cần thiết về mặt công nghệ: Chỉ được phép sử dụng chất hỗ trợ chế biến khi việc sử dụng đó là thực sự cần thiết để đạt được mục đích công nghệ trong quá trình sản xuất và không thể thay thế bằng các biện pháp kỹ thuật khác hiệu quả hơn.
• Bảo đảm an toàn sức khỏe: Chất hỗ trợ chế biến sử dụng trong thực phẩm phải được đánh giá an toàn bởi các cơ quan có thẩm quyền (như JECFA hoặc các tổ chức tương đương) và không được gây ra bất kỳ nguy cơ nào đối với sức khỏe người tiêu dùng ở mức độ dư lượng dự kiến.
• Tối thiểu hóa dư lượng: Lượng chất hỗ trợ chế biến còn lại trong thực phẩm sau quá trình chế biến phải được hạn chế ở mức tối thiểu có thể đạt được bằng các biện pháp kỹ thuật (thực hành sản xuất tốt - GMP).
• Yêu cầu về độ tinh khiết: Các chất hỗ trợ chế biến phải đáp ứng các tiêu chuẩn về độ tinh khiết và chất lượng thực phẩm theo quy định hiện hành.

Phân loại và kiểm soát các nhóm chất hỗ trợ chế biến chính

Tiêu chuẩn cũng định hướng việc phân loại và kiểm soát chặt chẽ các nhóm chất hỗ trợ chế biến phổ biến bao gồm:

• Chất chống tạo bọt: Sử dụng để ngăn ngừa hoặc giảm thiểu sự hình thành bọt trong quá trình chế biến chất lỏng.
• Chất xúc tác: Các chất làm tăng tốc độ phản ứng hóa học trong quá trình chế biến nhưng phải được loại bỏ hoặc bất hoạt sau đó.
• Chất làm trong và hỗ trợ lọc: Giúp loại bỏ các tạp chất lơ lửng để làm trong sản phẩm nước giải khát, dầu ăn hoặc các sản phẩm lỏng khác.
• Dung môi chiết tách: Các dung môi được sử dụng để hòa tan hoặc chiết xuất các thành phần dinh dưỡng, hương vị từ nguyên liệu tự nhiên.
• Chất bôi trơn và chất chống dính: Sử dụng trên bề mặt thiết bị tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm để ngăn ngừa bám dính trong quá trình tạo hình hoặc vận chuyển.

Kết luận và khuyến nghị áp dụng

TCVN 11429:2016 là công cụ kỹ thuật pháp lý quan trọng giúp các doanh nghiệp thực phẩm chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm soát tốt mối nguy từ hóa chất hỗ trợ chế biến. Việc tuân thủ tiêu chuẩn này không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu kiểm tra của cơ quan quản lý trong nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu thực phẩm ra thị trường quốc tế.