Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11916-3:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 13765-3:2004) về Vữa chịu lửa - Phần 3: Xác định độ ổn định mạch do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 33 Vật liệu chịu lửa biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ ổn định mạch xây của các loại vữa chịu lửa dưới tác động của tải trọng và nhiệt độ trong quá trình sử dụng.
Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh
Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại vữa chịu lửa, bao gồm cả vữa chịu lửa đóng rắn hóa học (đóng rắn ở nhiệt độ thường) và vữa chịu lửa đóng rắn bằng nhiệt (đóng rắn ở nhiệt độ cao). Đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, thử nghiệm, kinh doanh, giám định chất lượng và sử dụng vật liệu chịu lửa tại Việt Nam.
Nguyên lý của phương pháp thử
- Phương pháp dựa trên việc xác định khả năng chống lại sự biến dạng, co ngót hoặc trượt của mạch vữa nằm giữa hai viên gạch chịu lửa tiêu chuẩn dưới một tải trọng xác định trong quá trình sấy hoặc nung ở nhiệt độ quy định.
- Độ ổn định mạch được đánh giá định lượng thông qua sự thay đổi chiều dày mạch vữa hoặc sự dịch chuyển tương đối của các viên gạch trước và sau quá trình xử lý nhiệt.
Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm
- Thiết bị gia tải: Phải có khả năng tác dụng một lực nén không đổi, đồng đều và vuông góc lên bề mặt mẫu thử trong suốt quá trình đo đạc và gia nhiệt.
- Lò nung hoặc tủ sấy: Thiết bị gia nhiệt phải có khả năng kiểm soát nhiệt độ chính xác theo tốc độ nâng nhiệt quy định để đạt đến nhiệt độ thử nghiệm yêu cầu và duy trì nhiệt độ ổn định.
- Dụng cụ đo lường: Sử dụng thước đo có độ chính xác cao (như panme hoặc đồng hồ đo độ dịch chuyển có độ chính xác tối thiểu 0,01 mm) để đo chiều dày mạch vữa trước và sau khi thử nghiệm.
- Gạch chịu lửa tiêu chuẩn: Các viên gạch chịu lửa dùng để làm nền thử phải có bề mặt phẳng, kích thước đồng đều và độ hút nước phù hợp với loại vữa cần thử nghiệm theo hướng dẫn cụ thể.
Quy trình chuẩn bị mẫu và tiến hành thử nghiệm
- Chuẩn bị vữa thử: Trộn đều mẫu vữa với lượng nước hoặc chất lỏng liên kết theo đúng tỷ lệ và hướng dẫn của nhà sản xuất để đạt được độ sệt tiêu chuẩn cho việc xây dựng.
- Tạo mạch mẫu thử: Trét một lớp vữa đều lên bề mặt của viên gạch chịu lửa phía dưới, sau đó đặt viên gạch thứ hai lên trên để tạo thành một mạch vữa có chiều dày xác định theo thiết kế (thường là 2 mm).
- Gia tải và xử lý nhiệt: Đặt tổ hợp mẫu thử vào thiết bị gia tải, áp dụng lực nén quy định. Tiến hành đưa mẫu vào lò nung hoặc tủ sấy và thực hiện quá trình gia nhiệt theo chế độ nhiệt độ được thiết lập sẵn cho từng loại vữa.
- Đo đạc kết quả: Sau khi kết thúc quá trình giữ nhiệt và để nguội hoàn toàn đến nhiệt độ phòng, tiến hành đo lại chiều dày mạch vữa hoặc độ dịch chuyển của viên gạch để xác định độ ổn định mạch.
Báo cáo thử nghiệm
Kết quả thử nghiệm phải được lập thành văn bản báo cáo chi tiết, bao gồm các nội dung cốt lõi sau:
- Viện dẫn đầy đủ tiêu chuẩn áp dụng TCVN 11916-3:2018 (ISO 13765-3:2004).
- Thông tin chi tiết về mẫu vữa chịu lửa thử nghiệm (tên thương mại, nhà sản xuất, số lô sản xuất, ngày nhận mẫu).
- Các thông số kỹ thuật trong quá trình thử nghiệm bao gồm: tải trọng áp dụng, nhiệt độ thử nghiệm tối đa, tốc độ nâng nhiệt và thời gian giữ nhiệt.
- Kết quả độ ổn định mạch (được biểu thị bằng độ co, độ nở hoặc độ dịch chuyển tính bằng milimét hoặc tỷ lệ phần trăm so với ban đầu).
- Các quan sát ngoại quan đặc biệt trong và sau quá trình thử nghiệm (như hiện tượng nứt nẻ, chảy vữa, bong tách liên kết).
Hiệu lực thi hành
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11916-3:2018 có hiệu lực thi hành kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố ban hành. Các bên liên quan cần áp dụng đúng các quy trình kỹ thuật nêu trên để đảm bảo tính đồng bộ và chính xác trong việc đánh giá chất lượng vữa chịu lửa.
TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 11916-3:2018
ISO 13765-3:2004
VỮA CHỊU LỬA - PHẦN 3: XÁC ĐỊNH ĐỘ ỔN ĐỊNH MẠCH
Refractory mortars - Part 3: Determination of joint stability
Lời nói đầu
TCVN 11916-3:2018 hoàn toàn tương đương ISO 13765-3:2004.
TCVN 11916-3:2018 do Viện Vật liệu xây dựng - Bộ Xây dựng biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Bộ tiêu chuẩn TCVN 11916:2018 (ISO 13765), Vữa chịu lửa - Phương pháp thử, bao gồm các phần sau:
- TCVN 11916-1:2018 (ISO 13765-1:2004), Phần 1: Xác định độ lưu động bằng phương pháp xuyên côn;
- TCVN 11916-2:2018 (ISO 13765-2:2004), Phần 2: Xác định độ lưu động bằng phương pháp bàn dằn;
- TCVN 11916-3:2018 (ISO 13765-3:2004), Phần 3: Xác định độ ổn định mạch;
- TCVN 11916 -4:2018 (ISO 13765-4:2004), Phần 4: Xác định cường độ bám dính khi uốn.
Bộ ISO 13765:2004 còn có các phần sau:
- Part 5: Determination of grain size distribution (Phần 5: Xác định sự phân bổ cỡ hạt);
- Part 6: Determination of moisture content of ready-mixed mortars (Phần 6: Xác định độ ẩm của hỗn hợp vữa trộn sẵn).
VỮA CHỊU LỬA - PHẦN 3: XÁC ĐỊNH ĐỘ ỔN ĐỊNH MẠCH
Refractory mortars - Part 3: Determination of joint stability
1 Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ ổn định mạch của các loại vữa chịu lửa.
2 Tài liệu viện dẫn
Các tài liệu viện dẫn sau là cần thiết khi áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với tài liệu ghi năm công bố chỉ áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
TCVN 11916-1:12018 (ISO 13765-1), Vữa chịu lửa - Phần 1: Xác định độ lưu động bằng phương pháp xuyên côn;
TCVN 11916-2:2018 (ISO 13765-2), Vữa chịu lửa - Phần 2: Xác định độ lưu động bằng phương pháp bàn dằn;
ISO 8656-1, Refractory Products - Sampling of raw materials and unshaped products - Part 1: Sampling scheme (Vật liệu chịu lửa - Lấy mẫu nguyên liệu và sản phẩm không định hình - Phần 1: Kế hoạch lấy mẫu).
3 Thuật ngữ và định nghĩa
Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau:
3.1
Độ ổn định mạch (Joint stability)
Khả năng không phá vỡ mạch vữa liên kết giữa hai viên gạch, khi di chuyển day viên gạch phía trên qua lại bằng tay trên viên gạch kia.
CHÚ THÍCH: Thời gian ổn định mạch vữa là khoảng thời gian có thể thực hiện thao tác kể trên trước khi vữa bị khô do mất nước trộn.
4 Nguyên tắc
Quá trình thử nghiệm được thực hiện bằng cách trát các viên gạch chịu lửa với vữa để xác định thời gian ổn định mạch của vữa chịu lửa tính bằng giây (s).
5 Thiết bị, dụng cụ
5.1 Máy trộn, như quy định trong TCVN11916-1:2018 (ISO 13765-1) hoặc TCVN 11916-2:2018 (ISO 13765-2).
5.2 Tủ sấy, được gắn thiết bị điều chỉnh nhiệt độ và có khả năng sấy tại nhiệt độ (110 ± 5) °C.
5.3 Thiết bị xác định độ lưu động, như quy định trong TCVN 11916-1:2018 (ISO 13765-1) hoặc TCVN 11916-2:2018 (ISO 13765-2).
5.4 Cân kỹ thuật, có khả năng cân đến 10 kg, độ chính xác 1 g.
5.5 Đồng hồ bấm giây
5.6 Thanh tạo khoảng cách, làm bằng kim loại sạch (hoặc thép không gỉ), đường kính (3 ± 0,1) mm.
5.7 Ống đong hình trụ.
6 Lấy mẫu
Đối với vữa khô, lấy mẫu theo ISO 8656-1 hoặc theo thỏa thuận giữa các bên. Rút gọn mẫu đến 5 kg bằng phương pháp chia tư hoặc bằng thiết bị chia mẫu dạng máng.
Đối với vữa trộn sẵn, lấy mẫu bằng cách đổ toàn bộ thùng đựng vữa được cung cấp sang một thùng chứa khác có dung tích lớn hơn và trộn đều, sau đó lấy mẫu đại diện của hỗn hợp này, chú ý không được loại bỏ chất lỏng nổi lên trên bề mặt.
7 Cách tiến hành
7.1 Đặt bốn viên gạch tiêu chuẩn, kích thước (230 x 114 x 76) mm, có bề mặt nhẵn và các cạnh sạch (đã quét sạch bụi bằng chổi cứng) vào trong tủ sấy và sấy ít nhất trong vòng 24 h, sau đó làm nguội tự nhiên ở nhiệt độ phòng. Gạch và vữa dùng thử nghiệm tương thích với nhau.
CHÚ THÍCH: Trong trường hợp viên gạch có chiều dày khác vẫn có thể thực hiện theo cách này.
7.2 Đối với vữa khô, cho vữa vào trong cối trộn và trộn đều với nước (hoặc chất lỏng khác) theo hướng dẫn của nhà sản xuất để đạt được độ lưu động theo yêu cầu. Để yên vữa đã trộn trong vòng 30 min, ngoại trừ quy định do nhà sản xuất đưa ra. Đối với vữa đã trộn sẽ được kiểm tra ở trạng thái khi nhận. Ghi độ lưu động theo TCVN 11916-1:2018 (ISO 13765-1) hoặc TCVN 11916-2:2018 (ISO 13765-2).
7.3 Đặt nằm viên gạch, trát vữa đã trộn vào bề mặt kích thước (230 x 114) mm của viên gạch sấy khô. Bề mặt theo chiều dọc của mỗi viên gạch song song với nhau, sai lệch kích thước ± 1 mm. Các cạnh theo mặt cắt ngang của viên gạch song song với nhau, sai lệch ± 0,5 mm. Đặt hai thanh kim loại vào hai đầu viên gạch theo chiều song song với cạnh 114 mm và cách mép viên gạch 30 mm, sau đó đặt một viên gạch khác lên trên như Hình 1.
Kích thước tính bằng milimét
CHÚ DẪN:
1 Thanh kim loại
2 Vữa
3 Gạch
Hình 1 - Cách đặt gạch
7.4 Ấn nhẹ vào viên gạch bên trên và day đi day lại dọc theo hướng cạnh 230 mm cho đến khi mạch đạt độ dày 3 mm.
7.5 Rút hai thanh kim loại ra, tránh làm vỡ mạch và loại bỏ vữa thừa ra khỏi các cạnh của mạch vữa. Bắt đầu bấm đồng hồ và day viên gạch phía trên qua lại theo hướng cạnh 230 mm mà không làm vỡ mạch liên kết. Đến khi không thể di chuyển viên gạch theo cách này, dừng đồng hồ bấm giây và ghi thời gian thực hiện tính theo giây (s).
7.6 Lặp lại thí nghiệm từ 7.3 đến 7.5 cho cặp gạch thứ hai.
8 Biểu thị kết quả
Kết quả độ ổn định của mạch vữa là giá trị trung bình của hai lần thử nghiệm, tính bằng giây (s).
9 Báo cáo thử nghiệm
Báo cáo thử nghiệm bao gồm ít nhất các thông tin sau:
a) các chi tiết cần thiết để nhận biết mẫu thử, bao gồm: mô tả mẫu thử, nhà sản xuất, loại, nhãn hàng, số lô,...;
b) viện dẫn tiêu chuẩn này;
c) tên đơn vị thí nghiệm;
d) loại, nhãn và tên nhà sản xuất gạch chịu lửa sử dụng trong thử nghiệm;
e) trong trường hợp vữa khô, ghi phần trăm (%) của nước (hoặc chất lỏng khác) sử dụng;
f) kết quả của mẫu thử, độ ổn định của mạch vữa tính bằng giây, bao gồm các kết quả thử nghiệm riêng và giá trị trung bình, tính toán kết quả theo Điều 8;
g) độ lưu động và phương pháp xác định độ lưu động, theo TCVN 11916-1:2018 (ISO 13765-1) hoặc TCVN 11916-2:2018 (ISO 13765-2).
h) nhiệt độ môi trường tại thời điểm thí nghiệm;
i) các thao tác bất kỳ được thực hiện không quy định trong tiêu chuẩn này;
j) các đặc điểm bất thường ghi nhận trong quá trình thử;
k) ngày thử mẫu.
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9205:2012 về Cát nghiền cho bê tông và vữa
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9339:2012 về Bê tông và vữa xây dựng - Phương pháp xác định pH bằng máy đo pH
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9034:2011 về Vữa và bê tông chịu axit
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11971:2018 về Vữa chén cáp dự ứng lực
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9205:2012 về Cát nghiền cho bê tông và vữa
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9339:2012 về Bê tông và vữa xây dựng - Phương pháp xác định pH bằng máy đo pH
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9034:2011 về Vữa và bê tông chịu axit
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11916-4:2018 (ISO 13765-4:2004) về Vữa chịu lửa - Phần 4: Xác định cường độ bám dính khi uốn
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11971:2018 về Vữa chén cáp dự ứng lực