Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13355:2021 về Công trình phòng cháy, chữa cháy rừng - Chòi quan sát phát hiện cháy rừng được công bố vào năm 2021, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn biên soạn và đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật cơ bản trong việc khảo sát, thiết kế, xây dựng và trang bị cho chòi quan sát phát hiện cháy rừng nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy rừng tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến công tác quy hoạch, khảo sát, thiết kế, xây dựng, nghiệm thu và quản lý vận hành chòi quan sát phát hiện cháy rừng trên phạm vi cả nước. Tiêu chuẩn áp dụng cho cả chòi quan sát xây dựng mới và các công trình cải tạo, nâng cấp.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Chòi quan sát phát hiện cháy rừng (chòi canh lửa): Là công trình chuyên dùng được xây dựng ở vị trí cao, có tầm nhìn bao quát rộng để phát hiện sớm các đám cháy rừng bằng mắt thường hoặc bằng các thiết bị hỗ trợ quan sát chuyên dụng.
• Tầm nhìn hiệu dụng: Khoảng cách tối đa từ chòi quan sát có thể phát hiện rõ ràng cột khói hoặc đám cháy trong điều kiện thời tiết bình thường.
• Bán kính quan sát: Khoảng cách từ chòi quan sát đến ranh giới ngoài cùng của khu vực rừng được phân công giám sát trực tiếp.

Yêu cầu chung về vị trí và phân cấp công trình

• Vị trí xây dựng: Chòi quan sát phải được đặt tại các điểm cao thế giới như đỉnh đồi, núi hoặc các khu vực có địa hình thuận lợi, đảm bảo tầm nhìn không bị che khuất bởi địa hình hoặc cây rừng xung quanh. Vị trí chọn xây dựng phải nằm trong quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng của địa phương hoặc của chủ rừng.
• Phân cấp công trình: Tùy thuộc vào quy mô, chiều cao và vật liệu xây dựng, chòi quan sát được phân cấp theo quy định hiện hành về phân cấp công trình xây dựng để áp dụng các tiêu chuẩn thiết kế kết cấu tương ứng, bảo đảm an toàn chịu lực tối đa.

Yêu cầu kỹ thuật về thiết kế và kết cấu chòi quan sát

• Chiều cao chòi: Chiều cao của chòi quan sát (tính từ mặt đất tự nhiên đến sàn cabin quan sát) phải được tính toán dựa trên chiều cao trung bình của tán rừng xung quanh và địa hình thực tế, đảm bảo sàn cabin cao hơn tán rừng tối thiểu từ 2 mét đến 3 mét để không bị che khuất tầm nhìn.
• Kết cấu chịu lực: Khung chòi có thể được làm bằng thép, bê tông cốt thép hoặc gỗ nhóm tốt chịu lực. Kết cấu phải đảm bảo độ bền vững, an toàn trước tải trọng gió, động đất và các tác động thời tiết khắc nghiệt tại khu vực xây dựng.
• Cabin quan sát (chòi canh): Phải có diện tích sàn đủ rộng để bố trí thiết bị và cho ít nhất 2 người làm việc đồng thời. Cabin phải được thiết kế cửa kính xoay quanh 360 độ để quan sát được mọi hướng, kính sử dụng phải là kính an toàn, chống lóa.
• Hệ thống lối lên xuống: Cầu thang lên chòi phải có tay vịn chắc chắn, độ dốc vừa phải, có sàn nghỉ nếu chiều cao chòi lớn để đảm bảo an toàn cho nhân viên tuần tra, canh gác khi di chuyển lên xuống hàng ngày.

Yêu cầu về hệ thống kỹ thuật phụ trợ và an toàn

• Hệ thống chống sét: Đây là yêu cầu bắt buộc đối với mọi chòi quan sát do công trình thường nằm ở vị trí cao, dễ bị sét đánh. Hệ thống chống sét phải được thiết kế và lắp đặt theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về chống sét cho công trình xây dựng.
• Hệ thống thông tin liên lạc: Chòi quan sát phải được trang bị các thiết bị thông tin liên lạc thông suốt như máy bộ đàm, điện thoại hoặc các thiết bị truyền tin chuyên dụng để kịp thời báo cáo khi phát hiện đám cháy.
• Trang thiết bị quan sát và định vị: Phải trang bị đầy đủ ống nhòm chuyên dụng có độ phóng đại lớn, bản đồ địa hình khu vực quản lý, la bàn (hoặc máy định vị GPS) và bảng phân vùng trọng điểm cháy để xác định nhanh tọa độ đám cháy.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13355:2021 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố áp dụng. Các chủ rừng, đơn vị tư vấn thiết kế và thi công có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật nêu trên để đảm bảo chất lượng công trình và an toàn trong suốt quá trình vận hành khai thác.