Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1808:1976

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1808:1976 quy định quy tắc trình bày bản vẽ chế tạo của các loại bánh răng côn (bao gồm bánh răng côn răng thẳng và bánh răng côn răng nghiêng hoặc răng cong). Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi thuộc hệ thống Tài liệu thiết kế, giúp thống nhất cách thể hiện các thông số hình học, kích thước, dung sai và các yêu cầu kỹ thuật đặc thù trên bản vẽ chế tạo, đảm bảo tính chính xác và đồng bộ trong quá trình gia công, kiểm tra sản phẩm cơ khí.

Quy tắc biểu diễn hình vẽ của bánh răng côn

Khi thiết kế bản vẽ chế tạo bánh răng côn, việc thể hiện hình ảnh vật thể phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Bánh răng côn thường được biểu diễn bằng một hình cắt dọc trục để thể hiện rõ cấu trúc bên trong, lỗ trục, rãnh then và các bề mặt định vị.
• Đường đỉnh răng được vẽ bằng nét liền đậm.
• Đường chia (đường lăn) được thể hiện bằng nét chấm gạch mảnh.
• Đường chân răng trong hình cắt dọc trục được vẽ bằng nét liền đậm. Trên hình chiếu (nếu có), đường chân răng không cần biểu diễn, hoặc nếu cần thiết thì phải vẽ bằng nét đứt mảnh.
• Đối với các loại răng nghiêng hoặc răng cong, hướng răng và dạng đường trung tuyến của răng phải được thể hiện bằng các nét mảnh trực tiếp trên bề mặt răng hoặc được chú thích rõ ràng trong bảng tham số.

Quy định về ghi kích thước trên bản vẽ chế tạo

Bản vẽ chế tạo phải cung cấp đầy đủ các kích thước hình học để phục vụ trực tiếp cho quá trình gia công phôi và cắt răng. Các kích thước bắt buộc phải ghi trên bản vẽ bao gồm:

• Đường kính đỉnh răng (đường kính ngoài lớn nhất của vành răng).
• Chiều rộng vành răng (chiều dài của răng dọc theo đường sinh nón).
• Khoảng cách từ mặt đầu định vị đến đỉnh nón chia (khoảng cách lắp ráp).
• Góc nón đỉnh (góc tạo bởi đường sinh nón đỉnh răng và trục của bánh răng).
• Góc nón chia và góc nón chân răng (để phục vụ việc thiết lập máy cắt răng).
• Kích thước của các chi tiết cấu tạo khác như may-ơ, đường kính lỗ trục, chiều rộng và chiều sâu rãnh then, các góc lượn và mép vát.
• Ký hiệu độ nhám bề mặt tại các vị trí quan trọng như mặt răng, lỗ trục và mặt đầu định vị.

Quy định về bảng tham số của bánh răng côn

Một phần bắt buộc trên bản vẽ chế tạo bánh răng côn là bảng tham số. Bảng này được đặt ở góc trên bên phải của bản vẽ và được chia thành ba phần rõ rệt bằng các đường kẻ liền đậm:

• Phần thứ nhất - Các thông số cơ bản để cắt răng: Gồm môđun pháp tuyến (hoặc môđun mặt đầu lớn), số răng, dạng răng (thẳng, nghiêng, cong), góc ăn khớp tiêu chuẩn, hệ số dịch chỉnh (nếu có), góc nghiêng của răng và hướng xoắn của răng.
• Phần thứ hai - Các số liệu để kiểm tra: Ghi lại các chỉ số dùng để kiểm tra độ chính xác của bánh răng sau khi gia công, chẳng hạn như chiều dày răng pháp tuyến, chiều cao đầu răng pháp tuyến, hoặc các chỉ số đo gián tiếp khác tùy thuộc vào phương pháp kiểm tra được lựa chọn.
• Phần thứ ba - Các thông số để tham khảo: Ghi các thông số của bánh răng đối tác ăn khớp cùng (số răng của bánh răng đối tác, khoảng cách trục ăn khớp, góc giữa hai trục).

Yêu cầu kỹ thuật và các ghi chú bổ sung

Bên cạnh hình vẽ và bảng tham số, bản vẽ chế tạo bánh răng côn phải đi kèm các yêu cầu kỹ thuật được trình bày bằng văn bản ở phía trên khung tên:

• Yêu cầu về vật liệu chế tạo và phương pháp nhiệt luyện (ví dụ: thấm cacbon, tôi cứng bề mặt, đạt độ cứng HRC yêu cầu).
• Chỉ dẫn về sai lệch giới hạn của các kích thước không chỉ dẫn dung sai trực tiếp.
• Các yêu cầu đặc biệt về độ không đồng tâm, độ đảo mặt đầu của các bề mặt định vị so với trục quay.
• Phương pháp kiểm tra vết tiếp xúc của cặp bánh răng ăn khớp (nếu có yêu cầu đặc biệt về chất lượng ăn khớp).