Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3121-6:2022 do Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định phương pháp xác định khối lượng thể tích của vữa tươi (vữa mới trộn). Đây là một tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng thuộc bộ tiêu chuẩn TCVN 3121, đóng vai trò thiết yếu trong việc kiểm soát chất lượng, định lượng cấp phối và đánh giá tính chất cơ lý của vữa xây dựng trước khi đưa vào thi công thực tế.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại vữa tươi được chế tạo từ chất kết dính vô cơ, cốt liệu, nước và có thể có thêm các loại phụ gia hóa học hoặc phụ gia khoáng. Đối tượng áp dụng bao gồm các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD), các đơn vị sản xuất và cung ứng vữa trộn sẵn, các nhà thầu thi công, cùng các cơ quan giám sát chất lượng công trình xây dựng tại Việt Nam.

Các nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn

TCVN 3121-6:2022 quy định chi tiết từ nguyên tắc thử nghiệm, yêu cầu về thiết bị dụng cụ, quy trình thực hiện cho đến phương pháp tính toán kết quả cụ thể như sau:

• Tài liệu viện dẫn bắt buộc: Để thực hiện tiêu chuẩn này, cần áp dụng đồng thời các tiêu chuẩn liên quan bao gồm TCVN 3121-1 (quy định về phương pháp lấy mẫu vữa) và TCVN 3121-2 (quy định về phương pháp chuẩn bị vữa thử) nhằm đảm bảo tính đồng nhất và độ chính xác của mẫu thử.
• Nguyên tắc thử nghiệm: Khối lượng thể tích của vữa tươi được xác định bằng tỷ số giữa khối lượng của vữa tươi chứa đầy trong một thùng đong có thể tích xác định và thể tích thực tế của thùng đong đó. Trong quá trình đổ vữa vào thùng, vữa phải được đầm chặt theo phương pháp quy định để loại bỏ hoàn toàn các túi khí hoặc khoảng rỗng không mong muốn.
• Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm:
  • Thùng đong: Bằng kim loại không bị ăn mòn, có dạng hình trụ cứng, dung tích danh nghĩa thường là 1 lít (hoặc kích thước phù hợp với cỡ hạt lớn nhất của cốt liệu trong vữa). Thùng đong phải được hiệu chuẩn thể tích định kỳ.
  • Cân kỹ thuật: Có khả năng cân tối đa phù hợp và độ chính xác tối thiểu đạt 1 gram.
  • Thiết bị đầm chặt: Có thể sử dụng bàn rung cơ học hoặc thanh đầm bằng thép (đường kính và chiều dài tiêu chuẩn) để đầm chặt vữa.
  • Thước gạt: Bằng kim loại có cạnh thẳng dùng để gạt phẳng bề mặt vữa sau khi đầm, đảm bảo lượng vữa bằng đúng mép thùng đong.
• Quy trình tiến hành thử nghiệm:
  • Bước 1: Làm sạch, lau khô và cân khối lượng của thùng đong rỗng (ký hiệu là m1).
  • Bước 2: Đổ vữa tươi vào thùng đong thành từng lớp (thường chia làm 2 lớp bằng nhau). Tiến hành đầm chặt từng lớp bằng thanh đầm với số lần đầm quy định hoặc đặt trên bàn rung cho đến khi vữa được điền đầy, không còn bọt khí nổi lên.
  • Bước 3: Dùng thước gạt phẳng mặt vữa sao cho bằng khít với miệng thùng đong. Lau sạch toàn bộ phần vữa thừa bám ở thành ngoài và đáy thùng đong.
  • Bước 4: Cân khối lượng của thùng đong đã chứa đầy vữa tươi (ký hiệu là m2).
• Công thức tính toán và biểu thị kết quả:
  • Khối lượng thể tích của vữa tươi (D) được tính bằng kilôgam trên mét khối (kg/m³) theo công thức: D = (m2 - m1) / V. Trong đó, m1 là khối lượng thùng rỗng (kg), m2 là khối lượng thùng chứa vữa (kg), và V là thể tích thực của thùng đong (m³).
  • Kết quả thử nghiệm là trị số trung bình cộng của ít nhất hai phép thử song song được thực hiện trên cùng một mẫu vữa. Trị số cuối cùng được làm tròn đến 10 kg/m³.
• Yêu cầu đối với báo cáo thử nghiệm: Báo cáo kết quả phải thể hiện đầy đủ các thông tin bắt buộc bao gồm: Tên và địa chỉ phòng thí nghiệm; Ngày lấy mẫu và ngày tiến hành thử nghiệm; Ký hiệu, chủng loại mẫu vữa; Kết quả của từng lần đo và kết quả trung bình; Các hiện tượng bất thường hoặc sai lệch so với quy trình tiêu chuẩn (nếu có).

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3121-6:2022 chính thức thay thế cho phiên bản cũ là TCVN 3121-6:2003. Tiêu chuẩn này có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố ban hành.