Văn bản pháp luật

Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5570:2012

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5570:2012 về Hệ thống tài liệu thiết kế xây dựng - Ký hiệu đường trục và đường nét trong bản vẽ do Viện Kiến trúc, Quy hoạch Đô thị và Nông thôn biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò thiết lập các quy tắc thống nhất trong việc thể hiện bản vẽ kỹ thuật xây dựng, giúp các bên liên quan dễ dàng đọc hiểu và thực thi chính xác hồ sơ thiết kế.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các ký hiệu đường trục định vị và các loại đường nét dùng trong các bản vẽ xây dựng thuộc các giai đoạn thiết kế khác nhau. Đối tượng áp dụng bao gồm các bản vẽ thiết kế của công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp, giao thông, thủy lợi và các công trình hạ tầng kỹ thuật khác trên phạm vi cả nước.

Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ, người thiết kế cần kết hợp tham chiếu với các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về bản vẽ kỹ thuật, đặc biệt là các tiêu chuẩn quy định về nguyên tắc chung đối với đường nét, chữ viết, tỷ lệ và cách trình bày bản vẽ xây dựng do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Quy định về ký hiệu đường trục định vị (Điều 3)

Đường trục định vị là cơ sở để xác định vị trí các bộ phận kết cấu và xây dựng của công trình. Tiêu chuẩn quy định chi tiết về cách thể hiện đường trục như sau:

Cách vẽ đường trục: Đường trục định vị phải được thể hiện bằng nét gạch chấm mảnh. Đầu của đường trục phải được kéo dài ra ngoài đường bao của hình biểu diễn và kết thúc bằng một vòng tròn khép kín nét liền mảnh.
Kích thước vòng tròn trục: Đường kính của vòng tròn ghi ký hiệu trục thường dao động từ 8 mm đến 12 mm, tùy thuộc vào tỷ lệ của bản vẽ để đảm bảo tính cân đối trực quan và dễ đọc khi in ấn.
Quy tắc đánh số và ký hiệu trục: Trục định vị được ký hiệu bằng chữ số Ả Rập (1, 2, 3...) theo chiều từ trái sang phải và bằng chữ cái in hoa tiếng Việt (A, B, C...) theo chiều từ dưới lên trên. Để tránh nhầm lẫn, không sử dụng các chữ cái dễ gây hiểu lầm như O, I, Z.
Ký hiệu trục phụ: Đối với các trục nằm giữa các trục chính (trục phụ), ký hiệu được thể hiện dưới dạng phân số. Trong đó, tử số là ký hiệu của trục chính trước đó và mẫu số là số thứ tự của trục phụ (ví dụ: 1/1, A/1).

Quy định về các loại đường nét trong bản vẽ xây dựng (Điều 4)

Đường nét là ngôn ngữ đồ họa cơ bản để biểu diễn hình dáng, kích thước và cấu trúc của công trình. Tiêu chuẩn phân loại và quy định cụ thể về chiều rộng cũng như ứng dụng của từng loại nét vẽ:

Nét liền đậm: Được sử dụng để vẽ các đường bao thấy của cấu kiện, mặt cắt của các bộ phận chịu lực chính hoặc các đường biên ngoài của công trình trên bản vẽ mặt bằng, mặt đứng. Chiều rộng của nét liền đậm (s) thường được chọn trong khoảng từ 0,5 mm đến 1,4 mm tùy theo tỷ lệ bản vẽ.
Nét liền mảnh: Có chiều rộng bằng khoảng 1/3 đến 1/2 nét liền đậm. Loại nét này được dùng để vẽ đường kích thước, đường gióng, đường gạch mặt cắt (ký hiệu vật liệu), đường bao của các chi tiết phụ hoặc các đường phụ trợ khác.
Nét đứt (nét đứt đoạn): Dùng để thể hiện các đường bao khuất, các bộ phận nằm phía sau hoặc phía dưới mặt phẳng cắt mà người vẽ muốn biểu diễn để làm rõ không gian kiến trúc hoặc kết cấu.
Nét gạch chấm mảnh: Sử dụng làm đường trục định vị, đường tâm của các chi tiết tròn, trục đối xứng của hình vẽ hoặc các đường phân chia ranh giới quy hoạch.
Nét lượn sóng hoặc nét cắt (nét ziczac): Dùng làm đường giới hạn hình biểu diễn, đường cắt đoạn khi hình vẽ quá dài hoặc khi chỉ cần thể hiện một phần của cấu kiện.

Yêu cầu kỹ thuật về tính thống nhất của đường nét

Để đảm bảo chất lượng hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn yêu cầu sự thống nhất tuyệt đối về nét vẽ trên cùng một bản vẽ hoặc tập hồ sơ bản vẽ:

Chiều rộng của cùng một loại nét vẽ phải giữ nguyên giá trị trên tất cả các hình biểu diễn có cùng tỷ lệ trong một bản vẽ.
Khoảng cách giữa các đường nét song song không được nhỏ hơn hai lần chiều rộng của nét đậm nhất và tối thiểu không nhỏ hơn 0,7 mm để tránh hiện tượng nhòe mực khi in ấn hoặc sao chụp.
Các nét đứt và nét gạch chấm phải giao nhau tại các đoạn gạch, không được giao nhau tại khoảng trống hoặc điểm chấm để đảm bảo tính liên tục và chính xác của hình vẽ.

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 5570:2012

HỆ THỐNG TÀI LIỆU THIẾT KẾ XÂY DỰNG - KÝ HIỆU ĐƯỜNG TRỤC VÀ ĐƯỜNG NÉT TRONG BẢN VẼ

System of building design documents - Symbols for gridlines and line on drawing

Lời nói đầu

TCVN 5570:2012 thay thế TCVN 5570:1991.

TCVN 5570:2012 được chuyển đổi từ TCVN 5570:1991 theo quy định tại khoản 1 Điều 59 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định số 127/2007/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn Kỹ thuật.

TCVN 5570:2012 do Viện Kiến trúc, Quy hoạch Đô thị và Nông thôn - Bộ Xây dựng biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

HỆ THỐNG TÀI LIỆU THIẾT KẾ XÂY DỰNG - KÝ HIỆU ĐƯỜNG TRỤC VÀ ĐƯỜNG NÉT TRONG BẢN VẼ

System of building design documents - Symbols for gridlines and line on drawing

1. Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định ký hiệu đối với đường trục và các loại đường nét trên các bản vẽ của hồ sơ thiết kế.

2. Tài liệu viện dẫn

Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

TCVN 8-20:2002 (ISO 128-20:1996), Bản vẽ kỹ thuật - Nguyên tắc chung về biểu diễn - Phần 20: Quy ước cơ bản về nét vẽ.

3. Đường nét trong bản vẽ

3.1. Đường nét trong bản vẽ phải đảm bảo đều, rõ ràng và chính xác với từng loại nét.

3.2. Các loại đường nét và chiều rộng của nét vẽ được quy định trong Bảng 1.

Bảng 1 - Các đường nét trong bản vẽ

Loại nét	Nét vẽ	Chiều rộng	Phạm vi áp dụng
1. Nét liền rất đậm		d	Đường bao các mặt cắt
2. Nét liền đậm			Đường bao ở mặt bằng, mặt đứng
3. Nét liền mảnh			Đường kích thước, đường dóng, đường chú dẫn, ký hiệu vật liệu
4. Nét dích dắc (nét ngắt)			Đường ngắt đoạn một bộ phận hình vẽ
5. Nét gạch dài - chấm mảnh			Đường trục, đường tim trong hình vẽ
6. Nét đứt mảnh			Đường bị khuất
CHÚ THÍCH: 1. Chiều rộng d lấy theo quy định trong TCVN 8-20:2002. 2. Chiều rộng của nét vẽ trong Bảng 1 áp dụng cho hình vẽ có tỷ lệ 1:50 và nhỏ hơn. 3. Trường hợp hình vẽ có tỷ lệ lớn hơn 1:50 phải căn cứ tỷ lệ hình vẽ để chọn chiều rộng của nét vẽ.

4. Đường trục trong hình vẽ

4.1. Đường trục của hình vẽ được ghi bằng số hoặc bằng chữ trong vòng tròn đơn (xem Hình 1).

Số ghi theo số Ả Rập.

Chữ ghi theo chữ cái, kiểu chữ in viết hoa, không sử dụng hai chữ I và O vì dễ lẫn với chữ số.

Chiều rộng của nét chữ và chữ số là

Hình 1- Ví dụ ký hiệu đường trục trong hình vẽ

4.2. Đường kính của vòng tròn ký hiệu phụ thuộc tỷ lệ của hình vẽ và được quy định như sau:

a) 6 mm cho hình vẽ với tỷ lệ nhỏ hơn 1:200;

b) 8 mm cho hình vẽ với tỷ lệ từ 1:200 đến 1:100;

c) 10 mm cho hình vẽ với tỷ lệ lớn hơn 1:100;

d) Chiều rộng của vòng tròn lấy từ đến .

4.3. Thứ tự ghi chữ và số ký hiệu đường trục và các trường hợp dùng ký hiệu được quy định trong Bảng 2.

Bảng 2 - Quy trình ghi chữ, chữ số trong ký hiệu đường trục

Ký hiệu bằng	Trường hợp áp dụng và thứ tự ghi ký hiệu		Cần ghi
Ký hiệu bằng	Hệ trục trực giao	Hệ trục tròn	Cần ghi
Chữ số Ả Rập	- Các trục trên của bản vẽ. - Thứ tự ghi từ trái sang phải	Các trục hướng tâm (xem Hình 2) thứ tự ghi theo chiều kim đồng hồ bắt đầu từ bán kính nằm ngang phía trái	- Hệ trục tròn không khép kín. - Hệ trục tròn khép kín.
Chữ cái	- Các trục trên chiều thẳng đứng của bản vẽ. - Thứ tự ghi từ dưới lên trên (tham khảo Phụ lục A).	Các trục đồng tâm thứ tự ghi từ tâm ra ngoài

Hình 2 - Ví dụ ký hiệu đường trục hướng tâm

Hình 3 - Ví dụ ký hiệu đường trục đồng tâm

4.4. Trường hợp mặt bằng công trình có hình dạng bất kỳ, nguyên tắc ký hiệu đường trục vẫn trên cơ sở theo trục nằm ngang và trục thẳng đứng của bản vẽ dịch chuyển theo chiều kim đồng hồ đối với các phần công trình không nằm trong hệ trực giao hay hệ trực tròn (tham khảo Phụ lục B).

4.5. Trường hợp ký hiệu bằng chữ cái mà số chữ không đủ thì tiếp tục ký hiệu bằng hai chữ cái ghép và lại bắt đầu từ AA, BB…

4.6. Trường hợp các bộ phận nằm giữa các trục chính, khi cần đặt trục trung gian thì ký hiệu trục trung gian theo mẫu trong Hình 1b.

PHỤ LỤC A

(tham khảo)

THỨ TỰ GHI TRỤC TRÊN HỆ TRỤC THẲNG ĐỨNG

Đơn vị tính bằng milimét