Văn bản pháp luật

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8242-5:2009 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 4306-5:2005) là văn bản kỹ thuật chuyên ngành quy định về hệ thống thuật ngữ và định nghĩa đối với cần trục, cụ thể là Phần 5: Cầu trục và cổng trục. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là cơ sở ngôn ngữ kỹ thuật thống nhất cho các hoạt động thiết kế, chế tạo, kiểm định, vận hành và quản lý an toàn thiết bị nâng hạ tại Việt Nam.

Phần mở đầu và các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Các điều khoản đầu tiên của TCVN 8242-5:2009 thiết lập nền tảng lý thuyết và phạm vi áp dụng cho toàn bộ tiêu chuẩn, bao gồm:

Phạm vi áp dụng (Điều 1): Xác định giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn đối với các loại cầu trục, cổng trục, bán cổng trục và các thiết bị nâng có đặc tính kỹ thuật tương tự. Tiêu chuẩn này không chỉ áp dụng cho việc biên soạn tài liệu kỹ thuật mà còn làm chuẩn mực cho các văn bản pháp quy liên quan.
Tài liệu viện dẫn (Điều 2): Liệt kê các tiêu chuẩn liên quan (như các phần khác của bộ tiêu chuẩn TCVN 8242 hoặc ISO 4306) nhằm đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán trong việc giải thích các thuật ngữ kỹ thuật.
Nguyên tắc định nghĩa (Điều 3 và Điều 4): Quy định cách thức xây dựng thuật ngữ, cách dịch nghĩa và đối chiếu giữa tiếng Việt và tiếng Anh (hoặc tiếng Pháp) để tránh những hiểu lầm sai lệch trong giao dịch thương mại và chuyển giao công nghệ quốc tế.

Quy định về lực kéo của palăng theo phương nằm ngang

Một trong những định nghĩa kỹ thuật quan trọng được làm rõ trong tiêu chuẩn liên quan đến trạng thái làm việc không lý tưởng của thiết bị nâng hạ:

Khái niệm lực kéo ngang: Đây là phần lực kéo của palăng tác dụng theo phương nằm ngang phát sinh khi cáp hoặc xích nâng không được vận hành theo phương thẳng đứng.
Nguyên nhân phát sinh: Hiện tượng này xảy ra khi tâm của móc cẩu không thẳng hàng với trọng tâm của tải trọng trước khi nâng, hoặc do người vận hành kéo lê tải, gây ra một góc lệch so với phương thẳng đứng.
Ý nghĩa đối với an toàn và thiết kế: Việc định nghĩa rõ ràng lực kéo ngang giúp các kỹ sư tính toán chính xác tải trọng tác dụng lên xe con (palăng) và dầm chính của cầu trục/cổng trục. Lực ngang ngoài ý muốn này có thể gây ra momen xoắn nguy hiểm, làm mất ổn định hệ thống, gây mài mòn nhanh cáp/xích và tang cuốn, hoặc nghiêm trọng hơn là dẫn đến tai nạn lật đổ thiết bị.

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 8242-5 : 2009

ISO 4306-5 : 2005

CẦN TRỤC - TỪ VỰNG - PHẦN 5: CẦU TRỤC VÀ CỔNG TRỤC

Cranes - Vocabulary - Part 5: Bridge and gantry cranes

Lời nói đầu

TCVN 8242-5 : 2009 hoàn toàn tương đương ISO 4306-5 : 2005.

TCVN 8242-5 : 2009 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 96 Cần cẩu biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

Bộ TCVN 8242 (ISO 4306), Cần trục - Từ vựng gồm các phần sau:

- TCVN 8242-1 : 2009 (ISO 4306-1 : 2007), Phần 1: Quy định chung.

- TCVN 8242-2 : 2009 (ISO 4306-2 : 1994), Phần 2: Cần trục tự hành.

- TCVN 8242-3 : 2009 (ISO 4306-3 : 2003), Phần 3: Cần trục tháp.

- TCVN 8242-5 : 2009 (ISO 4306-5 : 2005), Phần 5: Cầu trục và cổng trục.

CẦN TRỤC - TỪ VỰNG - PHẦN 5: CẦU TRỤC VÀ CỔNG TRỤC

Cranes - Vocabulary - Part 5: Bridge and gantry cranes

1. Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định từ vựng về các thuật ngữ được sử dụng phổ biến nhất trong lĩnh vực cần trục.

Tiêu chuẩn này quy định những thuật ngữ có liên quan đến các loại cầu trục và cổng trục.

CHÚ THÍCH: Nhóm thuật ngữ và định nghĩa tương ứng trong TCVN 8242-1 (ISO 4306-1) được cho ở phần chú thích sau định nghĩa.

Thuật ngữ và định nghĩa

1. Cần trục có dầm chịu xoắn

Cầu trục hoặc cổng trục có xe con được lắp đặt về một bên của dầm đơn.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.1.1.

2. Xe con công xôn

Xe con được lắp đặt về một bên của dầm cần trục

Xem Hình .

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.1.1.

3. Xe con quay

Xe con được bố trí thiết bị để quay tời nâng trong mặt phẳng ngang với bán kính quay r lớn hơn hoặc bằng không.

Xem Hình 2.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.1.1.

4. Dầm con thoi

Dầm đỡ xe con có thể di chuyển theo phương ngang, hướng dọc theo trục của dầm.

Xem Hình 3.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.1.1.

5. Cổng trục có cần trục tay cần di chuyển ngang Cổng trục có xe con chạy trên dầm được trang bị kết cấu quay phía trên và cần.

Xem Hình 4.

CHÚ THÍCH 1: Trong kết cấu của loại cần trục tổ hợp này, các định nghĩa cho trong các phần khác của TCVN 8242 (ISO 4306) được coi là các phần có liên quan của cần trục.

CHÚ THÍCH 2: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.1.1.

6. Cổng trục ven bờ

Cổng trục được lắp đặt trên bến cảng để vận chuyển hàng hóa giữa tàu thủy và mặt đất.

Xem Hình 5.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.1.1.

7. Cổng trục bánh lốp

Cổng trục được lắp đặt trên bánh lốp để di chuyển nhiều hướng (đa hướng) và vận hành trên bề mặt bằng phẳng.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.1.1.

8. Cổng trục công xôn

Cổng trục hoặc bán cổng trục có dầm cầu kéo dài theo phương ngang ra ngoài đường chạy của cần trục ở một hoặc cả hai đầu dầm.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.1.1.

9. Cần trục di chuyển tuần hoàn

Cầu trục hoặc cổng trục di chuyển trên đường chạy tuần hoàn (theo vòng tròn).

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.3.

10. Dầm cầu đỡ

Dầm cầu di chuyển trên ray đặt phía trên đường chạy.

CHÚ THÍCH: Phần cần trục đỡ trong TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.6.1.

11. Dầm cầu treo

Dầm cầu di chuyển dọc theo cánh dưới của đường ray di chuyển.

CHÚ THÍCH: Phần cần trục treo trong TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 1.6.2.

12. Lực kéo ngang

Phần lực kéo của palăng tác dụng theo phương nằm ngang khi cáp hoặc xích nâng không được vận hành thẳng đứng.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 2.1.

13. Độ võng dầm cầu

Độ lệch của dầm cầu so với mức nằm ngang danh nghĩa khi dầm cầu chịu sự tác dụng của tổng trọng lượng bản thân.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 2.2.

14. Độ võng lắp ráp

Độ lệch của dầm cầu so với mức danh nghĩa không chịu sự tác dụng của trọng lượng bản thân.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 2.2.

15. Bước bánh xe

Khoảng cách giữa trục của các bánh xe kế tiếp.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 2.4.

16. Dẫn động cabin trên dầm cầu

Cơ cấu để di chuyển cabin trên dầm cầu một cách độc lập.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 4.3.

17. Chân cứng cổng trục

Chân cổng hoặc cặp chân cổng được liên kết cứng với dầm tạo thành khung đứng tự do, ổn định.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 4.9.

18. Chân mềm cổng trục

Chân cổng hoặc cặp chân cổng được liên kết khớp với dầm.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 4.9.

19. Hộp (cụm) đỡ bánh xe đầu dầm

Thiết bị (cụm kết cấu) bao gồm khung đỡ, các bánh xe, ổ đỡ và trục để đỡ dầm cầu.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 4.10.

20. Con lăn dẫn hướng

Bánh xe có trục thẳng đứng để duy trì chuyển động dọc theo ray.

CHÚ THÍCH: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), 4.10.

21. Cầu dầm đơn

Cầu có một dầm chịu tải.