Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8257-5:2009
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8257-5:2009 là một phần quan trọng trong bộ tiêu chuẩn TCVN 8257, quy định các phương pháp thử nghiệm đối với tấm thạch cao. Cụ thể, Phần 5 của tiêu chuẩn này tập trung vào phương pháp xác định độ biến dạng ẩm. Đây là một chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi, ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền kết cấu, tính thẩm mỹ và khả năng ứng dụng thực tế của tấm thạch cao trong các công trình xây dựng dưới tác động của môi trường khí hậu thay đổi.
Nội dung chi tiết các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)
- Phạm vi áp dụng (Điều 1)
- Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ biến dạng ẩm của các loại tấm thạch cao được sử dụng trong xây dựng và trang trí nội thất.
- Phương pháp thử này áp dụng cho tất cả các dòng sản phẩm tấm thạch cao thông thường, tấm thạch cao chống ẩm, tấm thạch cao chống cháy và các loại tấm thạch cao chuyên dụng khác trên thị trường.
- Việc xác định độ biến dạng ẩm giúp các nhà sản xuất và đơn vị thi công đánh giá được mức độ co giãn của vật liệu khi tiếp xúc với sự thay đổi của độ ẩm không khí, từ đó đưa ra các biện pháp kỹ thuật thi công phù hợp nhằm tránh hiện tượng nứt nẻ, cong vênh.
- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)
- Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan trong cùng bộ tiêu chuẩn.
- Tài liệu viện dẫn chủ yếu bao gồm TCVN 8257-1:2009 (Tấm thạch cao - Phương pháp thử - Phần 1: Xác định kích thước, độ thẳng cạnh và độ vuông góc cạnh) để đảm bảo tính chuẩn xác trong khâu đo đạc hình học ban đầu của mẫu thử.
- Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế bằng phiên bản mới, người áp dụng tiêu chuẩn phải sử dụng phiên bản mới nhất hiện hành.
- Nguyên tắc thử nghiệm (Điều 3)
- Phương pháp thử dựa trên nguyên tắc đo sự thay đổi kích thước chiều dài của mẫu thử tấm thạch cao sau khi được xử lý trong các điều kiện môi trường có độ ẩm tương đối khác nhau.
- Mẫu thử ban đầu được đưa về trạng thái ổn định ở điều kiện tiêu chuẩn, sau đó được đặt vào môi trường có độ ẩm cao (hoặc môi trường ẩm bão hòa) trong một khoảng thời gian quy định để đạt đến trạng thái cân bằng ẩm mới.
- Độ biến dạng ẩm được xác định bằng tỷ lệ phần trăm (%) hoặc milimét trên mét (mm/m) dựa trên sự chênh lệch kích thước chiều dài của mẫu thử giữa hai trạng thái trước và sau khi xử lý ẩm.
- Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm (Điều 4)
- Thiết bị đo chiều dài: Sử dụng dụng cụ đo chuyên dụng (như đồng hồ so hoặc thước cặp cơ khí/điện tử) có độ chính xác cao, độ phân giải tối thiểu đạt 0,01 mm để ghi nhận những thay đổi kích thước nhỏ nhất của mẫu thử.
- Tủ ổn ẩm (Buồng tạo ẩm): Thiết bị có khả năng kiểm soát và duy trì nhiệt độ, độ ẩm tương đối ổn định theo đúng thông số quy định của tiêu chuẩn (thường duy trì độ ẩm từ 90% đến 95%).
- Tủ sấy: Thiết bị sấy có hệ thống thông gió tuần hoàn, có khả năng khống chế nhiệt độ ổn định để làm khô mẫu thử về khối lượng không đổi trước khi tiến hành đo đạc ban đầu.
- Giá đỡ mẫu và các phụ kiện đi kèm: Đảm bảo giữ mẫu thử ở vị trí cố định, không bị biến dạng cơ học do ngoại lực tác động trong suốt quá trình đo đạc và thử nghiệm.
Ý nghĩa của việc tuân thủ tiêu chuẩn
Việc thực hiện đúng các quy trình từ khâu chuẩn bị, xác định nguyên tắc đến sử dụng trang thiết bị chuẩn xác theo quy định từ Điều 1 đến Điều 4 của TCVN 8257-5:2009 là cơ sở bắt buộc để thu được kết quả thử nghiệm khách quan. Chỉ số biến dạng ẩm đạt chuẩn giúp khẳng định chất lượng của tấm thạch cao, đảm bảo công trình giữ được độ phẳng, không bị biến dạng hay phá hủy liên kết mối nối dưới tác động của thời tiết nóng ẩm đặc trưng tại Việt Nam.
TCVN 8257-5 : 2009
TẤM THẠCH CAO - PHƯƠNG PHÁP THỬ - PHẦN 5: XÁC ĐỊNH ĐỘ BIẾN DẠNG ẨM
Gypsum boards - Test methods - Part 5: Determination of humidified deflection
Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ biến dạng ẩm của tấm thạch cao.
Các tài liệu viện dẫn sau là cần thiết khi áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm các bản sửa đổi, bổ sung (nếu có).
TCVN 8257-1 : 2009, Tấm thạch cao - Phương pháp thử - Phần 1: Xác định kích thước, độ sâu của gờ vuốt thon và độ vuông góc của cạnh.
TCVN 8257-2 : 2009, Tấm thạch cao - Phương pháp thử - Phần 2: Xác định độ cứng của cạnh, gờ và lõi.
Độ biến dạng ẩm của tấm thạch cao được đánh giá qua mức độ cong vênh của mẫu thử sau 48 h trong môi trường độ ẩm cao.
Theo Điều 2 của TCVN 8257-1 : 2009.
- Buồng dưỡng mẫu: có khả năng duy trì ở nhiệt độ (27 ± 2) °C và độ ẩm (> 90 %).
- Giá đỡ: gồm các thanh đỡ làm bằng kim loại, có bán kính 3,2 mm, dài 305 mm, được đặt cách đều nhau một khoảng 584 mm trong buồng dưỡng mẫu.
- Thước: có độ chính xác đến 0,1 mm.
Kích thước tính bằng milimét

Hình 1 - Vị trí cắt mẫu thử trên tấm mẫu thạch cao
6. Chuẩn bị mẫu thử
Cắt 2 mẫu có kích thước (305 x 610) mm từ cùng một tấm mẫu sao cho chiều cạnh 305 mm song song với gờ tấm. Cắt các mẫu thử cách cạnh và gờ ít nhất 305mm với các tấm mẫu có chiều rộng bằng 1 220 mm hoặc lớn hơn. Cắt mẫu ở trung tâm tấm nếu tấm mẫu có chiều rộng hẹp hơn 1 220 mm như ở Hình 1.
7. Điều kiện ổn định mẫu thử
Theo Điều 7 của TCVN 8257-2:2009.
8. Cách tiến hành
Đặt các tấm mẫu lên trên giá đỡ sao cho mặt trái nằm ngang bằng trên các thanh đỡ trong buồng dưỡng mẫu và duy trì ở điều kiện nhiệt độ (27 ± 2) °C và độ ẩm (> 90 %) trong vòng 48 h.
Đo độ biến dạng ẩm của từng mẫu thử trong khi chúng đã đặt trên gờ đỡ. Độ biến dạng ẩm là khoảng cách giữa thước thẳng được đặt trên đỉnh gờ của tấm thạch cao và bề mặt trên của tấm ở giữa mẫu thử. Đọc kết quả chính xác đến 0,1 mm.
Độ biến dạng ẩm là giá trị trung bình cộng của các mẫu thử, tính bằng milimét, với độ chính xác đến 1 mm.
9. Báo cáo thử nghiệm
Theo Điều 6 của TCVN 8257-1:2009.
- 1 Tiêu chuẩn xây dựng TCXD 168:1989 về thạch cao dùng để sản xuất xi măng
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8654:2011 về thạch cao và sản phẩm thạch cao - Phương pháp xác định hàm lượng nước liên kết và hàm lượng sunfua trioxit tổng số
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11833:2017 về Thạch cao phospho dùng để sản xuất xi măng
- 1 Quyết định 3099/QĐ-BKHCN năm 2009 công bố Tiêu chuẩn quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2 Tiêu chuẩn xây dựng TCXD 168:1989 về thạch cao dùng để sản xuất xi măng
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8654:2011 về thạch cao và sản phẩm thạch cao - Phương pháp xác định hàm lượng nước liên kết và hàm lượng sunfua trioxit tổng số
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8257-1:2009 về Tấm thạch cao - Phương pháp thử - Phần 1: Xác định kích thước, độ sâu của gờ vuốt thon và độ vuông góc của cạnh
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8257-2:2009 về Tấm thạch cao - Phương pháp thử - Phần 2: Xác định độ cứng của cạnh, gờ và lõi
- 6 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11833:2017 về Thạch cao phospho dùng để sản xuất xi măng
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8257-5:2023 về Tấm thạch cao - Phương pháp thử cơ lý - Phần 5: Xác định độ biến dạng ẩm