Giới thiệu chung về tiêu chuẩn TCVN 9067-2:2012
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9067-2:2012 là một phần quan trọng trong hệ thống tiêu chuẩn phương pháp thử dành cho tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính. Phần 2 của tiêu chuẩn này tập trung vào phương pháp xác định độ bền chọc thủng động, một chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi để đánh giá khả năng chịu lực va đập cơ học của vật liệu trong quá trình thi công và vận hành thực tế.
Điều 1: Phạm vi áp dụng
Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp thử:
- Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ bền chọc thủng động của tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính.
- Phương pháp thử này áp dụng cho các loại tấm trải chống thấm được sản xuất từ bitum cải tiến (bitum biến tính) bằng các chất polyme, có hoặc không có lớp cốt sợi gia cường.
- Kết quả thử nghiệm giúp đánh giá khả năng kháng lại các tác động cơ học dạng va đập đột ngột (như rơi dụng cụ, bước chân người thi công, hoặc các vật sắc nhọn va chạm mạnh) lên bề mặt tấm chống thấm trong quá trình sử dụng.
Điều 2: Tài liệu viện dẫn
Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần phối hợp sử dụng với các tài liệu tiêu chuẩn liên quan sau:
- TCVN 9067-1: Tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính - Phương pháp thử - Phần 1: Xác định độ bền chọc thủng tĩnh. Việc viện dẫn này giúp đồng bộ hóa các quy trình chuẩn bị mẫu và điều kiện môi trường thử nghiệm chung.
- Đối với các tài liệu viện dẫn ghi rõ năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa
Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu trong quá trình thử nghiệm và đánh giá kết quả:
- Độ bền chọc thủng động (Dynamic puncture resistance): Là khả năng của tấm trải chống thấm chống lại sự đâm xuyên hoặc phá hủy cấu trúc khi chịu tác động của một năng lượng va đập xác định từ một mũi đâm xuyên tiêu chuẩn rơi tự do từ một độ cao nhất định.
- Độ bền này thường được biểu thị bằng mức năng lượng va đập lớn nhất (tính bằng Joule) hoặc độ cao rơi lớn nhất của mũi đâm mà tại đó tấm trải chống thấm không bị xuyên thủng hoặc rò rỉ nước dưới áp lực quy định.
Điều 4: Nguyên tắc thử nghiệm
Nguyên tắc của phương pháp thử độ bền chọc thủng động được quy định cụ thể như sau:
- Mẫu thử được đặt trên một tấm nền đàn hồi tiêu chuẩn (thường là tấm polystyrene hoặc vật liệu có độ đàn hồi tương đương theo quy định) để mô phỏng điều kiện làm việc thực tế trên mái hoặc nền móng.
- Sử dụng một thiết bị rơi tự do có trang bị mũi đâm xuyên bằng thép có hình dạng và kích thước tiêu chuẩn.
- Thả rơi mũi đâm xuyên từ các độ cao khác nhau (tương ứng với các mức năng lượng va đập khác nhau) xuống bề mặt mẫu thử.
- Sau khi thực hiện va đập, mẫu thử được kiểm tra độ kín nước bằng phương pháp tạo áp lực nước tiêu chuẩn để xác định xem mẫu có bị xuyên thủng hoàn toàn hay không.
- Kết quả thử nghiệm được xác định dựa trên mức năng lượng va đập tối đa mà mẫu thử vẫn đảm bảo không bị thấm nước qua vị trí va đập.
Modified bituminous waterproofing membranes - Test methods - Part 2: Determination of dynamic puncture resistance
Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ bền chọc thủng động của tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính được gia cường bằng sợi hữu cơ và/hoặc vô cơ.
Các tài liệu viện dẫn sau đây là cần thiết để áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản đã nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
TCVN 9067-1:2012 Tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính - Phương pháp thử. Phần 1: Phương pháp xác định tải trọng kéo đứt và độ dãn dài khi đứt.
Độ bền chọc thủng động của tấm trải chống thấm được xác định bằng phương pháp rơi đầu đập có kích thước và khối lượng xác định trước với khoảng cách không đổi.
Theo TCVN 9067-1:2012.
- Dụng cụ đo chọc thủng động bao gồm một chân đế nặng, một cánh tay đòn rơi và một đầu đập (xem Hình 1). Cánh tay đòn rơi tiếp xúc với nền sao cho nó có thể quay tự do từ vị trí thẳng đứng đến vị trí nằm ngang. Chiều dài của cánh tay đòn là 510 mm, dung sai tương đối ± 0,5 %.
- Dụng cụ thử được kết hợp thành một cơ cấu cho phép đầu đập giữ ổn định ở vị trí thẳng đứng, sai lệch cho phép tạo thành một góc không vượt quá 50. Cơ cấu này sẽ thả cánh tay đòn để nó rơi tự do mà không có thêm một chuyển động phụ nào. Bệ đỡ cánh tay đòn và đầu đập được đặt trên bề mặt nằm ngang đủ để ổn định. Bề mặt này không được rung, lắc hoặc có những chuyển động khác khi tiến hành thử ngay cả tại thời điểm năng lượng va đập lớn nhất. Kích thước và hình dạng đầu đập được thể hiện ở hình 2. Tấm đệm rắn, nặng có chiều dài và chiều rộng lớn hơn so với mẫu kiểm tra và tấm lót đặt mẫu ít nhất 50 mm.
Đơn vị tính bằng milimét

Hình 1 - Dụng cụ đo độ bền chọc thủng động
Đơn vị tính bằng milimét

Hình 2 - Hình dạng và kích thước đầu đập
- Khung đặt mẫu có kích thước ngoài (250 x 250) mm, kích thước trong (200 x 200) mm và có khối lượng tối thiểu 2,5 kg được sử dụng để giữ mẫu đặt trên đế thử trong quá trình thử mẫu. Bề mặt dưới của khung giữ mẫu được gắn chặt bằng giấy ráp có độ mài mòn trung bình.
Kích thước của các mẫu thử và tấm lót đặt mẫu là (250 x 250) mm. Các mẫu thử và tấm lót được cắt bằng khuôn kim loại có kích thước tạo sẵn. Chuẩn bị sẵn 12 mẫu thử để sẵn sàng cho việc kiểm tra lại. Tất cả các mẫu thử được đặt ở nhiệt độ phòng thí nghiệm ít nhất trong 8 h trước khi tiến hành thử.
Giữ chặt mẫu tấm trải trên nền thử bằng khung giữ mẫu. Lựa chọn khối lượng đầu đập 0,5 kg; 0,6 kg hoặc 0,8 kg cho mẫu thử có chiều dày tương ứng 2 mm, 3 mm hoặc 4 mm. Lắp đặt cánh tay đòn và đầu đập có khối lượng tương ứng với mẫu thử sao cho đầu đập ở giữa tâm của bề mặt mẫu thử. Nâng cánh tay đòn và đầu đập đến vị trí thẳng đứng, để rơi tự do lên bề mặt mẫu. Quan sát mẫu thử để xác định kết quả thử.
Nếu thử trên cùng một tấm phải dịch chuyển mẫu và tấm lót khoảng cách ít nhất là 25 mm để sao cho đầu đập không va đập vào chỗ đập ban đầu.
- Năng lượng chọc thủng động tính bằng J, chính xác đến 0,1 J, được tính theo công thức sau:
E = mgH (1)
trong đó:
m là khối lượng đầu đập, tính bằng kg;
g là gia tốc trọng trường, tính bằng m/s2;
H là chiều cao rơi của đầu đập, tính bằng m.
- Nếu hai trong ba mẫu không bị chọc thủng, kiểm tra thêm một mẫu. Nếu mẫu làm thêm không bị thủng, mẫu thử đạt tiêu chuẩn. Nếu mẫu làm thêm bị thủng, làm lại cả ba mẫu theo trình tự ban đầu. Nếu hai trong ba mẫu bị chọc thủng, mẫu thử không đạt tiêu chuẩn.
- Độ bền chọc thủng động là giá trị trung bình cộng năng lượng chọc thủng động của 3 mẫu thử mà tại đó cả 3 mẫu thử không bị chọc thủng.
Theo Điều 8 của tiêu chuẩn TCVN 9067-1:2012.
- 1 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 328:2004 về tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính do Bộ Xây dựng ban hành
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9067-3:2012 về Tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính - Phương pháp thử - Phần 3: Xác định độ bền nhiệt
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9067-4:2012 về Tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính - Phương pháp thử - Phần 4: Xác định độ thấm nước dưới áp lực thủy tĩnh
- 4 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7493:2005 về Bitum - Yêu cầu kỹ thuật do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 5 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7494:2005 (ASTM D 140 - 01)
- 6 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7495:2005 (ASTM D 5 - 97) về Bitum – Phương pháp xác định độ kim lún do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 7 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7496:2005 (ASTM D 113 - 99) về Bitum - Phương pháp xác định độ kéo dài do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 8 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7497:2005 (ASTM D 36 - 00) về Bitum - Phương pháp xác định điểm hoá mềm (dụng cụ vòng-và-bi) do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 1 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 328:2004 về tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính do Bộ Xây dựng ban hành
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9067-3:2012 về Tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính - Phương pháp thử - Phần 3: Xác định độ bền nhiệt
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9067-4:2012 về Tấm trải chống thấm trên cơ sở bitum biến tính - Phương pháp thử - Phần 4: Xác định độ thấm nước dưới áp lực thủy tĩnh
- 4 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7493:2005 về Bitum - Yêu cầu kỹ thuật do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 5 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7494:2005 (ASTM D 140 - 01)
- 6 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7495:2005 (ASTM D 5 - 97) về Bitum – Phương pháp xác định độ kim lún do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 7 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7496:2005 (ASTM D 113 - 99) về Bitum - Phương pháp xác định độ kéo dài do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 8 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7497:2005 (ASTM D 36 - 00) về Bitum - Phương pháp xác định điểm hoá mềm (dụng cụ vòng-và-bi) do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành