Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1664:1986

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1664:1986 quy định phương pháp chuẩn bị mẫu trong phòng thí nghiệm để phân tích hóa học đối với quặng sắt, tinh quặng sắt, quặng thiêu kết và quặng vê viên. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng nhằm đảm bảo tính đồng nhất, đại diện và độ chính xác của mẫu thử trước khi tiến hành các phân tích hóa học xác định hàm lượng các nguyên tố.

Nội dung chi tiết các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

- Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc đối với tất cả các loại quặng sắt tự nhiên, tinh quặng sắt, quặng thiêu kết (sinter) và quặng vê viên (pellet).
• Quy định phương pháp chuẩn bị mẫu phòng thí nghiệm từ mẫu chung hoặc mẫu bộ phận được lấy theo các tiêu chuẩn lấy mẫu tương ứng.
• Đảm bảo mẫu sau khi chuẩn bị phản ánh trung thực thành phần hóa học của toàn bộ lô quặng được lấy mẫu.

- Điều 2: Quy định chung và yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị

• Yêu cầu về thiết bị đập, nghiền: Các thiết bị sử dụng để gia công mẫu (máy đập hàm, máy nghiền đĩa, cối nghiền) phải có bề mặt tiếp xúc bằng vật liệu cứng, chống mài mòn cao để tránh làm nhiễm bẩn mẫu bởi các nguyên tố kim loại lạ (đặc biệt là sắt từ thiết bị nghiền).
• Yêu cầu về dụng cụ phân chia mẫu: Sử dụng các dụng cụ phân chia mẫu cơ học hoặc thủ công (như boongke phân mẫu, phương pháp chia tư) đảm bảo tính ngẫu nhiên và không gây sai lệch thành phần của mẫu.
• Công tác vệ sinh thiết bị: Trước và sau mỗi lần gia công mẫu, tất cả các thiết bị và dụng cụ phải được làm sạch triệt để bằng khí nén, bàn chải hoặc bằng cách nghiền một lượng nhỏ chính loại quặng đó để thải bỏ trước khi tiến hành nghiền mẫu chính thức.

- Điều 3: Quy trình chuẩn bị mẫu sơ bộ

• Xác định độ ẩm ban đầu: Trước khi tiến hành đập nghiền, cần kiểm tra trạng thái độ ẩm của mẫu. Nếu mẫu quá ướt gây dính bết thiết bị, phải tiến hành sấy khô mẫu ở nhiệt độ quy định (thường không quá 105 độ C) để đưa về trạng thái khô gió hoặc khô hoàn toàn.
• Đập thô và đập trung bình: Mẫu ban đầu có kích thước hạt lớn sẽ được đưa qua các thiết bị đập thô để giảm dần kích thước hạt xuống các cấp độ nhỏ hơn theo từng giai đoạn (ví dụ: xuống dưới 22,4 mm, sau đó xuống dưới 10 mm).
• Phân chia mẫu trung gian: Sau mỗi giai đoạn đập, mẫu được trộn đều và phân chia để giảm khối lượng mẫu theo tỷ lệ tương ứng với kích thước hạt, đảm bảo khối lượng tối thiểu của mẫu ở mỗi giai đoạn theo đúng công thức toán học về lấy mẫu.

- Điều 4: Giai đoạn nghiền mịn và chuẩn bị mẫu phân tích hóa học cuối cùng

• Nghiền mịn: Mẫu sau khi được phân chia ở các giai đoạn trước sẽ được nghiền mịn đến kích thước hạt hoàn toàn lọt qua sàng có kích thước lỗ lưới quy định (thường là dưới 0,100 mm hoặc 0,160 mm tùy thuộc vào yêu cầu phân tích cụ thể).
• Trộn đều mẫu cuối cùng: Mẫu sau khi nghiền mịn phải được trộn đều tuyệt đối bằng các phương pháp cơ học hoặc thủ công (như phương pháp trộn trên tấm vải cao su) để đảm bảo tính đồng nhất cao nhất.
• Đóng gói và bảo quản: Mẫu phân tích hóa học hoàn chỉnh được chia thành các phần bằng nhau, cho vào các lọ thủy tinh hoặc túi polyme kín, có nhãn ghi rõ thông tin về ký hiệu mẫu, ngày chuẩn bị, người thực hiện và các thông tin kỹ thuật liên quan để chuyển giao cho phòng thử nghiệm hóa học.

Ý nghĩa của việc tuân thủ các quy định từ Điều 1 đến Điều 4

Việc thực hiện nghiêm ngặt các bước từ khâu xác định phạm vi, chuẩn bị thiết bị, đập nghiền sơ bộ cho đến khâu nghiền mịn cuối cùng theo TCVN 1664:1986 giúp loại bỏ các sai số hệ thống trong quá trình chuẩn bị mẫu. Đây là tiền đề quyết định tính chính xác và độ tin cậy của kết quả phân tích hàm lượng sắt tổng số cũng như các tạp chất có hại (như lưu huỳnh, phốt pho, silic) trong quặng sắt thương mại.