Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4733:1989 về Gạo - Yêu cầu vệ sinh do Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước ban hành là văn bản kỹ thuật pháp lý quan trọng, thiết lập các tiêu chuẩn bắt buộc về mặt vệ sinh an toàn thực phẩm đối với sản phẩm gạo dùng làm lương thực cho người. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát chất lượng gạo lưu thông trên thị trường nội địa cũng như phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu.

- Phạm vi áp dụng và các yêu cầu cảm quan cơ bản

• Tiêu chuẩn áp dụng đối với tất cả các loại gạo thương phẩm được sử dụng trực tiếp làm thức ăn cho người hoặc làm nguyên liệu đầu vào cho ngành công nghiệp chế biến thực phẩm.
• Gạo thành phẩm phải đạt các yêu cầu cảm quan khắt khe: màu sắc đặc trưng của từng giống gạo, hạt gạo bóng đều, không bị biến màu do ẩm mốc hoặc hư hỏng hóa học.
• Mùi vị của gạo phải tự nhiên, thơm đặc trưng của lúa gạo, tuyệt đối không được có mùi lạ như mùi mốc, mùi chua do lên men, mùi hóa chất bảo quản hoặc mùi của côn trùng.

- Quy định nghiêm ngặt về côn trùng và tạp chất

• Cấm tuyệt đối sự xuất hiện của các loại côn trùng sống gây hại kho tàng (như mọt gạo, mọt bột, sâu đục hạt) trong sản phẩm gạo lưu thông trên thị trường.
• Hạn mức đối với xác côn trùng, mảnh vụn hoặc chất thải của côn trùng phải được kiểm soát ở mức tối thiểu, không gây ảnh hưởng đến chất lượng cảm quan và vệ sinh của gạo.
• Tạp chất vô cơ (như đất, cát, sỏi, mảnh kim loại) và tạp chất hữu cơ (như vỏ trấu, rơm rạ, hạt cỏ dại) phải được loại bỏ tối đa qua quá trình sàng lọc, không vượt quá tỷ lệ phần trăm cực kỳ thấp theo quy định kỹ thuật.

- Giới hạn dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật và chất xông hơi

• Dư lượng các loại hóa chất bảo vệ thực vật (bao gồm thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, thuốc kích thích sinh trưởng) còn lại trên hạt gạo sau thu hoạch và chế biến không được vượt quá giới hạn tối đa cho phép (MRL) nhằm bảo vệ sức khỏe lâu dài của người tiêu dùng.
• Các chất xông hơi khử trùng kho tàng (như Phosphine, Methyl Bromide) sử dụng trong quá trình bảo quản phải được thông gió và bay hơi hoàn toàn, đảm bảo lượng tồn dư trong gạo thành phẩm ở mức an toàn tuyệt đối trước khi đóng gói.

- Kiểm soát độc tố vi nấm và kim loại nặng độc hại

• Hàm lượng độc tố vi nấm, đặc biệt là độc tố Aflatoxin (sinh ra từ nấm mốc Aspergillus flavus trong điều kiện bảo quản nóng ẩm), phải được kiểm soát chặt chẽ dưới ngưỡng gây độc để tránh nguy cơ gây ung thư và ngộ độc thực phẩm cấp tính.
• Hàm lượng các kim loại nặng tích tụ trong hạt gạo từ nguồn đất, nguồn nước hoặc quá trình gia công (như Chì - Pb, Cadimi - Cd, Asen - As, Thủy ngân - Hg) phải tuân thủ nghiêm ngặt giới hạn cho phép, ngăn ngừa nguy cơ tích tụ độc tố gây bệnh mãn tính cho cơ thể.

- Phương pháp thử và đánh giá sự phù hợp tiêu chuẩn

• Quy trình lấy mẫu thử nghiệm để đánh giá các chỉ tiêu vệ sinh của gạo phải tuân thủ phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên và đại diện cho toàn bộ lô hàng theo quy định hiện hành.
• Các phương pháp phân tích hóa học, sinh học và cảm quan để xác định dư lượng hóa chất, kim loại nặng, độc tố vi nấm và côn trùng phải sử dụng các thiết bị đo lường chuẩn hóa và được thực hiện tại các phòng thí nghiệm được chỉ định.
• Lô gạo chỉ được phép cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn vệ sinh TCVN 4733:1989 khi tất cả các chỉ tiêu kiểm tra đều nằm trong giới hạn an toàn cho phép.