- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn TCVN 5689:1997

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5689:1997 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với nhiên liệu điezen (DO) lưu thông và sử dụng tại thị trường Việt Nam. Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại nhiên liệu điezen dùng cho động cơ đốt trong điezen, bao gồm cả động cơ điezen tốc độ cao (như phương tiện giao thông đường bộ) và động cơ điezen tốc độ thấp (như động cơ tàu thủy, máy phát điện và các thiết bị công nghiệp tĩnh tại).

- Các tài liệu viện dẫn và phương pháp thử tiêu chuẩn

Để đảm bảo tính chính xác và thống nhất trong việc đánh giá chất lượng nhiên liệu điezen, TCVN 5689:1997 quy định việc áp dụng các phương pháp thử nghiệm tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hoặc các tiêu chuẩn quốc tế tương đương (như ASTM). Các tài liệu viện dẫn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật để thực hiện các phép đo đối với các chỉ tiêu lý hóa của nhiên liệu, bao gồm:

• Phương pháp xác định trị số xêtan và chỉ số xêtan nhằm đánh giá khả năng tự bốc cháy của nhiên liệu trong buồng đốt.
• Phương pháp chưng cất phân đoạn để xác định các điểm nhiệt độ sôi và thành phần cất của nhiên liệu điezen.
• Phương pháp xác định điểm chớp cháy cốc kín nhằm đánh giá mức độ an toàn cháy nổ trong quá trình tồn trữ và vận chuyển.
• Các phương pháp hóa học và vật lý để xác định hàm lượng lưu huỳnh, hàm lượng tro, cặn cacbon, hàm lượng nước và tạp chất cơ học.

- Phân loại nhiên liệu điezen theo hàm lượng lưu huỳnh

Tiêu chuẩn TCVN 5689:1997 thực hiện phân loại nhiên liệu điezen chủ yếu dựa trên hàm lượng lưu huỳnh có trong sản phẩm. Việc phân loại này giúp người sử dụng lựa chọn loại nhiên liệu phù hợp với đặc tính thiết kế của động cơ và đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường tại thời điểm áp dụng:

• Nhiên liệu điezen DO 0,5% S: Là loại nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh không lớn hơn 0,5% khối lượng. Loại này thường được khuyến nghị sử dụng cho các động cơ điezen tốc độ cao, phương tiện giao thông vận tải đường bộ nhằm giảm thiểu sự mài mòn động cơ và hạn chế lượng khí thải độc hại ra môi trường.
• Nhiên liệu điezen DO 1,0% S: Là loại nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh không lớn hơn 1,0% khối lượng. Loại này thường được sử dụng cho các động cơ điezen tốc độ thấp, động cơ tàu thủy hoặc các thiết bị công nghiệp có thiết kế phù hợp để chịu được môi trường ăn mòn cao hơn.

- Các chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi của nhiên liệu điezen

TCVN 5689:1997 thiết lập hệ thống các chỉ tiêu chất lượng nghiêm ngặt mà sản phẩm nhiên liệu điezen phải đạt được trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường. Các chỉ tiêu này bao gồm:

• Trị số xêtan (Cetane Number): Quy định mức tối thiểu nhằm đảm bảo nhiên liệu có khả năng tự bốc cháy tốt, giúp động cơ khởi động dễ dàng, vận hành êm ái, giảm tiếng gõ và tối ưu hóa hiệu suất nhiệt.
• Thành phần cất (Distillation): Giới hạn nhiệt độ chưng cất ở các phân đoạn xác định (ví dụ: nhiệt độ thu hồi 90% thể tích) để kiểm soát độ bay hơi của nhiên liệu, đảm bảo quá trình cháy diễn ra hoàn toàn và không gây loãng dầu bôi trơn trong xi lanh.
• Độ nhớt động học (Kinematic Viscosity): Quy định khoảng giới hạn độ nhớt ở nhiệt độ tiêu chuẩn (thường là 40 độ C) nhằm đảm bảo nhiên liệu được phun sương mịn vào buồng đốt và bảo vệ, bôi trơn hệ thống bơm cao áp, vòi phun.
• Nhiệt độ chớp cháy cốc kín (Flash Point): Quy định giới hạn nhiệt độ tối thiểu để đảm bảo an toàn phòng chống cháy nổ trong quá trình bơm rót, vận chuyển, tồn trữ và sử dụng.
• Hàm lượng lưu huỳnh (Sulfur Content): Giới hạn nghiêm ngặt tỷ lệ lưu huỳnh tối đa cho phép nhằm ngăn ngừa sự hình thành các axit ăn mòn chi tiết máy và giảm thiểu lượng khí thải SOx gây ô nhiễm môi trường và mưa axit.
• Cặn cacbon (Carbon Residue): Giới hạn lượng cặn cacbon của cặn chưng cất 10% nhằm đánh giá xu hướng tạo muội than bám trên đầu vòi phun và trong buồng đốt của động cơ.
• Hàm lượng tro (Ash Content): Quy định tỷ lệ tro tối đa ở mức cực thấp để tránh hiện tượng mài mòn cơ học đối với piston, xi lanh và các van của động cơ.
• Hàm lượng nước và tạp chất cơ học: Giới hạn nghiêm ngặt sự xuất hiện của nước và cặn bẩn nhằm tránh gây tắc nghẽn bộ lọc nhiên liệu, ăn mòn hệ thống cấp liệu và làm giảm hiệu suất cháy.
• Độ ăn mòn tấm đồng (Copper Strip Corrosion): Quy định mức độ ăn mòn cho phép đối với tấm đồng để đảm bảo nhiên liệu không chứa các hợp chất lưu huỳnh hoạt tính gây hại cho các chi tiết kim loại màu trong hệ thống nhiên liệu.