Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5690:1998 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC28 "Sản phẩm dầu mỏ và chất bôi trơn" biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường ban hành. Tiêu chuẩn này thiết lập các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với xăng chì thương phẩm dùng cho động cơ đốt trong.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng và mức giới hạn cho phép đối với các loại xăng chì được sử dụng làm nhiên liệu cho động cơ xăng (động cơ đốt trong kiểu piston).
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại nhiên liệu dùng cho động cơ máy bay (xăng máy bay).

- Tiêu chuẩn trích dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là bắt buộc phải tuân thủ. Khi các tiêu chuẩn viện dẫn có sự thay đổi hoặc được sửa đổi, bổ sung, áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 2694:1995 (ASTM D 130) - Phương pháp xác định độ ăn mòn tấm đồng của sản phẩm dầu mỏ.
• TCVN 2698:1995 (ASTM D 86) - Phương pháp xác định thành phần cất ở áp suất khí quyển của sản phẩm dầu mỏ.
• TCVN 2703:1995 (ASTM D 323) - Phương pháp xác định áp suất hơi Reid của sản phẩm dầu mỏ.
• TCVN 3172:1995 (ASTM D 381) - Phương pháp xác định hàm lượng nhựa thực tế trong nhiên liệu bằng phương pháp bay hơi dòng.
• TCVN 2701:1995 (ASTM D 1266) - Phương pháp xác định hàm lượng lưu huỳnh trong sản phẩm dầu mỏ bằng phương pháp đèn dầu.
• TCVN 3891:1984 - Tiêu chuẩn quy định về phương pháp lấy mẫu đối với sản phẩm dầu mỏ.

- Yêu cầu kỹ thuật (Điều 3)

Xăng chì thương phẩm phải đáp ứng đầy đủ các chỉ tiêu lý hóa bắt buộc nhằm bảo đảm hiệu suất vận hành ổn định của động cơ, bảo vệ chi tiết máy khỏi bị ăn mòn và kiểm soát mức độ độc hại của khí thải ra môi trường. Các chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi bao gồm:

• Trị số ốc tan (Octane Number): Xác định khả năng chống kích nổ của xăng khi cháy trong buồng đốt. Tiêu chuẩn quy định trị số ốc tan nghiên cứu (RON) không được thấp hơn giới hạn quy định cho từng phân hạng xăng cụ thể nhằm tránh hiện tượng gõ động cơ.
• Hàm lượng chì (Lead Content): Quy định giới hạn nồng độ chì tối đa cho phép pha trộn dưới dạng hợp chất chì alkyl (như tetraethyl lead) vào xăng để tăng trị số ốc tan, đồng thời kiểm soát lượng khí thải chì độc hại ra môi trường.
• Thành phần cất phân đoạn (Distillation): Kiểm soát các điểm nhiệt độ cất (10%, 50%, 90% thể tích ngưng tụ và điểm sôi cuối) để bảo đảm xăng có khả năng bay hơi tối ưu, giúp động cơ dễ khởi động nguội, tăng tốc nhanh và không bị hiện tượng ngộp xăng.
• Áp suất hơi Reid (Reid Vapor Pressure): Giới hạn áp suất hơi tối đa nhằm ngăn ngừa hiện tượng nút hơi (vapor lock) trong hệ thống nhiên liệu khi vận hành ở nhiệt độ cao, đồng thời đảm bảo an toàn trong quá trình vận chuyển và tàng trữ.
• Hàm lượng nhựa thực tế (Gum Content): Giới hạn lượng cặn nhựa tồn tại trong xăng để tránh hiện tượng bám dính, kẹt xu-páp, bẩn bộ chế hòa khí hoặc tắc nghẽn vòi phun nhiên liệu.
• Độ ăn mòn tấm đồng (Copper Strip Corrosion): Đánh giá mức độ hoạt động hóa học của các hợp chất lưu huỳnh hoạt tính có trong xăng đối với các chi tiết bằng đồng và hợp kim đồng của hệ thống nhiên liệu.
• Hàm lượng lưu huỳnh (Sulfur Content): Giới hạn tỷ lệ lưu huỳnh tổng số để giảm thiểu sự hình thành các axit ăn mòn động cơ và hạn chế khí thải SOx gây ô nhiễm không khí.

- Phương pháp lấy mẫu và thử nghiệm (Điều 4)

• Phương pháp lấy mẫu: Việc lấy mẫu xăng để kiểm tra, đánh giá chất lượng phải được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định của tiêu chuẩn TCVN 3891:1984 nhằm bảo đảm tính đồng nhất và đại diện của mẫu thử nghiệm.
• Phương pháp thử: Các chỉ tiêu kỹ thuật quy định tại Điều 3 phải được xác định và kiểm chứng bằng các phương pháp thử tương ứng được liệt kê chi tiết tại Điều 2. Kết quả thử nghiệm là căn cứ pháp lý để xác định sự phù hợp của sản phẩm xăng chì đối với tiêu chuẩn quốc gia.