Tóm tắt Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5726:1993 về bê tông nặng - Phương pháp xác định cường độ lăng trụ và mođun đàn hồi khi nén tĩnh
Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5726:1993 là văn bản kỹ thuật quy định chi tiết về phương pháp thử nghiệm nhằm xác định hai chỉ tiêu cơ lý quan trọng của bê tông nặng: cường độ lăng trụ và mođun đàn hồi dưới tác dụng của tải trọng nén tĩnh. Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.
- Điều 1: Phạm vi áp dụng
- Tiêu chuẩn này áp dụng riêng cho các loại bê tông nặng được sử dụng trong cấu kiện bê tông và bê tông cốt thép của các công trình xây dựng.
- Quy định phương pháp xác định cường độ lăng trụ (ký hiệu là Rlt) và mođun đàn hồi khi nén tĩnh (ký hiệu là Eb) ở các ngày tuổi khác nhau của bê tông.
- Không áp dụng tiêu chuẩn này cho các loại bê tông đặc biệt như bê tông nhẹ, bê tông tổ ong, bê tông chịu nhiệt hoặc các loại bê tông có tính chất cơ lý đặc thù khác, trừ khi có các văn bản tiêu chuẩn riêng biệt cho phép viện dẫn.
- Điều 2: Tiêu chuẩn viện dẫn
- Để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ trong quá trình thực hiện thử nghiệm, tiêu chuẩn này yêu cầu áp dụng kết hợp với các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan về bê tông.
- Tiêu chuẩn viện dẫn cốt lõi là TCVN 3105:1993 về hỗn hợp bê tông nặng và bê tông nặng - phương pháp lấy mẫu, chế tạo và bảo dưỡng mẫu thử.
- Mọi quy trình chuẩn bị vật liệu, lấy mẫu tại hiện trường hoặc nhà máy, cũng như chế độ dưỡng hộ mẫu trước khi đưa vào phòng thí nghiệm đều phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn viện dẫn này để tránh làm sai lệch kết quả đo đạc thực tế.
- Điều 3: Thiết bị thử và dụng cụ đo
- Máy nén lực: Phải sử dụng máy nén chuyên dụng có thang lực phù hợp với tải trọng phá hủy dự kiến của mẫu lăng trụ. Sai số chỉ thị lực của máy nén không được vượt quá 2% tải trọng thực tế. Máy nén phải có khả năng tăng tải liên tục và điều chỉnh được tốc độ gia tải theo quy định.
- Thiết bị đo biến dạng: Sử dụng các dụng cụ đo biến dạng có độ chính xác cao như đồng hồ đo biến dạng (tenzomet), cảm biến đo biến dạng điện trở hoặc các thiết bị đo tự động hóa khác. Độ chính xác của thiết bị đo biến dạng tối thiểu phải đạt đến 0,001 mm.
- Khung gá định vị: Thiết bị đo biến dạng phải được lắp đặt chắc chắn trên mẫu thử thông qua các khung gá chuyên dụng. Khoảng cách đo (chiều dài cơ sở đo biến dạng) phải được xác định chính xác và giữ cố định trong suốt quá trình gia tải nén tĩnh.
- Dụng cụ đo kích thước: Thước cặp, thước lá kim loại hoặc panme có độ chính xác đến 0,1 mm để đo đạc kích thước hình học của mẫu thử trước khi tiến hành ép.
- Điều 4: Mẫu thử
- Hình dáng và kích thước tiêu chuẩn: Mẫu thử tiêu chuẩn là mẫu lăng trụ có tiết diện vuông. Kích thước tiêu chuẩn được ưu tiên sử dụng là 150x150x600 mm.
- Kích thước mẫu thay thế: Tùy thuộc vào kích thước hạt lớn nhất của cốt liệu trong bê tông, có thể sử dụng các kích thước mẫu lăng trụ thay thế bao gồm: 100x100x400 mm (khi kích thước hạt lớn nhất không quá 20 mm) hoặc 200x200x800 mm (khi kích thước hạt lớn nhất không quá 40 mm).
- Số lượng mẫu trong tổ mẫu: Mỗi tổ mẫu thử để xác định cường độ lăng trụ và mođun đàn hồi phải gồm ít nhất 3 viên mẫu được chế tạo từ cùng một mẻ bê tông, có cùng điều kiện bảo dưỡng và cùng ngày tuổi thử nghiệm.
- Yêu cầu về độ phẳng và độ vuông góc: Các mặt chịu lực của mẫu lăng trụ phải đảm bảo độ phẳng tuyệt đối. Sai lệch độ phẳng của các mặt chịu nén không được vượt quá 0,05 mm trên 100 mm chiều dài. Các mặt bên của mẫu phải vuông góc với các mặt đáy chịu lực.
- Xử lý bề mặt mẫu: Nếu bề mặt chịu lực của mẫu không phẳng, phải tiến hành mài phẳng hoặc phủ một lớp hồ xi măng mỏng (hoặc vật liệu chuyên dụng có cường độ cao hơn bê tông mẫu) để đảm bảo lực nén được truyền đều lên toàn bộ tiết diện mẫu trong quá trình thí nghiệm.
TIÊU CHUẨN VIỆT NAM
TCVN 5726 - 1993
BÊ TÔNG NẶNG
PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CƯỜNG ĐỘ LĂNG TRỤ VÀ MODUN ĐÀN HỒI KHI NÉN TĨNH
Heavyweight concrete
Method for determination of prismatic compresive strenght and static modulus of elasticity.
Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử cường độ lăng trụ, modun đàn hồi khi nén tĩnh của bê tông nặng.
1. THIẾT BỊ THỬ.
Máy nén ;
Biến dạng kế ;
Thước lá kim loại.
1.1. Máy nén: Sử dụng các loại máy nén thủy lực dùng để xác định cường độ chịu nén của bê tông theo TCVN 3118 - 1993.
1.2. Biến dạng kế: sử dụng biến dạng kế đòn bẩy hoặc các loại đồng hồ đo biến dạng lắp trên khung gá vào mẫu (hình 1). Các dạng đo biến dạng phải đảm bảo độ chính xác của các số đo biến dạng tương đối với ± 5.10-6.
2. CHUẨN BỊ MẪU THỬ
2.1. Chuẩn bị 6 viên mẫu lăng trụ, 3 viên dùng để thử cường độ, 3 viên dùng để modun đàn hồi. Khi cắt bê tông từ vết cấu để tạo mẫu, nếu không có đủ 3 viên cho mỗi chỉ tiêu thì được phép sử dụng hai viên để thử từng chỉ tiêu.
2.2. Việc lấy mẫu hỗn hợp bê tông, đúc, bảo dưỡng khoan cắt mẫu bê tông và chọn kích thước để thử cường độ lăng trụ và mô đun đàn hồi được tiến hành theo TCVN 3105 - 1993.
2.3. Kết cấu sản phẩm yêu cầu thử mẫu ở trạng thái nào thì mẫu được chuẩn bị để thử đúng ở trạng thái đó. Cách đưa mẫu về các trạng thái khác nhau được tiến hành theo TCVN 3115 - 1993.
2.4. Trên 4 mặt đứng của từng viên mẫu kẻ 4 đường trung bình song song với trục dọc của viên để đặt khoảng cách đo biến dạng. Khoảng cách đo được đặt cách đều hai đáy viên mẫu. Khoảng cách đo được chọn với kích thước tối thiểu: Lớn hơn 2,5 lần đường kính cỡ hạt lớn nhất của cốt liệu nhưng không nhỏ hơn 100mm và 50mm khi dùng các thiết bị đo biến dạng tương ứng là khung lắp đồng hồ và biến dạng kế đòn bẩy và tối đa: Không lớn hơn 2/3 chiều cao viên mẫu.
2.5. Dựa vào các đường kẻ đã gạch, gá dụng cụ đo biến dạng lên 4 mặt của viên mẫu.

Hình 1: Khung và đồng hồ đo biến dạng
3. TIẾN HÀNH THỬ.
3.1. Chọn các thang lực thích hợp của máy để khi nén giá trị tải lớn nhất dự kiến sẽ sử dụng nằm trong khoảng 20 - 80% tải trọng tối đa của thang lực.
3.2. Xác định cường độ lăng trụ (RLT)
Dùng 3 viên mẫu. Đo kích thước thiết diện chịu nén và gia tải phá hoại từng viên mẫu như thử cường độ chịu nén của bê tông ghi trong TCVN 3118 - 1993.
3.3. Xác định mô đun đàn hồi (Eo)
3.3.1. Đặt từng viên vào mẫu chính tâm thớt dưới của máy nén. Đặt tải tạo ứng suất ban đầu bằng khoảng 0,5 daN/cm2 lên mẫu. Ghi lại giá trị đồng hồ ở cả mặt đứng của viên mẫu.
3.3.2. Tăng tải lên mẫu với tốc độ 6 ± 4 daN/cm2 trong một giây cho tới khi đạt ứng xuất thử bằng khoảng 1/3 giá trị cường độ lăng trụ xác định ở điều 3.2. Giữ tải ở ứng xuất này 60 giây và đọc giá trị đồng hồ ở cả 4 mặt trong khoảng 30 giây nữa.
3.3.3. Tính biến dạng tương đối ở từng mặt bằng hiệu số 2 lần đọc đồng hồ gắn trên mặt đó chia cho khoảng cách, rồi tính giá trị biến dạng trung bình của 4 mặt.
a) Nếu biến dạng ở các mặt đều không lệch quá 20% so với biến dạng trung bình thì hạ tải về mức ứng suất ban đầu (s0) với tốc độ tương đương như khi nâng tải và sau đó tiến hành thêm 2 chu kỳ nâng và hạ tải tương tự như điều 3.3.2 ở lần nâng tải cuối cùng, sau khi nâng tải với ứng suất thử (s1) lưu tải 60 giây thì đọc 4 giá trị đồng hồ ở 4 mặt trong thời gian khoảng 30 giây và coi đây là giá trị chính thức dùng trong tính toán.
b) Nếu biến dạng ở một mặt cắt bất kỳ lệch quá 20% so với biến dạng trung bình thì hạ tải về mức 0, đặt lại viên mẫu lệch về phía đồng hồ chỉ biến dạng nhỏ rồi lặp lại quá trình thử như điều 3.3.2. Cho tới khi đạt được mức chênh lệch biến dạng giữa các mặt nằm dưới mức cho phép. Sau đó tiến hành lấy số đo như mục (a).
3.3.4. Kết thúc đo modun đàn hồi, nâng tải phá hoại mẫu. Ghi vào biên bản thí nghiệm nếu cường độ lăng trụ thử trên các viên mẫu này lệch quá 20% so với cường độ lăng trụ đã thí nghiệm ở điều 3.2.
4. TÍNH KẾT QUẢ.
4.1. Chỉ đạo lăng trụ (RLT) của từng viên mẫu bê tông được tính bằng daN/cm2, theo công thức:
RLT = ![]()
Trong đó:
P - Tải trọng phá hoại, daN;
F - Diện tích thiết diện tích chịu nén, cm2.
4.2. Cường độ lăng trụ của bê tông được xác định từ các giá trị cường độ của các viên trong tổ mẫu theo điều 4.3 của TCVN 3118 - 1993.
4.3. Mô đun đàn hồi khi nén tĩnh (Eo) của từng viên mẫu được tính bằng daN/cm2 theo công thức:
Eo = ![]()
Trong đó:
- ứng xuất thử (ở giá trị khoảng 1/3 cường độ lăng trụ) daN/cm2;
- ứng xuất ban đầu (0,5 daN/cm2), daN/cm2;
- Chênh lệch biến dạng tương đối của bê tông ở mức ứng xuất thử so với ở mức ứng xuất ban đầu.
Modun đàn hồi khi nén tĩnh của bê tông được tính từ các giá trị của các viên trong tổ theo điều 4.3 của TCVN 3118 - 1993.
5. BIÊN BẢN THỬ
Trong biên bản thử ghi rõ:
- Ký hiệu mẫu;
- Ngày và nơi lấy mẫu;
- Ngày thử;
- Trạng thái mẫu khi thử;
- Dụng cụ đo biến dạng;
- Cường độ lăng trụ của từng viên mẫu và giá trị trung bình;
- Modun đàn hồi của từng viên và giá trị trung bình;
- Chữ ký của người thử.
- 1 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 162:2004 về bê tông nặng - phương pháp xác định cường độ nén bằng súng bật nẩy do Bộ Xây dựng ban hành
- 2 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 354:2005 về bê tông nặng - phương pháp xác định hàm lượng sunfat trong bê tông do Bộ Xây dựng ban hành
- 3 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 360:2005 về bê tông nặng - xác định độ thấm ion clo bằng phương pháp đo điện lượng
- 4 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 376: 2006 về hỗn hợp bê tông nặng –phương pháp xác định thời gian đông kết do Bộ Xây dựng ban hành
- 5 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5276:1993 về bê tông nặng - phương pháp xác định cường độ lăng trụ và mô đun đàn hồi khi nén tĩnh
- 6 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 307:2003 về Bê tông nặng - Phương pháp xác định hàm lượng xi măng trong bê tông đã đóng rắn do Bộ Xây dựng ban hành
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9334:2012 về Bê tông nặng - Phương pháp xác định cường độ nén bằng súng bật nẩy
- 8 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9335:2012 về Bê tông nặng - Phương pháp thử không phá hủy - Xác định cường độ nén sử dụng kết hợp máy đo siêu âm và súng bật nẩy
- 9 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9336:2012 về Bê tông nặng – Phương pháp xác định hàm lượng sunfat
- 10 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9337:2012 về Bê tông nặng – Xác định độ thấm ion clo bằng phương pháp đo điện lượng
- 1 Quyết định 2143/QĐ-BKHCN năm 2022 hủy bỏ Tiêu chuẩn quốc gia về Bê tông nặng do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 162:2004 về bê tông nặng - phương pháp xác định cường độ nén bằng súng bật nẩy do Bộ Xây dựng ban hành
- 3 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 354:2005 về bê tông nặng - phương pháp xác định hàm lượng sunfat trong bê tông do Bộ Xây dựng ban hành
- 4 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 360:2005 về bê tông nặng - xác định độ thấm ion clo bằng phương pháp đo điện lượng
- 5 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 376: 2006 về hỗn hợp bê tông nặng –phương pháp xác định thời gian đông kết do Bộ Xây dựng ban hành
- 6 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5276:1993 về bê tông nặng - phương pháp xác định cường độ lăng trụ và mô đun đàn hồi khi nén tĩnh
- 7 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3115:1993 về bê tông nặng - phương pháp xác định khối lượng thể tích
- 8 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3118:1993 về bê tông nặng - phương pháp xác định cường độ nén
- 9 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 307:2003 về Bê tông nặng - Phương pháp xác định hàm lượng xi măng trong bê tông đã đóng rắn do Bộ Xây dựng ban hành
- 10 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9334:2012 về Bê tông nặng - Phương pháp xác định cường độ nén bằng súng bật nẩy
- 11 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9335:2012 về Bê tông nặng - Phương pháp thử không phá hủy - Xác định cường độ nén sử dụng kết hợp máy đo siêu âm và súng bật nẩy
- 12 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9336:2012 về Bê tông nặng – Phương pháp xác định hàm lượng sunfat
- 13 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9337:2012 về Bê tông nặng – Xác định độ thấm ion clo bằng phương pháp đo điện lượng
- 14 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3105:1993 về Hỗn hợp bê tông và bê tông nặng - Lấy mẫu, chế tạo và bảo dưỡng mẫu thử
- 15 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5726:2022 về Bê tông - Phương pháp xác định cường độ lăng trụ, môđun đàn hồi và hệ số Poisson