Tóm tắt Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 9303:2013 về hạt giống bông - Yêu cầu kỹ thuật (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9303:2013 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F19 biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Dưới đây là phần tóm tắt chuyên sâu và chi tiết các quy định cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu chất lượng tối thiểu đối với hạt giống bông (bông vải) dùng để gieo trồng sản xuất. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Các giống bông thuộc loài Gossypium hirsutum L. (thường gọi là bông luồi hoặc bông Mỹ).
• Các giống bông thuộc loài Gossypium barbadense L. (thường gọi là bông hải đảo).
• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động liên quan đến sản xuất, chế biến, kinh doanh, nhập khẩu và kiểm nghiệm chất lượng hạt giống bông tại Việt Nam.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này, cần sử dụng kết hợp với các tài liệu viện dẫn quan trọng sau đây. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• Các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về phương pháp thử và lấy mẫu hạt giống cây trồng nông nghiệp.
• Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm dịch thực vật và kiểm nghiệm tính trang thiết bị, dịch hại trên hạt giống bông.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa pháp lý và kỹ thuật thống nhất để phân loại các cấp hạt giống bông và trạng thái vật lý của hạt:

• Hạt giống tác giả (Breeder seed): Là hạt giống thuần do tác giả chọn tạo ra hoặc hạt giống nhận được từ cơ sở giữ giống tác giả, có độ thuần di truyền cao nhất và là nguồn để nhân ra hạt giống siêu nguyên chủng.
• Hạt giống siêu nguyên chủng (Pre-basic seed): Là hạt giống được nhân ra từ hạt giống tác giả hoặc từ hạt giống siêu nguyên chủng thế hệ trước theo quy trình nhân giống siêu nguyên chủng, đạt tiêu chuẩn chất lượng quy định.
• Hạt giống nguyên chủng (Basic seed): Là hạt giống được nhân ra từ hạt giống siêu nguyên chủng theo quy trình nhân giống nguyên chủng, đạt tiêu chuẩn chất lượng quy định để nhân ra hạt giống xác nhận.
• Hạt giống xác nhận (Certified seed): Là hạt giống được nhân ra từ hạt giống nguyên chủng theo quy trình nhân giống xác nhận, đạt tiêu chuẩn chất lượng quy định để cung cấp cho sản xuất bông thương phẩm.
• Hạt giống bông xơ ngắn (Fuzzy seed): Là hạt giống bông vẫn còn dính một lớp xơ ngắn (lông tơ) bọc ngoài vỏ hạt sau khi đã qua quá trình tách xơ dài.
• Hạt giống bông tách xơ (Delinted seed): Là hạt giống bông đã được loại bỏ hoàn toàn hoặc phần lớn lớp xơ ngắn bằng phương pháp hóa học (sử dụng axit) hoặc phương pháp cơ học chuyên dụng.

4. Yêu cầu kỹ thuật (Điều 4)

Đây là nội dung cốt lõi quy định các chỉ tiêu chất lượng nghiêm ngặt đối với từng cấp hạt giống bông, được chia thành hai nhóm chỉ tiêu chính:

Chỉ tiêu chất lượng hạt giống trong phòng kiểm nghiệm:

• Độ sạch (tính theo % khối lượng tối thiểu): Hạt giống siêu nguyên chủng phải đạt từ 99,0% trở lên; hạt giống nguyên chủng đạt tối thiểu 98,0%; hạt giống xác nhận đạt tối thiểu 98,0%.
• Tỷ lệ nảy mầm (tính theo % số hạt tối thiểu): Hạt giống siêu nguyên chủng và nguyên chủng phải đạt tối thiểu 80%; hạt giống xác nhận phải đạt tối thiểu 75%.
• Độ ẩm (tính theo % khối lượng tối đa): Đối với hạt giống bông xơ ngắn, độ ẩm tối đa cho phép là 10,0%. Đối với hạt giống bông đã tách xơ, độ ẩm tối đa cho phép là 9,0% nhằm đảm bảo thời gian bảo quản lâu dài mà không làm suy giảm sức sống của phôi hạt.
• Tỷ lệ hạt khác giống (tính theo % số hạt tối đa): Hạt giống siêu nguyên chủng không được phép có hạt khác giống (0,0%); hạt giống nguyên chủng tối đa là 0,1%; hạt giống xác nhận tối đa là 0,5%.

Yêu cầu về độ thuần di truyền trên đồng ruộng:

• Độ thuần giống trên đồng ruộng đối với ruộng sản xuất hạt giống siêu nguyên chủng phải đạt tối thiểu 99,9%.
• Độ thuần giống đối với ruộng sản xuất hạt giống nguyên chủng phải đạt tối thiểu 99,5%.
• Độ thuần giống đối với ruộng sản xuất hạt giống xác nhận phải đạt tối thiểu 98,0%.

Yêu cầu về kiểm soát dịch hại và sinh vật hại:

• Hạt giống bông không được phép lẫn các loại hạt cỏ nguy hại theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Hạt giống phải được xử lý bằng các biện pháp kỹ thuật hoặc hóa chất bảo vệ thực vật hợp pháp để phòng trừ nấm bệnh và côn trùng gây hại trước khi đóng gói lưu thông hoặc đưa vào gieo trồng.