Công văn 1120/GSQL-TH do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành năm 2014 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm tra, áp dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Văn bản này đưa ra các chỉ đạo cụ thể cho các Chi cục Hải quan địa phương nhằm thống nhất quy trình thực hiện, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại của doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.

Xử lý các khác biệt nhỏ không ảnh hưởng đến tính hợp lệ của C/O

Một trong những nội dung cốt lõi của Công văn 1120/GSQL-TH là hướng dẫn xử lý các lỗi kỹ thuật hoặc khác biệt nhỏ trên C/O. Cơ quan Hải quan thống nhất nguyên tắc không bác bỏ C/O nếu các khác biệt này không làm thay đổi bản chất xuất xứ của hàng hóa. Các trường hợp cụ thể bao gồm:

• Các lỗi chính tả hoặc lỗi đánh máy nhỏ trên C/O nhưng không làm sai lệch thông tin về mặt hàng, số lượng, trị giá hoặc doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
• Sự khác biệt nhỏ về trọng lượng, thể tích hoặc số lượng hàng hóa ghi trên C/O so với các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan khác (như hóa đơn thương mại, vận đơn) do dung sai đo lường hoặc hao hụt tự nhiên, miễn là nằm trong giới hạn cho phép và không làm thay đổi bản chất hàng hóa.
• Sự khác biệt về cách trình bày, định dạng hoặc việc đánh dấu (tick) vào các ô trên C/O không đúng chuẩn nhưng vẫn thể hiện đầy đủ các thông tin bắt buộc theo quy định của hiệp định thương mại tự do liên quan.

Quy định đối với trường hợp hóa đơn do bên thứ ba phát hành

Công văn làm rõ việc chấp nhận C/O trong trường hợp có sự tham gia của bên thứ ba (hóa đơn thương mại được phát hành bởi một công ty có trụ sở tại nước thứ ba không phải là nước xuất khẩu hoặc nước nhập khẩu):

• C/O phải thể hiện rõ thông tin về hóa đơn do bên thứ ba phát hành, bao gồm số hóa đơn và ngày phát hành hóa đơn tại ô tương ứng (thường là ô số 10 hoặc ô ghi chú tùy theo từng mẫu C/O cụ thể).
• Tên và nước của công ty phát hành hóa đơn bên thứ ba phải được ghi rõ trên C/O (thường là tại ô số 7 hoặc ô ghi chú).
• Hàng hóa thực tế nhập khẩu phải phù hợp với mô tả trên C/O và các chứng từ kèm theo, đảm bảo tính liên kết chặt chẽ giữa C/O, hóa đơn bên thứ ba và vận đơn đường biển.

Tăng cường công tác kiểm tra và xác minh xuất xứ hàng hóa

Để ngăn chặn các hành vi gian lận xuất xứ, Công văn 1120/GSQL-TH yêu cầu cơ quan hải quan các cấp thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm tra tính hợp lệ của C/O:

• Đối chiếu chữ ký của người có thẩm quyền cấp C/O và con dấu của cơ quan cấp C/O trên chứng từ giấy với mẫu chữ ký, con dấu đã được thông báo chính thức từ các nước thành viên hiệp định.
• Trong trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của C/O hoặc xuất xứ thực tế của hàng hóa, cơ quan hải quan tiến hành gửi yêu cầu xác minh (verification) tới cơ quan có thẩm quyền cấp C/O của nước xuất khẩu.
• Trong thời gian chờ kết quả xác minh, hàng hóa nhập khẩu vẫn được thông quan theo quy định nhưng doanh nghiệp phải nộp thuế theo mức thuế suất thông thường (MFN) hoặc bảo lãnh thuế, và sẽ được hoàn trả phần thuế chênh lệch sau khi có kết quả xác minh C/O hợp lệ.

Trách nhiệm thực thi của Hải quan các địa phương

Cục Giám sát quản lý về Hải quan nhấn mạnh vai trò chỉ đạo và giám sát của Cục Hải quan các tỉnh, thành phố:

• Quán triệt nội dung hướng dẫn tại Công văn này đến từng cán bộ, công chức hải quan làm công tác kiểm tra áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt.
• Tránh tình trạng gây khó khăn, phiền hà cho doanh nghiệp đối với các lỗi nhỏ không đáng có trên C/O, đồng thời nâng cao tinh thần cảnh giác đối với các trường hợp có dấu hiệu gian lận xuất xứ rõ ràng.
• Kịp thời báo cáo về Tổng cục Hải quan (Cục Giám sát quản lý) những vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền để được hướng dẫn giải quyết thống nhất trên toàn quốc.